اقتصاد دریا، به عنوان بهرهبرداری پایدار از منابع دریایی و ساحلی، نقشی حیاتی و استراتژیک در اقتصاد هر کشوری ایفا میکند. این بخش شامل فعالیتهای متنوعی مانند صیادی، حملونقل دریایی، استخراج منابع طبیعی، گردشگری ساحلی، صنایع دریایی و تحقیقات علمی مرتبط با دریا است.
اهمیت اقتصاد دریا برای ایران:
ایران با بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر خط ساحلی و دسترسی به دریاهای خزر، خلیج فارس و دریای عمان، از موقعیت جغرافیایی ممتازی برخوردار است. این موقعیت، امکان نقشآفرینی مهمی در تجارت دریایی بینالمللی را برای ایران فراهم میکند.
مزایای توسعه اقتصاد دریا:
- اشتغالزایی: صنایع دریایی میتوانند فرصتهای شغلی گستردهای برای جوامع ساحلی ایجاد کنند و به کاهش بیکاری و مهاجرت به شهرها کمک کنند.
- توسعه پایدار: بهرهبرداری مسئولانه از منابع دریایی به حفظ اکوسیستمهای دریایی و محیط زیست کمک میکند و منابع را برای نسلهای آینده حفظ مینماید.
- حملونقل و تجارت: بنادر استراتژیک ایران، مانند بندرعباس و چابهار، نقش حیاتی در تسهیل تجارت بینالمللی و حملونقل کالاها ایفا میکنند و میتوانند به افزایش درآمدهای ارزی و تقویت موقعیت اقتصادی کشور کمک کنند.
- گردشگری: سواحل زیبای ایران، بهویژه در جنوب کشور، میتوانند مقصد جذابی برای گردشگران داخلی و خارجی باشند و به توسعه صنعت گردشگری و افزایش درآمدهای آن کمک کنند.
- منابع انرژی: دریای خزر و خلیج فارس، دو منبع بزرگ نفت و گاز برای ایران هستند و استخراج و بهرهبرداری از آنها میتواند به تأمین نیازهای انرژی کشور و افزایش درآمدهای نفتی و گازی کمک کند.
سیاستهای کلی توسعه دریامحور:
در آبان سال گذشته، سیاستهای کلی توسعه دریامحور توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شد. این سیاستها بر لزوم بهرهبرداری بیشتر از ظرفیتهای دریایی در حوزههای مختلف اقتصادی، فرهنگی، علمی، فناوری، حکمرانی، گردشگری و محیط زیست تأکید دارند. دولت چهاردهم نیز با انتصاب نماینده ویژه رئیسجمهور برای اجرای این سیاستها، عزم جدی خود را در این مسیر نشان داده است.
چالشها و راهکارهای توسعه اقتصاد دریا:
- سیاستگذاری یکپارچه: نیاز به همافزایی دستگاههای مختلف و اجرای سریع طرحهای جامع برای توسعه اقتصاد دریا وجود دارد.
- تقنین: قوانین موجود در بخش دریا نیاز به بازنگری و تنقیح دارند و ممکن است نیاز به قوانین جدید نیز باشد.
- تأمین مالی: برای تسهیل سرمایهگذاری، باید مجوزها روانسازی و مشوقهای مالیاتی اعمال شوند.
- فرهنگسازی: نیاز به گفتمانسازی بیشتر درباره اهمیت و مزایای استفاده از ظرفیتهای دریایی وجود دارد.
نقش نیروی انسانی متخصص:
تربیت نیروی انسانی متخصص در رشتههای دریایی و بینرشتهای و تجهیز دانشگاهها به این افراد، میتواند سرعت استفاده از ظرفیتهای دریایی را افزایش دهد.
همپیوندی استانهای غیرساحلی:
استانهای غیرساحلی نیز میتوانند در اقتصاد دریا نقش داشته باشند. این امر نیازمند تغییر دیدگاهها و ایجاد باور به نقش این استانها در توسعه اقتصاد دریا است.
نتیجهگیری:
اقتصاد دریا، به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه اقتصادی کشور، نقشی حیاتی ایفا میکند. با بهرهگیری هوشمندانه از ظرفیتهای دریایی و استفاده از فناوریهای نوین، ایران میتواند گامهای بزرگی برای توسعه پایدار و اقتصادی بردارد. توجه به سیاستگذاری یکپارچه، بازنگری قوانین، تسهیل سرمایهگذاری، تربیت نیروی انسانی متخصص و فرهنگسازی، از جمله اقدامات ضروری برای تحقق این هدف است.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی