|
نویسنده:شکیلا لشکری/سردبیر فانوس دریا |
هر سال در ۲۵ ژوئن، جهان لحظهای مکث میکند تا به یاد دریانوردانی بیفتد که زندگیشان را روی آب میگذرانند. اما امسال، شعار این روز با همه سالها فرق دارد. «کشتی من؛ بدون آزار و اذیت» شعاری است که سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) انتخاب کرده؛ شعاری جسورانه، بیپرده و صریح که از دردهای پنهان حرف میزند.
بر پایهی آمارهای منتشرشده، بیش از نیمی از دریانوردان زن و بخش زیادی از مردان، در دوران خدمت خود دستکم یکبار با نوعی از آزار و اذیت، تحقیر، تهدید یا زورگویی مواجه شدهاند؛ نه از جانب دریا، بلکه از کسانی که باید همکار، هماتاقی و همراهشان میبودند.
کمپین امسال با محوریت «تحمل صفر در برابر آزار»، از تمام فعالان دریایی دعوت کرده تا با استفاده از هشتگ جهانی
#MyHarassmentFreeShip تجربه، تعهد و حمایتشان را در فضای مجازی به اشتراک بگذارند. IMO همچنین یک نقشه تعاملی آنلاین منتشر کرده که کانالهای رسمی گزارش آزار را برای پرچمها و کشورها نمایش میدهد—ابزاری مهم برای شفافسازی و فشار عمومی.
اما این کمپین فقط یک موج رسانهای نیست؛ برنامهای جدی در راه است: از ژانویه ۲۰۲۶، آموزش مقابله با آزار و اذیت در قالب اصلاحات جدید به کد STCW (آموزش، گواهی و نگهبانی دریانوردان) اضافه میشود. یعنی مهارتهای پیشگیری، گزارشدهی و حمایت، به بخشی رسمی از دورههای آموزشی دریانوردان بدل خواهد شد.
چرا این شعار مهم است؟
کشتی برای دریانورد، فقط یک محل کار نیست؛ خانهای موقت در دل اقیانوس است. اگر این خانه امن نباشد، اگر آزار در آن عادی شود، دریانورد دیگر تنها با طوفان طبیعت نمیجنگد، بلکه با طوفان درون هم درگیر خواهد بود.
در دورانی که گفتوگو دربارهی سلامت روان، امنیت محیط کار و کرامت انسانی به اولویت تبدیل شده، شعار «کشتی من؛ بدون آزار و اذیت» قدمی جسورانه است—برای ساختن کشتیهایی که نهفقط شناور، که انسانمحور باشند.
راهبردهایی که ایران میتواند دنبال کند
با توجه به شعار جهانی امسال، ایران میتواند گامهایی جدی و عملی برای بهبود وضعیت روانی، شغلی و حقوقی دریانوردان بردارد. برخی از راهبردهای پیشنهادی به شرح زیر است:
۱. قانونگذاری و سیاستگذاری داخلی
- تدوین و تصویب دستورالعمل ملی مقابله با آزار و اذیت در ناوگان تجاری و صیادی.
- الزام شرکتهای کشتیرانی ایرانی به تدوین پروتکلهای مشخص رسیدگی به شکایات داخلی.
- ایجاد واحد مستقل رسیدگی به شکایات دریانوردان در سازمان بنادر و دریانوردی.
۲. آموزش و توانمندسازی
- برگزاری دورههای آموزشی اجباری مقابله با خشونت، مدیریت تعارض و آموزش رفتار سازمانی برای دریانوردان و افسران ارشد.
- ترجمه و بومیسازی محتوای IMO در حوزه امنیت روانی و سلامت اجتماعی دریانوردان.
- همکاری با دانشگاههای دریایی برای اضافه کردن واحدهای «روانشناسی محیط کار دریایی» در چارت آموزشی.
۳. رصد و گزارشدهی منظم
- ایجاد سامانه گزارشدهی محرمانه برای ثبت موارد آزار و اذیت در کشتیهای ایرانی.
- انتشار سالانه گزارش ملی وضعیت کرامت و سلامت روان دریانوردان.
۴. قدردانی و توجه رسانهای
- تولید محتواهای رسانهای مثبت و انسانی دربارهی نقش دریانوردان در اقتصاد ملی.
- طراحی کمپینهای فرهنگی با هشتگهایی مثل #کشتی_من_بدون_آزار در فضای مجازی ایرانی.
۵. حمایت ویژه از دریانوردان زن
- تهیه منشور حقوقی حمایت از زنان شاغل در کشتیهای ایرانی.
- آموزش کارکنان مرد برای ایجاد محیط کار برابر، محترمانه و امن.
در دنیای امروز، دیگر سکوت یک انتخاب نیست. ایران، با سابقه کهن دریانوردی در خلیج فارس، میتواند الگویی برای منطقه باشد؛ الگویی که نشان میدهد کشتی تنها با سوخت نمیچرخد—با احترام، امنیت و انسانیت است که پایدار میماند.
سپاس از نگهبانان بیصدا
در پایان، نمیتوان از کنار نقش حیاتی دریانوردان، بهویژه دریانوردان ایرانی، بیتفاوت عبور کرد. زن و مردانی که در دل تحریمها، محدودیتها، مخاطرات کاری و بیمهریها، همچنان ایستادهاند تا چرخ اقتصاد کشور و تجارت خارجی بچرخد.
از کشتیهای باری خلیج فارس تا تانکرهای نفتی در آبهای آزاد، از ناوبران آرام و دقیق تا مهندسانی که در سکوت موتورخانه، کشتی را زنده نگه میدارند—همهشان شایستهی تقدیر، احترام و حمایتاند.