ایران در عرصه توسعه بنادر و زیرساختهای دریایی با چالشهای متعددی روبرو است، در حالی که کشورهای منطقه، به ویژه عربستان سعودی، با سرمایهگذاریهای کلان و استفاده از فناوریهای نوین، جایگاه خود را در تجارت دریایی تثبیت کرده و برتریهای رقابتی خود را افزایش میدهند.
به عنوان مثال، افتتاح پایانه کانتینری جنوب در بندر جده با همکاری شرکت DP World و سازمان بنادر عربستان (Mawani) نشاندهنده پیشرفتهای چشمگیر این کشور است. این پروژه با سرمایهگذاری ۸۰۰ میلیون دلاری، ظرفیت این پایانه را از ۱.۸ میلیون TEU به ۴ میلیون TEU افزایش داده و امکان ارتقاء آن تا ۵ میلیون TEU در آینده نیز وجود دارد.
این سرمایهگذاری هدفمند بخشی از چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان است که میخواهد این کشور را به قطب تجاری و ترانزیتی منطقه تبدیل کند. این پایانه با بهرهگیری از فناوریهای هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و سامانههای هوشمند، سرعت و دقت عملیات بندری را افزایش داده است. کاهش زمان انجام فرآیندهای گمرکی، استفاده از جرثقیلهای برقی و خودکار، افزایش ظرفیت کانتینرهای یخچالی و ساخت بزرگترین مرکز بازرسی محمولههای یخچالی در عربستان، همگی نشاندهنده تمرکز این کشور بر بهرهوری، توسعه پایدار و ارتقای استانداردها است.
ایجاد پارک لجستیکی جده در کنار این پایانه، که بزرگترین مجموعه لجستیکی عربستان محسوب میشود، زمینه را برای افزایش سهم عربستان در زنجیره تأمین جهانی و تقویت نقش این کشور در اتصال مسیرهای تجاری آسیا، آفریقا و اروپا فراهم میکند.
در مقابل، ایران در توسعه بنادر با مشکلاتی مانند فرسودگی تجهیزات، محدودیت سرمایهگذاری، فقدان زیرساختهای لجستیکی پیشرفته، تأخیر در اجرای پروژههای استراتژیک و عدم استفاده بهینه از موقعیت جغرافیایی مواجه است.
به عنوان مثال، بندر چابهار که میتوانست یکی از مهمترین مراکز ترانزیتی منطقه باشد، به دلیل موانع داخلی و بینالمللی هنوز به جایگاه مطلوب خود دست نیافته است.
روند توسعه بنادر منطقه نشان میدهد که کشورهایی همچون عربستان، امارات و قطر با برنامهریزی و سرمایهگذاری کلان، در حال تبدیلشدن به مراکز کلیدی تجارت جهانی هستند، در حالی که ایران با وجود ظرفیتهای بالقوه فراوان، به دلیل موانع داخلی و تحریمها، نتوانسته است جایگاه خود را در این رقابت حفظ کند.
عدم اقدام سریع و مؤثر در این حوزه، میتواند ایران را از تحولات مهم منطقهای و جهانی در حوزه تجارت دریایی کنار بگذارد. اکنون زمان آن رسیده است که تصمیمگیران حوزه دریایی و حملونقل کشور با اتخاذ راهبردهای مؤثر، ایران را به مسیر رقابتپذیری در عرصه دریایی بازگردانند، در غیر این صورت، فاصله کشور با رقبای منطقهای هر روز بیشتر خواهد شد.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی