ایران با دارا بودن بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر مرز آبی، پتانسیل بالایی در حوزه شیلات و آبزیپروری دارد. اما چالشهایی مانند کاهش ذخایر آبزیان، صید بیرویه و مشکلات زیستمحیطی، نیاز به تحول در مدیریت منابع دریایی را آشکار ساخته است. در این میان، چین به عنوان بزرگترین تولیدکننده آبزیان در جهان، با استفاده از فناوریهای نوین و سرمایهگذاریهای هدفمند، به الگویی موفق در این حوزه تبدیل شده است و میتواند راهنمای موثری برای ایران باشد.
تجربه موفق چین در توسعه مزارع دریایی:
چین با بهرهگیری از تکنولوژیهای پیشرفته مانند هوش مصنوعی و حسگرهای زیستمحیطی، پروژههای موفق متعددی را در زمینه مزارع دریایی اجرا کرده است، از جمله:
- مزرعه دریایی شنزن: با وسعت بیش از ۵۰ هزار هکتار و تولید سالانه ۱۰ میلیون تن انواع ماهی و میگو.
- زیستگاههای مصنوعی در دریای زرد: افزایش بهرهوری و حفاظت از گونههای در حال انقراض.
- مزارع دریایی شناور در هائینان: کاهش نرخ مرگ و میر آبزیان با استفاده از سیستمهای خودکار.
وضعیت فعلی ایران در حوزه شیلات و آبزیپروری:
ایران با تولید سالانه ۱.۳ میلیون تن آبزیان، جایگاه مناسبی در منطقه دارد، اما با چالشهایی نیز مواجه است:
- کاهش ذخایر آبزیان: کاهش ۴۰ درصدی ذخایر ماهیان تجاری در خلیج فارس در دو دهه گذشته.
- صید غیرمجاز: ۲۰۰ هزار تن صید غیرمجاز سالانه و تخریب اکوسیستمها.
- فقدان زیرساختهای مدرن: تنها ۲۰ درصد از پروژههای شیلاتی به فناوریهای روز مجهز هستند.
- آلودگیهای زیستمحیطی: آلودگی آبهای خلیج فارس و دریای عمان.
فرصتها و مزایای توسعه مزارع دریایی در ایران:
ایران با مزیتهای جغرافیایی منحصر به فرد، به ویژه در سواحل مکران و دریای کاسپین، ظرفیت بزرگی برای توسعه مزارع دریایی دارد. این توسعه میتواند منجر به:
- رشد اقتصاد کشور و اشتغالزایی: ایجاد بیش از ۵۰ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم.
- افزایش صادرات و ارزآوری: ۵۰۰ میلیون دلار ارزآوری سالانه از صادرات محصولات دریایی.
- حفاظت از محیط زیست و منابع دریایی.
- تقویت اقتصاد محلی و توسعه اقتصاد دریامحور.
گامهای ایران برای الگوگیری از چین:
- سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه فناوریهای بومی: تولید زیستگاههای مصنوعی، استفاده از حسگرهای زیستمحیطی و توسعه سیستمهای خودکار پرورش آبزیان.
- راهاندازی پروژههای پایلوت در سواحل جنوبی کشور: همکاری با شرکتهای دانشبنیان و تمرکز بر پرورش گونههای خاص مانند میگو، ماهی و خاویار.
- ایجاد سیاستهای حمایتی، تأمین زیرساختها و تسهیل فرآیندهای قانونی توسط دولت.
نتیجهگیری:
توسعه مزارع دریایی نه تنها یک فرصت اقتصادی بلکه ضرورتی برای حفاظت از منابع دریایی کشور است. ایران با الگوگیری از تجربیات موفق چین و اتخاذ سیاستهای حمایتی، میتواند به یک بازیگر برجسته در حوزه شیلات و آبزیپروری منطقه تبدیل شود و چشمانداز روشنی برای آینده کشور ترسیم کند.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی