احمدرضا لاهیجانزاده، معاون محیطزیست دریایی سازمان حفاظت محیطزیست، در خصوص کاهش تراز آب دریای خزر گفت: یکی از مهمترین عوامل این کاهش، کمبود ورودی آب از رودخانه ولگا به این دریا است. به گفته وی، گزارشها نشان میدهند که جریان آب این رودخانه به دریای خزر کاهش یافته است.
تصویب کنوانسیون حفاظت از محیطزیست دریایی خزر
وی در توضیح جزئیات کنوانسیون حفاظت از محیطزیست دریایی دریای خزر اظهار داشت: حدود ۲۰ سال پیش، پنج کشور حاشیه دریای خزر (ایران، جمهوری آذربایجان، قزاقستان، روسیه، و ترکمنستان) تصمیم به همکاری مشترک برای حفظ این اکوسیستم منحصربهفرد گرفتند. این توافق در سال ۱۳۸۲ در تهران امضا شد و با نام کنوانسیون تهران شناخته میشود. این سند در تاریخ ۲۱ مرداد ۱۳۸۵، همزمان با روز دریای خزر، لازمالاجرا شد.
پروتکلهای کنوانسیون تهران
لاهیجانزاده درباره پروتکلهای ذیل این کنوانسیون توضیح داد:
- پروتکل اکتائو: این پروتکل که به آمادگی و مقابله با سوانح نفتی میپردازد، در سال ۱۳۹۰ امضا و تا سال ۱۳۹۵ توسط مجالس تمام کشورهای عضو تصویب شد.
- پروتکل حفاظت از خشکی: این پروتکل مربوط به کنترل آلودگیهای ناشی از فعالیتهای خشکی است و در سال ۱۳۹۱ در مسکو به امضا رسید. این سند از ۲۲ آبان ۱۴۰۲ لازمالاجرا شده است.
- پروتکل تنوع زیستی: این پروتکل تاکنون در مجالس چهار کشور تصویب شده و تنها نیاز به تأیید جمهوری آذربایجان دارد.
- پروتکل ارزیابی زیستمحیطی فرامرزی: این پروتکل پیشنهاد ایران بوده و بر ضرورت پیوستهای زیستمحیطی برای پروژههای بزرگ تأکید دارد. هفته گذشته با تصویب کمیسیون آب و کشاورزی مجلس ایران، زمینه لازم برای اجرای آن فراهم شد.
- پروتکل پایش و تبادل اطلاعات: این پروتکل همچنان در مراحل کارشناسی است و ایران از کشورهای همسایه خواستار تسریع در تصویب آن شده است.
چالشهای اقلیمی و اثرات پسروی خزر
لاهیجانزاده با اشاره به چالشهای اقلیمی که منجر به پسروی دریای خزر شدهاند، افزود:
- افزایش دما در دهههای اخیر منجر به تشدید تبخیر آب شده است.
- شدت و میزان وزش باد، تبخیر را افزایش داده است.
- کاهش ورودی آب از رودخانه ولگا، بزرگترین منبع تأمین آب این دریا، بر این روند تأثیر گذاشته است.
تأثیرات منطقهای پسروی دریا
وی خاطرنشان کرد: پسروی دریای خزر خسارات متفاوتی برای کشورهای مختلف به همراه دارد. بهعنوانمثال، در حالی که ایران با یک کیلومتر پسروی مواجه میشود، این عدد در روسیه ممکن است به ۳۰ کیلومتر برسد؛ چراکه شیب بستر دریا به سمت ایران است. از این رو، کشورهای شمالی دریای خزر بیشتر در معرض خسارات زیستمحیطی قرار دارند و نیازمند اقدامات فوری و جدی هستند.
برگزاری اجلاسهای آینده
لاهیجانزاده اعلام کرد که اجلاس کاپ ۷ در بهار ۱۴۰۴ در ایران برگزار خواهد شد و طی آن تفاهمنامههای نهایی به امضای مقامات کشورهای عضو خواهد رسید. پیش از این، جلسه مقدماتی کاپ در دی ماه امسال در تهران برگزار میشود.
وی در پایان تأکید کرد: تصویب و اجرای پروتکلهای کنوانسیون تهران، تعهدی بینالمللی برای کشورهای عضو ایجاد میکند و نقشی اساسی در جلوگیری از تخریب محیطزیست و زیستبوم دریای خزر دارد.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی