رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران، با تأکید بر ضرورت نگاه مهندسی به فرهنگ دریایی، این رویکرد را پیشنیاز تحقق توسعه دریامحور دانست و از راهاندازی شورای مهندسی فرهنگ دریایی کشور بهعنوان یک اقدام ساختاری خبر داد.
به گزارش ماریننیوز، حسنرضا صفری، رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران، در نخستین جلسه «توسعه فرهنگ دریایی کشور» که بیستم بهمنماه در شورای عالی صنایع دریایی کشور و با حضور سیدمحمدمهدی هادوی، رئیس دبیرخانه شورا، و جمعی از نمایندگان سازمانها، وزارتخانهها، رسانهها و فعالان فرهنگی و صنعتی برگزار شد، با تأکید بر ضرورت «نگاه مهندسی به فرهنگ دریایی»، این حوزه را زیرساخت نرم و مغفول توسعه دریامحور کشور دانست.
صفری در ابتدای سخنان خود، پرداختن به موضوع فرهنگ دریایی را گامی ضروری برای آینده کشور توصیف کرد و گفت: وقتی از فرهنگ دریایی سخن میگوییم، معمولاً ذهنها به سمت تبلیغات، آگاهیبخشی، شعارها و مناسبتها میرود؛ در حالی که تجربههای ملی و بینالمللی نشان میدهد هیچ تحول و تمدن پایداری بدون طراحی مهندسیشده فرهنگی شکل نمیگیرد.
فرهنگ دریایی؛ زیرساخت نرم یک پروژه ملی
به گفته رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران، اگر توسعه دریامحور بهعنوان یک «پروژه ملی» در نظر گرفته شود، فرهنگ دریایی، زیرساخت نرم این پروژه است؛ زیرساختی که در صورت فقدان طراحی علمی، هدفمند و مهندسیشده، یا شکل نمیگیرد یا به مجموعهای از اقدامات پراکنده و کماثر تقلیل مییابد.
او با اشاره به وضعیت موجود، از پدیدهای با عنوان «فرهنگ دریایی رهاشده» یاد کرد و افزود: در شرایط فعلی، اقدامات فرهنگی مرتبط با دریا اغلب جزیرهای هستند، متولی مشخصی ندارند، میان آموزش، صنعت، رسانه و سیاستگذاری ارتباط مؤثری برقرار نیست، خروجیها قابل اندازهگیری و ارزیابی نیستند و مهمتر از همه، این اقدامات به تغییر نگرش و رفتار دریایی در سطح مدیران، مهندسان، سرمایهگذاران و جامعه منجر نمیشوند.
مهندسی فرهنگ دریایی یعنی چه؟
صفری در تشریح مفهوم «مهندسی فرهنگ دریایی» تأکید کرد که منظور از این مفهوم، برخورد با فرهنگ نه بهعنوان مفهومی انتزاعی، بلکه بهعنوان نظامی است که قابلیت طراحی، اجرا و اصلاح دارد. به بیان ساده، مهندسی فرهنگ دریایی یعنی طراحی آگاهانه و علمی زنجیرهای از ارزشها، نگرشها، دانشها و رفتارها که در نهایت به تصمیم درست، اقدام درست و توسعه پایدار در حوزه دریا منجر میشود.
او توضیح داد که این نظام سه مؤلفه اصلی دارد. نخست، ورودی مهندسیشده است که شامل دانش، آموزش، رسانه و الگوها میشود. دوم، فرآیند مدیریتشده است که بر پایه نهادسازی، تعامل و تداوم شکل میگیرد. سوم، خروجی مشخص است که در قالب رفتار حرفهای، سیاستگذاری درست، استانداردسازی، ایمنی و بهرهوری نمود پیدا میکند.
به گفته وی، تبدیل فرهنگ دریایی به فرهنگ عمومی تنها زمانی ممکن است که این ورودیها، فرآیندها و خروجیها بهصورت نظاممند و هدفمند طراحی و اجرایی شوند.
بدون مهندسی فرهنگ، توسعهای در کار نیست
رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران با اشاره به تجربههای عملی، تصریح کرد: بدون فرهنگ مهندسی شده، قوانین دریایی اجرا نمی شوند، استانداردها دور زده میشوند، مدیران غیرمتخصص بهجای متخصصان تصمیم میگیرند و خطاهای فنی به بحرانهای ملی بدل میشوند.
او تأکید کرد که ضعف فرهنگ دریایی صرفاً یک کاستی نرم نیست، بلکه عاملی خطرآفرین در مسیر توسعه دریامحور به شمار میرود.
توسعه دریامحور؛ فراتر از زیرساختهای فیزیکی
صفری در بخش دیگری از سخنان خود گفت: توسعه دریامحور فقط به ساخت بندر، کشتی و سکو محدود نمیشود، بلکه نیازمند مدیر دریافهم، مهندس مسئولیتپذیر، قانونگذار آگاه به پیامدهای دریایی و جامعهای همراه با دریاست؛ و همه اینها محصول فرهنگ مهندسیشده هستند، نه فرهنگ شعاری.
وی با یادآوری تأکید مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه «فرهنگ دریایی باید به فرهنگ عمومی کشور تبدیل شود»، خاطرنشان کرد که تحقق این مطالبه، بدون طراحی مهندسیشده فرهنگی امکانپذیر نیست.
چرا انجمنهای علمی نقش محوری دارند؟
به اعتقاد صفری، مهندسی فرهنگ دریایی نه صرفاً وظیفه دولت است، نه رسانه و نه نظام آموزشی. این مأموریت، ماهیتی علمی، تخصصمحور و بینبخشی دارد و دقیقاً به همین دلیل، انجمنهای علمی – از جمله انجمن مهندسی دریایی ایران – نقش کلیدی در این فرآیند ایفا میکنند.
او تصریح کرد که انجمنهای علمی قادرند با تولید ادبیات علمیِ تخصصی در حوزه فرهنگ دریایی، ایجاد استانداردهای مفهومی مشترک، و ایفای نقش بهعنوان حلقه اتصال میان دانشگاه، صنعت و حاکمیت، زمینهای فراهم کنند که فرهنگ دریایی از سطح شعار و توصیههای کلی فراتر رفته و به رفتار حرفهای و سیاست عمومی مؤثر تبدیل شود.
تجربه انجمن مهندسی دریایی ایران و گام جدید
صفری با اشاره به کارنامه انجمن مهندسی دریایی ایران گفت: این انجمن طی سالهای گذشته بیش از ۲۰ همایش تخصصی و بیش از ۲۰ نمایشگاه صنعت دریایی برگزار کرده است؛ رویدادهایی که در برخی مقاطع، حتی از نظر وسعت و اثرگذاری، از بعضی نمایشگاههای نفتی کشور نیز بزرگتر بودهاند. به گفته وی، در برخی همایشها، از جمله رویدادهای برگزارشده در کیش، حدود هزار نفر شرکتکننده حضور داشتند که این موضوع، بیانگر ظرفیت بالای اجتماعی و تخصصی حوزه دریا در کشور است.
او افزود: علاوه بر این، انجمن مهندسی دریایی ایران با همکاری معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری، در برگزاری جشنواره «دریامسیر پیشرفت» نیز نقشآفرینی کرده است؛ جشنوارهای که با استقبال گسترده دانشآموزان و دانشجویان همراه بود و جمع قابلتوجهی از نسل جوان کشور از آن بازدید کرده و در برنامههای آن مشارکت فعال داشتند. به گفته صفری، این تجربهها در کنار سایر رویدادها و نمایشگاههای تخصصی برگزارشده، نشان میدهد که انجمن مهندسی دریایی ایران از ظرفیت عملی و نهادی لازم برای ایفای نقش مؤثر در حوزه مهندسی فرهنگ دریایی برخوردار است.
او افزود: اگرچه تصور میشد این فعالیتها بهطور طبیعی نقش مهندسی فرهنگ دریایی را نیز پوشش میدهد، اما در نشستهای اخیر، بهویژه در گفتوگو با دکتر گلشنی، این جمعبندی حاصل شد که موضوع نیازمند تمرکز، ارتقاء و نهادسازی مشخصتری است.
صفری خاطرنشان کرد بر همین اساس، انجمن مهندسی دریایی ایران تصمیم گرفته است شورای مهندسی فرهنگ دریایی کشور را راهاندازی کند؛ شورایی که با پذیرش مسئولیت آن از سوی دکتر برشنانی، قرار است بهصورت یکپارچه و هماهنگ، این مأموریت را دنبال کند.
تعریف «کشور دریایی»؛ پیشنهاد عملیاتی
به گفتهی حسنرضا صفری، رئیس انجمن مهندسی دریایی ایران، نخستین گام در فرآیند مهندسی فرهنگ دریایی، تعریف دقیق و مهندسیشده مفهوم «کشور دریایی» است. او توضیح داد که در کتاب «کاروند توسعه دریامحور» که پیشتر توسط انجمن تدوین و منتشر شده، حدود ۷۰ شاخص تخصصی برای ارزیابی میزان پیوند شهرها، صنایع و زیرساختها با دریا ارائه شده است؛ از جمله، استقرار شهرهای آباد در مجاورت سواحل، انتقال صنایع آببر به مناطق ساحلی و شکلگیری زنجیرههای اقتصادی مبتنی بر دریا.
صفری تأکید کرد: پیشنهاد ما این است که در گام نخست، مشخص شود دقیقاً چه کشوری را میتوان “کشور دریایی” نامید و بر چه اساس. این تعریف میتواند مبنای برنامهریزی فرهنگی و طراحی یک مهندسی فرهنگی منسجم و اثربخش در مسیر توسعه دریامحور قرار گیرد.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر این بازتعریف با رویکردی علمی و نظاممند دنبال شود، میتواند مبنای تحولی اساسی در مسیر تبدیل ایران به یک کشور دریایی بالنده و آیندهنگر قرار گیرد.
گفتنی است، در نخستین نشست توسعه فرهنگ دریایی کشور، توسعه فرهنگ دریایی، تشکیل شورای هماهنگی توسعه فرهنگ دریایی ایران، تدوین سند عالی توسعه فرهنگ دریایی کشور، الزام دستگاهها به تدوین پیوست فرهنگی و تشکیل بانک جامع فرهنگ دریایی ایران به تصویب رسید.
/
بازنشر فانوس دریا به نقل از ماریننیوز