|
نویسنده: شکیلا لشکری، سردبیر فانوس دریا |
لنجها از دیرباز نقش محوری در تجارت، معیشت و هویت فرهنگی ساکنان سواحل جنوبی ایران ایفا کردهاند. اما با پیشرفت تکنولوژیهای دریایی، کاهش صرفه اقتصادی و ضعف در سیاستگذاری کلان، این میراث ارزشمند در معرض افول قرار گرفته است. از اینرو، طراحی یک مدل توسعه پایدار که سنت و نوآوری را با هم پیوند دهد، ضرورتی است انکارناپذیر.
۱. بازتعریف کارکرد لنجها در بستر اقتصاد چندمنظوره
امروزه صرفاً تکیه بر کاربری سنتی لنجها در حملونقل کالای محدود، پاسخگوی نیازهای اقتصادی نیست. مدل پیشنهادی باید بر چندمنظورهسازی لنجها تمرکز کند؛ بهگونهای که این شناورها علاوه بر حمل کالا، قابلیت استفاده در گردشگری دریایی، اقامتگاههای سنتی، رستورانهای شناور و حتی مراکز آموزش فرهنگی را داشته باشند.
۲. بهکارگیری فناوریهای نو در ساخت و بازسازی
لنجها باید بدون آسیب به هویت بومی، با مصالح بادوامتر، سامانههای پیشران کممصرف، تجهیزات ایمنی روزآمد و سازگار با محیطزیست، بازطراحی یا بازسازی شوند. بهرهگیری از هوش مصنوعی در هدایت، GPS، پنلهای خورشیدی، سیستم تصفیه آب و ابزارهای پایش دریایی، بخش مهمی از این نوسازی هوشمندانه خواهد بود.
۳. آموزش و انتقال دانش میاننسلی
مدل توسعه پایدار باید بر ایجاد پل میان استادکاران سنتی لنجسازی و مهندسان دریایی نسل جدید تأکید کند. ایجاد دورههای مشترک، مدارس مهارتی و کارگاههای کارآموزی، میتواند به تداوم دانش بومی، بومیسازی فناوریهای جدید و خلق نسل تازهای از صنعتگران چندمهارتی کمک کند.
۴. سیاستگذاری مشوقمحور
دولت میتواند با ارائه تسهیلات کمبهره، معافیتهای مالیاتی، بیمههای حمایتی و تخصیص یارانه برای بازسازی یا ساخت لنجهای هوشمند سنتی، زمینه رشد این الگوی توسعه را فراهم کند. تدوین سند ملی احیای لنجها با مشارکت نهادهای محلی، دانشگاهها و بخش خصوصی نیز ضروری است.
جمعبندی
مدل توسعه پایدار لنجها، نه در تقابل سنت و نوآوری، بلکه در همافزایی این دو نهفته است. با بازتعریف نقش لنجها در اقتصاد محلی، تجهیز آنها به فناوریهای نو، و تداوم میراث ساخت سنتی از طریق آموزش، میتوان راهی پایدار برای حفظ این هویت دریایی گشود. لنجها، اگر درست دیده شوند، نه فقط یادگار گذشته، بلکه فرصت امروز و آیندهی جنوب ایران خواهند بود.