بسیاری از کشورهای توسعهیافته با بهرهگیری هوشمندانه از پهنههای آبی خود، به رشد اقتصادی و بهبود معیشت شهروندان دست یافتهاند. دریانوردی، صنایع دریایی، تامین امنیت غذایی و انرژی تنها بخشی از ظرفیتهای عظیم دریاها هستند. مطالعات نشان میدهد که دسترسی به دریا، به ویژه برای کشورهای توسعهیافته، از اهمیت بالایی برخوردار است.
ایران با بیش از ۴۰ درصد مرز آبی و دسترسی به دو دریا و یک دریاچه بزرگ، پتانسیل بالایی برای توسعه دریامحور دارد. موقعیت جغرافیایی ممتاز، منابع انرژی غنی و توانایی نقشآفرینی در کریدورهای بینالمللی، ایران را به یک بازیگر کلیدی در منطقه تبدیل کرده است.
سیاستهای کلی توسعه دریامحور که توسط مقام معظم رهبری ابلاغ شده است، گامی مهم در جهت تحقق این پتانسیلها است. این سیاستها بر اهمیت یکپارچهسازی امور دریایی، توسعه فعالیتهای اقتصادی دریامحور و ایجاد قطبهای توسعه دریایی تاکید دارند.
دستاوردهای ایران در حوزه دریامحور
ایران در سالهای اخیر پیشرفتهای چشمگیری در حوزه دریامحور داشته است. رشد ناوگان دریایی ایران به عنوان بزرگترین قدرت تجارت دریایی در منطقه خاورمیانه، گواهی بر این مدعاست.
چالشها و موانع
با وجود این پیشرفتها، چالشهای جدی نیز پیش روی ایران قرار دارد. الگوی توسعه خشکیمحور در ایران، تمرکز جمعیت در مناطق داخلی و کمتوجهی به ظرفیتهای دریایی، از جمله این چالشهاست. همچنین، محدودیتهای ناشی از تحریمها، تامین مالی خارجی را با مشکل مواجه کرده است.
راهکارهای پیشنهادی
برای تحقق کامل اقتصاد دریامحور، باید اقدامات زیر صورت پذیرد:
- تدوین طرح جامع توسعه دریامحور: با اصلاح کاستیهای برنامههای موجود، طرحی جامع و فراگیر برای توسعه دریامحور تدوین شود.
- توسعه خوشههای صنعتی در سواحل: ارتقای بنادر به قطبهای صنعت و تجارت و ایجاد زنجیرههای ارزش جهانی
- اولویتبندی فعالیتهای اقتصادی دریامحور: تمرکز بر فعالیتهایی که زیرساختهای آنها فراهمتر است و زودتر به بازدهی میرسند.
- دیپلماسی فعال اقتصادی: ایجاد روابط تجاری و اقتصادی با کشورهای همسایه و منطقهای
- توجه به محدودیتهای تحریمها: برنامهریزی برای توسعه دریامحور با در نظر گرفتن محدودیتهای ناشی از تحریمها
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی