در پی افزایش نگرانیها از بازگشت تحریمهای همهجانبه موسوم به “اسنپ بک”، کمیسیون حملونقل اتاق بازرگانی تهران در جلسهای اضطراری با حضور نمایندگان ارشد نهادهای دولتی، تدوین یک نقشه راه فوری برای مقابله با آثار ویرانگر این تحریمها بر صنعت حملونقل و تجارت دریایی کشور را در دستور کار قرار داد. این نشست که با هدف تعامل حداکثری میان دولت و بخش خصوصی برگزار شد، بر لزوم آمادگی کامل برای سناریوهای بدبینانه و حفظ شریانهای حیاتی اقتصادی کشور تأکید کرد.
نقشه راه فوری برای بقای شریانهای حیاتی
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حملونقل اتاق تهران، با تأکید بر اینکه نباید غافلگیر شویم، اعلام کرد که پیشنویس یک نقشه راه فوری برای مقابله با آثار اسنپ بک تدوین شده که برای تکمیل نیازمند همفکری همهجانبه است. او گفت: «باید نقشه راهی طراحی شود تا جریان ورود کالاهای حیاتی مانند غلات، دارو و انرژی حفظ شود.» سنندجی مسیرهای تسویه غیردلاری همچون استفاده از ارزهای محلی، تهاتر و تعامل نزدیک با نهادهایی چون وزارت راه و شهرسازی، بانک مرکزی، بیمه مرکزی و وزارت امور خارجه را برای عبور از این بحران ضروری دانست.
وی به اقدامات مشخص و فوری در بخش دریایی اشاره کرد و پیشنهاداتی را مطرح نمود:
- ایجاد کنسرسیوم بیمه حملونقل با همکاری بیمه مرکزی برای پوشش ریسکهای ناشی از تحریم.
- ارائه توافقنامه خدمات بندری با هماهنگی وزارت امور خارجه و وزارت راه و شهرسازی.
- توسعه حملونقل کوتاه برد در دریای خزر و خلیج فارس با همکاری سازمان بنادر و دریانوردی.
سنندجی همچنین تأسیس یک اتاق پایاپای ارزی را یکی از راهکارهای کلیدی برای مقابله با چالشهای ارزی پس از تحریمها عنوان کرد و افزود: «توسعه بنادر استراتژیک از جمله چابهار، افزایش استفاده از بنادر شمالی و ایجاد یک ستاد مدیریت بحران برای بخش خصوصی از دیگر اقدامات مؤثر خواهد بود.»
آمادگی برای سناریوهای بدبینانه و نگاه به شرق
حامدرضا حیدری، مدیرکل دفتر تجاریسازی وزارت راه و شهرسازی، با اشاره به تأثیرات مخرب تحریمها بر صنایع کشتیرانی و کشتیسازی در سالهای گذشته، هشدار داد: «باید برای سناریوهای بدبینانه آماده بود. با بازگشت تحریمها در بخشهای بیمه و سرمایهگذاری با مشکلات جدی مواجه خواهیم شد.» او بر اهمیت ارتباط با کسبوکارهای کوچک و متوسط اروپایی که تحریمپذیری کمتری دارند و همچنین تغییر نگاه استراتژیک به سمت شرق تأکید کرد.
حمید محمدی، معاون عملیات و ترانزیت سازمان راهداری، نیز با ابراز نگرانی از افزایش بازرسی کالاها پس از اسنپ بک، گفت: «به همین دلیل است که نگاه وزارت راه و شهرسازی به شرق بوده و مراودات با کشورهایی چون ازبکستان، قزاقستان و چین در حال افزایش است. این نگاه، جایگزینی بنادر و مسیرها را به همراه دارد و میتواند سرمایهگذاری خارجی را افزایش دهد.»
چابهار، کلید اکوسیستم لجستیکی تابآور
ایرج مدیری، سرپرست حوزه مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، در این نشست بر نقش حیاتی مناطق آزاد، بهویژه چابهار، در شرایط تحریم تأکید کرد. او گفت: «در شرایط کنونی ما به یک استراتژی برای اکوسیستم لجستیکی تابآور نیاز داریم و به دنبال توسعه زیرساختها در بنادر هستیم.» مدیری یادآور شد که ۹۰ درصد کالاهای صادراتی کشور از طریق بنادر جابهجا میشود و توسعه زیرساختها در این حوزه یک اولویت ملی است. علیرضا آذرباد، رئیس اداره امور بندری سازمان بنادر، نیز با اشاره به رشد ۷۹ درصدی جابهجایی کالاهای غیرنفتی در بندر چابهار نسبت به سال گذشته، خاطرنشان کرد که این بندر همچنان ظرفیتهای بسیار بالایی برای توسعه دارد.
کمیته بحران کشتیسازی و چالشهای ناوگان
امیر بیات، معاون توسعه بازار کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران، نگرانیهای جدی این صنعت را تشریح کرد: «با فعال شدن مکانیزم ماشه، بازرسیها افزایش مییابد و این موضوع میتواند توقیف داراییها به بهانههای واهی را به همراه داشته باشد.» او برای مقابله با این تهدیدات، راهکارهای زیر را ضروری دانست:
- تشکیل فوری کمیته بحران کشتیسازی.
- توسعه ناوگان و نوسازی بهویژه در بخش کشتیهای یخچالی.
- ایجاد دفاتر منطقهای برای مدیریت بهتر عملیات در شرایط بحرانی.
ضرورت تحول دیجیتال و تعامل حداکثری
در بخش دیگری از این نشست، به چالشهای حملونقل جادهای، مشکلات ویزای رانندگان و رقابت نابرابر با شرکتهای خارجی مانند ترکیه پرداخته شد. رضا راستی، مدیرکل دفتر ترانزیت گمرک ایران، در پاسخ به این دغدغهها گفت: «باید تعامل با بخش خصوصی افزایش یابد. ترخیص کالاهای اساسی در جنگ به خوبی انجام شد، زیرا تمام دستگاهها دست به دست یکدیگر دادند. حالا هم با تعامل بیشتر، مدیریت ریسک و شناخت ظرفیتها میتوانیم کارها را به خوبی پیش ببریم.»
در پایان، سیروس پژمان، دبیر سندیکای شناسایی و مکانیابی رادیویی، با اشاره به مشکلات ناشی از اختلال در GPS و لزوم توجه به تحول دیجیتال، پیشنهاد کرد کارگروهی ویژه برای هوشمندسازی و تحول دیجیتال در صنعت حملونقل تشکیل شود تا از اقدامات موازی جلوگیری شده و این فرآیند به صورت یکپارچه مدیریت شود.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی