ایران در سال ۲۰۱۶ با همکاری هند و ارمنستان، ابتکار کریدور چندوجهی خلیج فارس-دریای سیاه (ITC) را معرفی کرد. این کریدور که خلیج فارس را به دریای سیاه متصل میکند، پتانسیل بالایی برای کاهش هزینهها و زمان حملونقل کالا بین ایران، کشورهای همسایه و اتحادیه اروپا دارد.
اهمیت راهبردی این کریدور برای ایران و منطقه:
- تغییر ژئوپلیتیک منطقه: وقایعی مانند جنگ روسیه و اوکراین و افزایش تقاضا برای کانال سوئز، اهمیت این کریدور را دوچندان کرده است.
- جایگزینی برای کانال سوئز: هند به عنوان یکی از بزرگترین اقتصادهای جهان، این کریدور را به عنوان جایگزینی برای کانال سوئز در نظر گرفته است.
- تقویت همکاریهای منطقهای: این کریدور میتواند همکاریهای ایران با کشورهای همسایه و اتحادیه اوراسیا را تقویت کند.
- افزایش قدرت چانهزنی ایران: با اتصال به دریای سیاه، ایران میتواند مسیرهای دسترسی خود به غرب را متنوع کرده و قدرت چانهزنی خود را افزایش دهد.
- امنیت غذایی: با توجه به بحرانهای غذایی جهانی، این کریدور میتواند نقش مهمی در تأمین امنیت غذایی ایران و منطقه ایفا کند.
چالشها و فرصتها:
- زیرساختها: ارمنستان به عنوان یکی از کشورهای این کریدور، با چالشهای زیرساختی مواجه است.
- رقابت با کریدور شمال-جنوب: هر دو کریدور فرصتها و چالشهای خاص خود را دارند و ایران باید با برنامهریزی دقیق، از هر دو کریدور بهرهبرداری کند.
- همکاریهای منطقهای: تقویت همکاریهای منطقهای و رفع موانع گمرکی و اداری از جمله چالشهای پیش روی این کریدور است.
اقدامات لازم:
- سرمایهگذاری در زیرساختها: ایران و کشورهای عضو باید در زیرساختهای حملونقل، بنادر و گمرکات سرمایهگذاری کنند.
- تسهیل رویههای گمرکی: سادهسازی رویههای گمرکی و کاهش هزینههای ترانزیت، از عوامل کلیدی موفقیت این کریدور است.
- همکاریهای بینالمللی: تقویت همکاریهای بینالمللی با کشورهای منطقه و اتحادیه اوراسیا، برای توسعه این کریدور ضروری است.
نتیجهگیری:
کریدور خلیج فارس-دریای سیاه، فرصت بینظیری برای ایران و منطقه فراهم کرده است. با توجه به اهمیت این کریدور، ایران باید با برنامهریزی دقیق و همکاری با سایر کشورها، از این فرصت برای توسعه اقتصادی و افزایش جایگاه ژئوپلیتیکی خود در منطقه استفاده کند.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی