دریای خزر، به عنوان کوچکترین دریای جهان و بزرگترین دریاچه آن، پتانسیلهای عظیمی را برای توسعه اقتصادی ایران فراهم آورده است. با این حال، به رغم موقعیت استراتژیک و منابع غنی، این دریاچه هنوز به طور کامل در جهت رشد اقتصادی کشور مورد بهرهبرداری قرار نگرفته است.
استان مازندران با بیشترین سهم ساحلی در حاشیه دریای خزر، از سه بندر فعال بهرهمند است. اما حجم تخلیه و بارگیری در این بنادر بسیار پایین بوده و سهم قابل توجهی در اقتصاد استان ندارد. این در حالی است که بسیاری از کشورهای ساحلی با استفاده بهینه از منابع دریایی خود، به رشد اقتصادی چشمگیری دست یافتهاند.
چرا از ظرفیتهای دریای خزر به خوبی استفاده نمیشود؟
- کمتوجهی به صنایع تبدیلی ساحلی: عدم وجود صنایع تبدیلی برای فرآوری محصولات دریایی، ارزش افزوده حاصل از این منابع را کاهش داده است.
- فقدان سند گردشگری دریایی: نبود یک سند جامع برای توسعه گردشگری دریایی، مانع از جذب سرمایهگذاران و توسعه این صنعت شده است.
- کمتوجهی به شیلات و آبزیپروری: کاهش ذخایر ماهیان و بهرهبرداری بیرویه از منابع آبزی، این بخش مهم از اقتصاد دریایی را با چالش مواجه کرده است.
- عدم توسعه زیرساختها: نبود زیرساختهای مناسب در بنادر و مناطق ساحلی، مانع از جذب کشتیهای بزرگ و توسعه تجارت دریایی شده است.
پتانسیلهای عظیم دریای خزر
دریای خزر علاوه بر منابع نفت و گاز، پتانسیلهای فراوانی در حوزههای زیر دارد:
- گردشگری دریایی: سواحل زیبا و طبیعت بکر خزر، ظرفیت بسیار بالایی برای توسعه گردشگری دارد.
- توسعه تجارت دریایی: موقعیت جغرافیایی خزر، امکان توسعه تجارت با کشورهای حاشیه دریای خزر و آسیای مرکزی را فراهم میکند.
- صنایع دریایی: توسعه صنایع دریایی مانند کشتیسازی، تعمیرات کشتی و ساخت تجهیزات دریایی میتواند اشتغالزایی و ارزآوری را به دنبال داشته باشد.
- انرژیهای تجدیدپذیر: استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر مانند انرژی موج و باد، میتواند به تولید برق پاک کمک کند.
راهکارهای توسعه اقتصاد دریا محور
- توسعه زیرساختها: سرمایهگذاری در توسعه بنادر، اسکلهها و راههای دسترسی به مناطق ساحلی
- حمایت از سرمایهگذاری بخش خصوصی: ایجاد تسهیلات و مشوقهای لازم برای جذب سرمایهگذاران در بخش دریایی
- توسعه گردشگری دریایی: تدوین برنامههای جامع برای توسعه گردشگری دریایی و ایجاد زیرساختهای لازم
- حفاظت از محیط زیست دریایی: تدوین قوانین و مقررات سختگیرانه برای حفاظت از محیط زیست دریایی
- توسعه صنایع تبدیلی: ایجاد صنایع تبدیلی برای فرآوری محصولات دریایی و افزایش ارزش افزوده
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی