رئیس انجمن مهندسی دریایی در میز تخصصی صنایع دریایی هرمزگان؛
حسنرضا صفری با تشریح وضعیت زنجیره تأمین ساخت و تعمیر شناور در کشور گفت: با وجود آنکه همه حلقههای صنعت کشتیسازی در ایران وجود دارد، نبود نگاه زنجیرهای، ناترازی سرمایهگذاری، ضعف زیرساختهای تست و استاندارد و فقدان بازار تضمین شده، مانع شکلگیری زنجیرهای منسجم، پایدار و قابل اتکا شده است.
به گزارش ماریننیوز، رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران در نشست «میز ملی تخصصی صنایع دریایی کشور» که روز گذشته به میزبانی استان هرمزگان، با حضور استاندار هرمزگان، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت، رؤسای سازمانها و شرکتهای کلیدی دریایی، نمایندگان وزارت صمت از استانهای دریایی کشور، مدیران صندوقهای تخصصی مرتبط و رئیس دبیرخانه شورایعالی صنایع دریایی برگزار شد، گفت: در ایران تقریباً تمام اجزای زنجیره تأمین صنعت دریایی وجود دارد؛ از فولاد و بدنه تا طراحی و تعمیرات. اما این حلقهها به هم متصل نیستند و به همین دلیل، زنجیرهای کارآمد شکل نگرفته است.
صفری افزود: نتیجه این وضعیت، افزایش زمان ساخت، بالا رفتن هزینهها، کاهش بهرهوری و ناپایداری کیفیت در پروژههای ساخت و تعمیر شناور است.
ناترازی سرمایهگذاری؛ ریشه گلوگاههای صنعت کشتیسازی
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران با اشاره به گزارش ارائه شده در این جلسه تأکید کرد که جهتگیری سرمایهگذاری در صنعت دریایی کشور عمدتاً به سمت بخشهای کمریسک، زودبازده و دارای بازار عمومی بوده و بخشهای راهبردی و تخصصی کمتر مورد توجه قرار گرفتهاند.
به گفته حسن رضا صفری، در حوزههایی مانند فولاد خام، کابل، رنگ و سایر اقلام عمومی سرمایهگذاری قابل توجهی انجام شده است، اما در مقابل، بخشهایی نظیر فولاد دریایی خاص، تولید کامل موتور، تجهیزات کنترلی و سامانههای پیشرفته با کمبود جدی سرمایهگذاری مواجه هستند.
وی خاطرنشان کرد که این عدم توازن موجب شده است برخی حلقههای زنجیره تأمین بیش از نیاز توسعه یابند، در حالی که حلقههای حیاتی دیگر به گلوگاههای اصلی صنعت کشتیسازی و تعمیر شناور در کشور تبدیل شوند.
تولید کننده بدون بازار تضمین شده، ریسک نمیکند
صفری یکی از موانع اصلی توسعه تولید داخلی در صنعت دریایی را نبود بازار تضمینشده دانست و تأکید کرد که وقتی تولیدکننده از سفارش پایدار، قراردادهای بلندمدت و تضمین خرید برخوردار نباشد، بهطور طبیعی حاضر به پذیرش ریسک سرمایهگذاری سنگین در حوزههایی مانند فناوریهای پیشرفته، ایجاد خط تولید صنعتی و استانداردسازی محصولات نخواهد بود.
وی افزود که تداوم این شرایط موجب میشود تولید داخلی در مقیاس محدود باقی بماند، امکان ارتقای فناوری را از دست بدهد و در نهایت نتواند کیفیتی یکنواخت، پایدار و قابل تأیید توسط مؤسسات ردهبندی (کلاس) ارائه کند؛ موضوعی که عملاً حضور تولیدکننده داخلی در بازار رقابتی صنعت کشتیسازی را با چالش جدی مواجه میسازد. این مسئله همان شکافی است که در سالهای اخیر میان توان مهندسی و توان صنعتی صنعت دریایی کشور شکل گرفته است.
شکاف عمیق بین توان مهندسی و توان صنعتی
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران با اشاره به یک پارادوکس مزمن در صنعت دریایی کشور گفت که چالش اصلی این صنعت کمبود نیروی مهندسی نیست، بلکه ناتوانی در تبدیل توان فنی به تولید صنعتی پایدار است. به گفته حسن رضا صفری، در حالی که طراحی مهندسی در کشور از سطح بالایی برخوردار است و نمونههای اولیه نیز ساخته میشود، مرحله تولید انبوه و تضمین مستمر کیفیت همچنان با ضعف جدی مواجه است.
وی علت این شکاف را نبود سرمایه صنعتی بلندمدت، فقدان خطوط تولید واقعی و پروژهمحوری بهجای محصولمحوری دانست.
بدون تست و کلاس، صنعت دریایی معنا ندارد
صفری با تأکید بر نقش حیاتی استانداردها و نظام ردهبندی در صنعت دریایی هشدار داد که این صنعت بدون انجام تستهای فنی، آزمونهای تخصصی و دریافت تأییدیه از مؤسسات ردهبندی، اساساً قابل اعتماد نخواهد بود. به گفته وی، پراکندگی و کمبود آزمایشگاههای تخصصی، فقدان برخی آزمونهای کلیدی، عدم پذیرش بینالمللی کلاسهای داخلی و هزینه بالای انجام آزمونها و صدور گواهی، از مهمترین مشکلات موجود در این حوزه به شمار میروند.
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران تصریح کرد که پیامد این وضعیت آن است که بسیاری از محصولات داخلی موفق به دریافت تأییدیه کلاس نمیشوند و در نتیجه، عملاً از چرخه رقابت و حضور در بازار صنعت دریایی حذف میگردند.
فولاد دریایی؛ حلقه راهبردی مغفول مانده
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران با اشاره به ظرفیت بالای کشور در تولید فولاد اظهار کرد که با وجود جایگاه ایران بهعنوان یکی از فولادسازان بزرگ، در حوزه فولاد دریایی استاندارد همچنان وابستگی وجود دارد. به گفته حسن رضا صفری، کشور با کمبود ورقهای دریایی ضخیم، طویل و یکنواخت مواجه است و فولادهای رده AH36، DH36 و EH36 نیز بهصورت پایدار تولید نمیشوند.
وی افزود که زیرساختهای عملیات حرارتی، آزمون چقرمگی و کنترل کیفیت مطابق با الزامات مؤسسات ردهبندی بینالمللی (IACS) از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست و در همین راستا خواستار انعقاد قراردادهای تضمین خرید میان کشتیسازان و فولادسازان و ایجاد آزمایشگاههای مرجع شد.
واردات هدفمند؛ ابزار مکمل، نه جایگزین تولید
صفری در بخش پایانی سخنان خود تصریح کرد که واردات هدفمند، محدود و موردی باید بهعنوان ابزاری برای تکمیل زنجیره تأمین مورد استفاده قرار گیرد، نه جایگزینی برای توسعه تولید داخلی. به گفته او، این نوع واردات باید زماندار باشد، به انتقال فناوری مشروط شود و همزمان در چارچوب برنامه بومیسازی دنبال شود.
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران تأکید کرد: واردات هدفمند، مکمل نقشه راه توسعه ۵ساله و ۱۰ساله صنعت تولید مواد، تجهیزات و خدمات اولیه ساخت و تعمیر شناور و کشتیسازی است؛ نقشه راهی که با تمرکز بر تأمین، توسعه تولید، تکمیل زنجیره تأمین و هدایت سرمایهگذاری تدوین شده است.
وی افزود: نقشه راه ۵ساله و ۱۰ساله توسعه صنعت ساخت و تعمیر شناور، ناظر بر تکمیل و تقویت زنجیره تأمین داخلی در حوزه تولید مواد اولیه، تجهیزات، خدمات پایه، فناوریهای ساخت و نیروی انسانی است. در افق ۵ساله، تمرکز بر تثبیت تولید، رفع گلوگاههای فناورانه، ارتقای استانداردها و ایجاد حداقلهای لازم برای پایداری زنجیره تأمین قرار دارد؛ و در افق ۱۰ساله، دستیابی به زنجیره تأمینی بالغ، متوازن و رقابتپذیر در سطح منطقه، با اتکای اصلی بر تولید داخلی، سرمایهگذاری صنعتی پایدار و نقشآفرینی مؤثر نهادهای پشتیبان از جمله مؤسسات ردهبندی دنبال میشود. در این چارچوب، واردات هدفمند نه بهعنوان جایگزین تولید داخلی، بلکه بهعنوان ابزار مکمل و گذار هوشمند تعریف شده است.
صنعت دریایی نیازمند تصمیمهای سخت و پایدار
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران در جمعبندی نهایی تصریح کرد: تا زمانی که نگاه زنجیرهای، سرمایهگذاری متوازن، بازار تضمینشده، استاندارد معتبر و سیاستهای پایدار بهصورت همزمان در صنعت کشتیسازی شکل نگیرد، این صنعت همچنان شکننده باقی خواهد ماند.
او در پایان تأکید کرد: اکنون زمان اتخاذ تصمیمهای سخت اما راهبردی است؛ تصمیمهایی که میتوانند صنعت دریایی کشور را از پروژهمحوری ناپایدار به یک صنعت متوازن و رقابتپذیر منطقهای تبدیل کنند.
/
بازنشر فانوس دریا به نقل از ماریننیوز