در نشست پیش همایش رویکردهای نوین به ظرفیتهای دریایی و بندری که به همت شرکت توسعه خدمات دریایی و بندری سینا برگزار شد، گفته شد نخستین مانع تحقق اقتصاد دریامحور رفتار جزیرهای نهادهای ذیربط است؛ بنابراین ضروری است بهمنظور یکپارچهسازی اقدامات دستگاههای مختلف، یک نهاد مرکزی بهعنوان متولی این موضوع مشخص شود.
به گزارش پایگاه خبری ترابران، سیدحسن گیتیپسند، مشاور عالی اقتصاد دریا محور در وزارت دفاع در نشستی که به عنوان پیش همایش رویکردهای نوین به ظرفیتهای دریایی و بندری در راستای منافع ملی که توسط شرکت توسعه خدمات دریایی و بندری سینا و با مشارکت اساتید علوم دریایی برگزار شد، گفت: «اقتصاد دریامحور جزء مواردی است که رهبری به وزارت دفاع ابلاغ کردند و ما در این موضوع کارهایی انجام دادیم.»
گیتیپسند با اشاره به اقداماتی که در حوزه دریا انجام میشود، گفت: «اکنون برای راهاندازی یک شهر لجستیکی در چابهار برنامهریزی میشود که تاکنون در این پروژه ۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری صورت گرفته است.»
او راه حل تکمیل پروژههای نیمه تمام را تعامل با دانشگاه دانست و با بیان اینکه نقش دانشگاه در تکمیل پروژهها کلیدی است و باید بر آن اهتمام داشته باشیم، گفت: «یکی از موضوعات مهم، یکپارچهسازی کارهای اقدامات اقتصاد دریامحور است چراکه نباید در این حوزه جزیرهای عمل کرد، بنابراین پس از تاکید رهبری بر اقتصاد دریا محور، حدود ۴۰ نهاد، اقداماتی در این حوزه شروع کردند، اما اکثر این ارگانها به صورت جزیرهای عمل میکنند؛ در صورتی که باید ابتدا اقتصاد دریا محور یکپارچهسازی بشود و تکلیف نهادهای مختلف مشخص شود.»
مشاور عالی اقتصاد دریا محور در وزارت دفاع افزود: «برای تحقق و اجرایی شدن اقتصاد دریامحور باید یک نهاد مرکزی بهعنوان متولی این موضوع مشخص شود تا بتواند اقدامات نهادهای مختلف و ذیربط در این موضوع را یکپارچه و هماهنگ کند.»
به دنبال ایجاد شبکهای از نخبگان دانشمند دریایی هستیم
در ادامه این نشست، آدمی، دبیر علمی همایش اقتصاد دریامحور با بیان اینکه ۸۰ تا ۹۰ درصد تجارت دنیای امروز از طریق دریا است و برخی کشورها در این حوزه سهم زیادی دارند، گفت: «چین با مدیریت و سیاستگذاری در دریاها و بنادر دنیا سهم قابل توجهی از اقتصاد دریا محور را کسب کرده است. همچنین کشورهای دیگر مثل آمریکا، اروپاییها، روسیه و حتی کشورهای عربی هم سهم خود را در تجارت دریایی دارند و ما هم باید سهم خودمان را از تجارت دریایی طلب کنیم.»
آدمی گفت: «کشور ما درصد قابل توجهی از سواحل را دارد، اما اقتصاد حاصل از این ظرفیت دریایی بسیار بسیار کم است در حالی که سهم ما از اقتصاد دریایی میتواند کشور را تحریم ناپذیر کند.»
او راه افزایش سهم کشور از اقتصاد دریا را استفاده از دیپلماسی دانست و گفت: «ناگزیر هستیم که یک سیاستگذاری و دیپلماسی در حوزه دریایی و بندری داشته باشیم، زیرا نمیتوانیم بدون یک سیاستگذاری دقیق در قالب دیپلماسی بندری به نقطه خوبی برسیم. بخشی از دیپلماسی موازی است که در کنار دیپلماسی رسمی وزارت امور خارجه کشورمان نقش آفرینی میکند، یعنی با استفاده از بنادر شمال و جنوب خصوصا بنادر اقیانوسی در جنوب میتوانیم سهم بیشتری را در مناسبات سیاسی اقتصادی با کشورهای دیگر داشته باشیم».
دبیر علمی همایش اقتصاد دریا محور همچنین درباره استفاده از دانشگاهیان گفت کار دیگری که باید بشود و در قالب همایش اقتصاد دریا محور هم به دنبال آن هستیم این است که شبکهای از نخبگان دانشمند و نخبگان اجرایی و حاکمیتی داشته باشیم در حال حاضر این شبکه به طور جدی وجود ندارد.»
به تدوین سیاستهای دریامحور نیازمندیم
پس از دبیر علمی همایش، دکتر سجادی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم و فنون خرمشهر به عنوان مدیر این نشست درباره فرایند توسعه اقتصاد دریا محور گفت: «نخستین قدم تدوین سیاستهای دریایی است زیرا تا سند سیاستهای دریایی تدوین و تصویب نشود، کار کردن در حوزه اقتصاد دریا به نتیجه نمیرسد، کشورهایی که در اقتصاد دریا محور پیشرفت کردهاند از جمله استرالیا نخستین اقدامشان تنظیم و تصویب سیاستهای دریا محور بوده است.»
سجادی با اشاره به بحث فرهنگ دریایی گفت: «تا زمانی که فرهنگ دریایی در بین مردم ترویج نشود اقدامات در حوزه اقتصاد دریا موفق نمیشود، مثلا زمانی که سرانه خوراک آبزیان در ایران از متوسط جهانی پایینتر است و این نشان میدهد مردم ما با دریا ارتباط نزدیکی ندارند.»
او افزود: «در برنامه هفتم رشد اقتصادی ۸ درصد برای کشور پیشبینی شده که اقتصاد دریا محور بخش قابل توجهی از این رشد ۸ درصدی را بر عهده دارد.»
این استاد دانشگاه علوم و فنون خرمشهر خاطرنشان کرد: «در اقتصاد عموما سه بخش کشاورزی، بخش صنعت و بخش خدمات وجود دارد در کشور ما به علت منابع نفت و گاز بخش اقتصاد نفت و گاز هم جزء بخشهای اقتصادی کشور است و زمانی که درباره اقتصاد دریا صحبت میکنیم باید این چهار حوزه را در نظر داشته باشیم.»
او با بیان اینکه متاسفانه ما تشتت مسئولیتها در حوزه اقتصاد دریا داریم، همه خودشان را مسئول میدانند، اما کسی مسئولیت را بر عهده نمیگیرد، گفت: «حضور مردم در نوار ساحلی میتواند بیشترین امنیت مرزی را ایجاد کند، این در حالی است که حدود ۱۰ درصد جمعیت کشور در استانهای ساحلی ساکن است اما در کشورهای پیشرفته در زمینه اقتصاد دریا محور ۴۰ درصد جمعیتشان در نوار ساحلی ساکن است.
سجادی یادآور شد: «الان به ازای هر چهار کیلومتر مربع در جاسک فقط یک نفر ساکن است و تغییر این وضعیت نیازمند ایجاد زیرساخت است.»
کیفیت انرژی اثر مستقیم روی محیط زیست دارد
در ادامه، میرمعصومی، استاد دانشگاه چابهار به اهمیت محیط زیست اشاره و با بیان اینکه محیط زیست حوزهای است که در آن صرفه اقتصادی معنا ندارد، گفت: «محیط زیست استانداردهایی دارد که از سوی سازمان بینالمللی دریانوردی ابلاغ میشود که علاوه بر اینها قوانین داخلی هم وجود دارد این قوانین به قدری سختگیرانه است که اگر آنها را رعایت نکنیم اصلا اجازه کشتیرانی پیدا نمیکنیم، لذا با یک چالش به عنوان استانداردهای حوزه محیط زیست رو به رو هستیم که باید آنها را تامین کنیم.»
او با اشاره به اینکه افزود: «استاندارد اجازه استفاده از سوخت با گوگرد بالاتر از ۰.۵ درصد را نمیدهد، پس کشتیها باید بتوانند چنین سوختی را تامین کنند که این سوخت گران است که باید با تحقیق بتوانیم آن را بسازیم.»
یکی دیگر از سخنرانان این نشست، اسلامی، عضو هیئت علمی و استاد روابط بینالملل دانشگاه تربیت مدرس بود که با بیان اینکه راهبرد ایران باید دریاگرایی مبتنی بر ظرفیت اقیانوس یعنی سواحل مکران باشد، گفت: «در روابط بینالملل اگر کشوری بخواهد رشد کند باید به سیاستهای عالی توجه کند یکی از این سیاستهای عالی سیاستهای مربوط به دریا است.»
او افزود: «علاوه بر سیاستی که آمریکا اخیرا در حوزه دریا اتخاذ کرده یک سیاست قدیمی در روابط بینالملل به اسم تئوری ماهان وجود دارد که میگوید اصل دریاست و خشکیها در بین آبها محصور شدند و به همین علت باید تمرکز خود را بر دریا و توانمندیهای دریا محور گذاشت.»
اسلامی افزود: «ما در کنار کارهایی که برای توسعه سواحل خود در دریای شمال انجام میدهیم، باید تمرکزمان روی چابهار و توسعه آن باشد.»
منظور ما از اقتصاد دریا چیست؟
دکتر کرمی، مدرس دانشگاه خوارزمی هم در این نشست با اظهار اینکه در توسعه اقتصاد دریا باید الزاماتی رعایت شود، گفت: «اولین الزام تبیین اقتصاد دریا است چراکه مشارکت مردم و پژوهشگران ما در اقتصاد دریا پایین است و برای افزایش مشارکت و پر کردن خلأ نیروی انسانی باید موضوعاتی را درباره اقتصاد دریا تبیین کنیم.»
او درباره چالشهای این حوزه گفت: «اولین چالش برای توسعه اقتصاد دریا رفتار جزیرهای است که مانع توسعه خواهد شد و صنایع و نیرو انسانی فعال در این حوزه به صورت جداگانه درگیر خواهد بود و اتلاف سرمایه صورت میگیرد.»
کرمی افزود: «دومین چالش توسعه اقتصاد دریا، مناطق آزاد است. در این مناطق رویکرد سوداگرانه حاکم است که با تمرکز بر معافیتهای مالیاتی به دنبال سود است و نمیگذارد سرمایه انسانی دانشگاه و تخصصها دور هم جمع شود و مانع شکوفایی بخشهای صنعتی در کشور است چراکه با توجه به شرایط بینالمللی شرایط خود را تغییر میدهد و ثبات موضوعی ندارد.»
او با توجه به این دو چالش خاطرنشان کرد: «باید اقتصاد دریا محور در ایران به صورت اقتصاد خوشهای رشد کند و توسعه پیدا کند یعنی خوشههایی را در یک منطقه جغرافیایی خاص، نیروی انسانی متخصص، آموزش و پژوهش و صنایع و خدمات مرتبط با موضوع خود را در یک منطقه متمرکز میکند.»
بازنشر فانوس دریا به نقل از ترابران