بررسی تصاویر ماهوارهای و دادههای آماری نشان میدهد که تراز دریای خزر از سال ۱۳۷۴ رو به کاهش بوده و حدود ۱.۵ متر پایین آمده است. نرخ این کاهش بین سالهای ۱۳۷۴ تا ۱۳۹۶ حدود ۶.۸ سانتیمتر در سال بوده است. این کاهش تراز، تأثیر مستقیمی بر سرنوشت تالابهای ساحلی خزر مانند تالاب انزلی، تالاب میانکاله و خلیج گرگان دارد.
پیشبینیهای بدبینانه نشان میدهد که طی دو دهه آینده تراز آب دریای خزر تا ۱۸ متر کاهش یافته و یک چهارم این دریاچه خشک شود. در این صورت، تالابهای میانکاله و خلیج گرگان به طور کامل نابود خواهند شد.
اثرات کاهش تراز دریای خزر بر میانکاله و خلیج گرگان از چند سال گذشته قابل مشاهده بوده است و امسال این کاهش جدیتر شده است.
نظر فعالان محیط زیست:
- برخی معتقدند که کاهش تراز به کاهش بارشها مربوط است.
- برخی دیگر مانند حر منصوری، فعال محیط زیست میانکاله، معتقدند که ارتفاع آب پایین آمده و این موضوع ربطی به بارشها ندارد.
- بسیاری بر این باورند که حل مشکل دریای خزر و تالابهای آن یک پروژه درازمدت است و نیازمند مذاکره با روسیه است.
نظر مسئولان سازمان محیط زیست:
- سهم روسیه و رودخانه ولگا در تأمین آب دریای خزر قابل توجه نیست.
- مقصر اصلی کاهش تراز دریای خزر، تبخیر آب و تغییرات اقلیمی است.
حر منصوری، فعال محیط زیست میانکاله:
- میان دریای خزر و تالاب میانکاله ارتباطی وجود دارد که تحت تأثیر جریانهای تراز خزر است.
- هرچه تراز خزر پایینتر بیاید، تراز میانکاله هم پایینتر میآید.
- امسال بزرگترین کاهش تراز در ده سال گذشته رخ داده است.
- مذاکره با روسیه برای تأمین حقابه خزر از طریق رودخانه ولگا ضروری است.
- در صورت عدم اقدام جدی، تمام تالابهای دریای خزر در ایران خشک میشوند.
- کاهش تراز آب میانکاله، زیستگاههای حیات وحش و تعداد پرندگان مهاجر را تهدید میکند.
- کاهش عمق و وسعت آب، آلودگیها را بیشتر در کیفیت آب تأثیرگذار میکند.
- مشکل اصلی امروز، کاهش ورودی آب به دریای خزر است که باعث کاهش تراز خزر به زیر حد استاندارد خود شده است.
نتیجهگیری:
کاهش تراز دریای خزر یک تهدید جدی برای تالابهای ساحلی آن محسوب میشود. برای جلوگیری از خشک شدن این تالابها و حفظ محیط زیست منطقه، اقدامات جدی و هماهنگی بین کشورهای حاشیه خزر ضروری است.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی