نوشته ی جما میرمنز ماتیناهو مدیر موقت INFOFISH
ترجمه توسط آقای مهندس مهدی معصومی مدیرعامل شرکت فانوس مکران
تجارت الکترونیک ، پخش زنده و فروش آنلاین غذاهای دریایی را متحول میکند و چین از طریق مصرف کنندگان موبایل محور، سیستمهای یکپارچه پرداخت – تحویل و تمرکز بر شفافیت سرعت و سرگرمی پیشتاز است. این مقاله به بررسی ماهیت تجارت غذاهای دریایی پخش زنده – رشد برند، گسترش بازار و آموزش مصرف کننده – در کنار خطراتی مانند صید بی رویه، مسائل کارگری و شکافهای نظارتی می پردازد و بر لزوم ایجاد تعادل بین نوآوری و پایداری برای ارتقای ارزش جهانی غذاهای دریایی تأکید میکند.
پخش زنده در طول هفتمین جشنواره بین المللی غذاهای دریایی دالیان نمایشگاه غذاهای دریایی آسیا – اقیانوسیه (۲۰۲۵)
در چشم انداز خرده فروشیِ به سرعت در حال تحولِ امروزی ، فروش زنده به عنوان نیرویی متحول کننده به ویژه در بخش غذاهای دریایی که تازگی و شفافیت و بی واسطه بودن ، کلید اصلی آن ها هستند ظهور کرده است. آن چه که به عنوان یک آزمایش دیجیتال خاص آغاز گردید به سرعت به یک موتور تجارت چند میلیارد دلاری تبدیل شده است و نحوه تعامل مصرف کنندگان با فروشندگان و نحوه کسب ارزش توسط تولید کنندگان را تغییر شکل میدهد.
در حالی که پذیرش این روند در سطح جهانی در حال گسترش است، چین با بهره گیری از فناوری پیشرفته تعامل فراگیر در رسانه های اجتماعی و تغییر عادات مصرف کننده همچنان بسیار جلوتر است تا نحوه بازاریابی فروش و تجربه غذاهای دریایی را متحول کند. این تأثیر فراتر از چین گسترش یافته و مدل های تثبیت شده زنجیره تأمین را به چالش می کشد و تولید کنندگان ، عمده فروشان و خرده فروشان غذاهای دریایی را در سراسر جهان به سمت سازگاری و تجدید نظر در استراتژی های خود سوق می دهد و در غیر این صورت باید خطر منسوخ شدن را به جان بخرند.
این مقاله هم فرصت ها – تمایز برند، دسترسی به بازار و آموزش مصرف کننده – و هم خطرات از صید بی رویه و فشارهای نیروی کار گرفته تا کمبودهای نظارتی را بررسی می کند. همزمان با آزمایش این مدل توسط بازارهای غربی و منطقه ای چالش اصلی یافتن تعادل بین نوآوری و پایداری خواهد بود و تضمین می کند که تجارت آنلاین نه تنها نحوه فروش غذاهای دریایی بلکه نحوه ارزش گذاری جهانی آن را نیز ارتقا می دهد.
ظهور تجارت آنلاین در چین
در طول پنج سال گذشته تجارت زنده با تبلیغ محصول تعاملی و بلادرنگ از طریق پخش ویدیویی در چین افزایش یافته و از یک پدیده نوظهور به یک نیروی خرده فروشی غالب تبدیل شده است. طبق تحقیقات iiMedia، حجم ناخالص کالا (GM) تجارت زنده در چین حدود ۴.۹ تریلیون ین رسیده است (۶۷۵ میلیارد دلار آمریکا) که در محصولات غذایی، به ویژه غذاهای دریایی تازه، در میان سریعترین دستههای در حال رشد قرار دارند.
این رشد، چیزی بیش از یک جمعیت آشنا به فناوری را نشان میدهد. این نتیجه یک همگرایی قدرتمند است: پوشش اینترنت پرسرعت در سراسر کشور، نفوذ تقریباً جهانی موبایل، شبکههای لجستیک کارآمد و پایگاه مصرفکنندهای که به طور فزایندهای برای خریدهای دیجیتال آماده میشود. پخش زنده دیگر فقط یک تاکتیک بازاریابی نیست، بلکه یک کانال فروش کاملاً یکپارچه است که در آن محتوای ویدیویی، پردازش پرداخت و خدمات تحویل در یک تجربه یکپارچه همگرا میشوند.
موفقیت فروش غذاهای دریایی پخش زنده در چین توسط سه محرک کلیدی پشتیبانی می شود:
هوش دیجیتال – مصرفکنندگان چینی که موبایل را در اولویت قرار دادهاند، با تراکنشهای مبتنی بر اپلیکیشن بسیار راحت هستند. پلتفرمهایی مانند Douyin همتای چینی TikTok، Kuaishou و Taobao Live نه تنها مراجعی اجتماعی یا سرگرمی، بلکه بازارهای تجارت الکترونیک تمامعیار هستند. از آنجا که مصرفکنندگان در حال حاضر از این پلتفرمها برای تعامل اجتماعی و ویدیوهای کوتاه استفاده میکنند، تغییر به خرید حضوری گامی یکپارچه و شهودی است.
اعتماد مصرفکننده – در بازاری که ایمنی مواد غذایی یک نگرانی پر تکراراست، پخش زنده شفافیت بیسابقهای را ارائه میدهد. مصرفکنندگان میتوانند غذاهای دریایی را در حال صید، جابجایی، فرآوری، آمادهسازی یا پخت در زمان واقعی ببینند و به کیفیت محصول و اعتبار فروشنده اطمینان ایجاد کنند. این قابلیت مشاهده در زمان واقعی نه تنها ریسک ادراک شده را کاهش میدهد، بلکه اعتماد شخصی و ارتباط مستقیمی بین تولیدکننده و خریدار ایجاد میکند.
خرید مبتنی بر سرگرمی – فروش غذاهای دریایی در پخش زنده به همان اندازه که به محصول مربوط است، به خود نمایش نیز مربوط است. فروشندگان از طریق داستانسرایی، کاریزمای اینفلوئنسرها و بازاریابی، فروشهای لحظهای، قرعهکشی و پرسش و پاسخ زنده، خرید را به یک رویداد تعاملی و حساس به زمان تبدیل میکنند. این رویکرد «سرگرمی خریدار» باعث افزایش تعامل، وفاداری و تکرار خرید میشود.
فراتر از افزایش تقاضای عمومی، پخش زنده، بازارهای خاص و منطقهای غذاهای دریایی را دوباره احیا کرده است. از پرورشدهندگان صدف دستی گرفته تا فروشندگان سنتی بازار ماهی. فروشندگان همه چیز را از خرچنگهای دریایی زنده و جوجه تیغیهای دریایی گرفته تا ماهی تن درجه ساشیمی به نمایش میگذارند. برخی پا را فراتر گذاشته و با میزبانی «سفرهای ماهیگیری مجازی» یا پخش حراجهای کنار اسکله، آنچه را که زمانی تجارت محلی بود به یک پدیده ویروسی و سراسری تبدیل میکنند.
تغییر روند فروش غذاهای دریایی سنتی
برای بازارهای سنتی غذاهای دریایی، چه غرفههای خردهفروشی، چه ماهیفروشان ویژه یا شبکههای عمدهفروشی B2B، تجارت زنده افزایش یافته است. مدل چند صد ساله چانهزنی رو در رو، حراجهای صبح زود و اتکا به مراکز تجاری متمرکز به سرعت در حال بازتعریف است.
تهدیدها
- حذف واسطهها: واسطهها و خردهفروشان سنتی با خطر حذف شدن مواجه هستند، زیرا تولیدکنندگان از طریق پلتفرمهای پخش زنده مستقیماً با مصرفکنندگان در ارتباط هستند. لجستیک زنجیره سرد اکنون امکان ارسال شبانه در سراسر کشور را فراهم میکند و وابستگی به بازارهای عمدهفروشی و صادرکنندگان را کاهش میدهد.
- فشار بر لجستیک: تبلیغات پخش زنده میتواند باعث افزایش ناگهانی تقاضا در زمان واقعی شود و نیاز به شبکههای تحویل فوقالعاده کارآمد دارد. بسیاری از زنجیرههای تأمین سنتی، با فرآیندهای کندتر یا پراکنده، برای برآورده کردن سرعت، دقت و تقاضای ذخیرهسازی سرد غذاهای دریایی فاسدشدنی تلاش میکنند.
- نوسانات قیمت: فروشهای لحظهای، تبلیغات ویروسی و پیشنهاد قیمت پخش زنده میتواند هنجارهای قیمتگذاری را بیثبات کند. پیشنهاد قیمت و فروش به سبک حراج در طول پخش زنده میتواند منجر به افزایش موقت قیمت یا کاهش حاشیه سود سنتی شود. این غیرقابل پیشبینی بودن، برنامهریزی موجودی یا قیمتهای ثابت را برای عمدهفروشان و رستورانها دشوارتر میکند.
فرصت ها
- تمایز برند: تولیدکنندگانی که در داستانسرایی و تضمین کیفیت سرمایهگذاری میکنند، میتوانند قیمتهای بالایی را سفارش دهند. تجارت زنده به کسبوکارها اجازه میدهد تا تعهد خود را به پایداری، تخصصهای منطقهای یا شیوههای منحصر به فرد برداشت برجسته کنند. این ارتباط مستقیم با مصرفکنندگان به ابزاری برای ایجاد هویت برند تبدیل میشود.
- گسترش بازارها: تجارت زنده دسترسی به بازارهای داخلی و بینالمللی را که به دلیل عدم نزدیکی فیزیکی به سواحل، نفوذ به آنها به طور سنتی دشوارتر است، فراهم میکند. مصرفکنندگان در شهرهای رده ۲ و ۳ یا حتی در استانهای محصور در خشکی، اکنون میتوانند به غذاهای دریایی با کیفیت بالا که زمانی محدود به مراکز شهری ساحلی بود، دسترسی داشته باشند.
- آموزش مصرفکننده: پلتفرمها امکان پرسش و پاسخ و نمایش در زمان واقعی را فراهم میکنند و به مصرفکنندگان در مورد پایداری، منشأ گونهها، آمادهسازی آشپزی و ارزش غذایی آموزش میدهند، چیزی که فروشگاههای سنتی به ندرت به طور مؤثر انجام میدهند. این لایه ارزش افزوده، خریداران آگاهتر و با اعتماد به نفستر را تشویق میکند
در نهایت کسب و کارهایی که در این چشم انداز در حال تحول رشد میکنند آنهایی خواهند بود که به اندازه کافی چابک باشند تا پلی بین روش های قدیمی و جدید بزنند ، ابزارهای دیجیتال را در عین حفظ تخصص سنتی در زمینه مدیریت غذاهای دریایی و تضمین کیفیت ادغام کنند.
نقش در حال تغییر اینفلوئنسرها و ماهیگیران
در چین مرز بین اینفلوئنسر و فروشنده غذاهای دریایی به سرعت در حال محو شدن است. بسیاری از مجریان پخش زنده ماهیگیران یا سرآشپزهای سابق غذاهای دریایی با دانش گسترده در مورد محصول هستند اصالت آنها اعتبار را افزایش میدهد و پیروان وفاداری را پرورش می دهد. بینندگان نه تنها به دلیل کاریزمای آنها بلکه به دلیل تخصص آنها در مورد محصولات به آنها اعتماد می کنند.
در موارد دیگر، مجریان/میزبانان حرفهای وجود دارند که توسط تیمهای تولیدی آشنا به فناوری پشتیبانی میشوند و از طریق استودیوهای با کیفیت بالا فعالیت میکنند که ظرافت یک پخش تلویزیونی را با ویژگی یک فروش فوری ترکیب میکنند. این استریمهای تحت هدایت اینفلوئنسرها اغلب ترکیبی از نمایشهای آشپزی، داستانسرایی غنی در مورد منابع تأمین محصول و تبلیغات خلاقانه از «جعبههای اسرارآمیز» غذاهای دریایی گرفته تا حراجهای زنده و مجازی هستند. با درک این تغییر، دولتهای محلی در استانهای ساحلی مانند هاینان و ژجیانگ آموزش ماهیگیران و فروشندگان را برای تبدیل شدن به مجریان پخش زنده آغاز کردهاند و نه تنها پشتیبانی فنی، بلکه دسترسی به پلتفرمهای تأیید شده توسط دولت را که تجارت الکترونیک روستایی را ترویج میکنند، فراهم مینمایند. این سیاستگذاری بخشی از یک استراتژی بزرگتر احیای روستایی است که با هدف پر کردن شکاف دیجیتال و افزایش درآمد روستایی انجام میشود. برای تولیدکنندگان کوچک، این تغییر، جریانهای درآمدی کاملاً جدیدی را ایجاد کرده است. یک پرورشدهنده خرچنگ در جیانگسو یا یک برداشتکننده صدف در شاندونگ اکنون میتواند یک شخصیت دیجیتالی برای خود بسازد، یک پایگاه هواداری اختصاصی ایجاد کند و بینندگان زنده را به مشتریان پولدار تبدیل کند، همه اینها بدون تکیه صرف بر بازارهای عمدهفروشی غیرقابل پیشبینی.
بازتابهای جهانی و عقب ماندگی غرب
صنعت جهانی غذاهای دریایی از نزدیک این تغییر را زیر نظر دارد. در حالی که پخش زنده در چین به خوبی جا افتاده است بازارهای غذاهای دریایی غربی اخیراً شروع به آزمایش این مدل کرده اند.
در ایالات متحده و اروپا فروش غذاهای دریایی تا حد زیادی به فروشگاه های زنجیره ای مواد غذایی پیشخوان های ماهی فروشگاههای تخصصی و شبکه های عرضه رستوران ها وابسته است با این حال، این بیماری همه گیر کووید تغییر گسترده تری به سمت عادات خرید آنلاین ایجاد کرد و زمینه ای برای تجارت پخش زنده به وجود آورد. اکنون چندین شرکت از فیس بوک لایو و اینستاگرام برای انجام جعبه گشایی (unboxings) [۱]زنده غذاهای دریایی نمایش پخت و فروش با تعداد محدود استفاده میکنند.
[۱] جعبهگشایی یا unboxings عمل یا نمونهای از برداشتن یک محصول تازه خریداری شده از بستهبندی و بررسی ویژگیهای آن است که معمولاً هنگام فیلمبرداری و اشتراکگذاری در یک سایت رسانه اجتماعی انجام میشود.
از نمونه های قابل توجه میتوان به بازار ماهی فولتون نیویورک که نمایش زنده برش ماهی تن را آزمایش میکند و عمده فروشان صدف در بریتانیا که جلسات پرسش و پاسخ زنده در مورد انتخاب صدف برگزار میکنند اشاره کرد. با این حال، این تلاشها همچنان خاص و بیشتر تبلیغاتی هستند تا معاملاتی.
چالشهای پذیرش
بازارهای غربی با مجموعه ای از موانع متمایز در پذیرش فروش غذاهای دریایی پخش زنده مواجه هستند و عادات فرهنگی نقش مهمی ایفا میکنند. بسیاری از مصرف کنندگان در ایالات متحده و اروپا به خرید با سرعت خود و مرور گزینه ها قبل از تصمیم گیری عادت دارند. در مقابل پخش زنده بر اساس فوریت پیشنهادات با زمان محدود و خرید آنی رونق می گیرد که برخی از خریداران ممکن است آنها را مزاحم یا بیش از حد تهاجمی بدانند.
محدودیتهای پلتفرم نیز باعث کندی روند جذب میشوند؛ در حالی که تیک تاک اینستاگرام و یوتیوب اکنون ابزارهای خرید زنده را ارائه میدهند فاقد سیستم های کاملاً یکپارچه رایج در چین هستند جایی که محتوای ویدیویی پرداخت و تحویل به طور یکپارچه در یک برنامه واحد قرار دارند. در نهایت محدودیتهای لجستیکی همچنان یک مانع بزرگ هستند. در چین تحویل سراسری شبانه غذاهای دریایی تازه در سراسر کشور یک هنجار است که توسط زیر ساختهای پیشرفته زنجیره سرد پشتیبانی میشود اما در بسیاری از کشورهای غربی چنین قابلیت هایی در دسترس نیستند و پشتیبانی از سرعت و تازگی مورد نیاز فروشهای فوری زنده را دشوار میکند.
با این وجود، این روند به آرامی در حال ریشه دواندن است. در ژاپن و جمهوری کره حراج های زنده غذاهای دریایی از طریق یوتیوب و اینستاگرام در حال رواج یافتن هستند. در سراسر آسیای جنوب شرقی به ویژه در اندونزی و ویتنام و تایلند ماهیگیران و پرورش دهندگان در حال بررسی نسخه های محلی تجارت پخش زنده هستند که اغلب توسط سازمان های مردم نهاد و استارتاپ های دیجیتال پشتیبانی میشوند.
چالشها و نگرانیهای اخلاقی
با وجود رشد چشمگیر اقتصاد غذاهای دریایی، پخش زنده بدون مشکل نیست و خطرات فوری زیر نیاز به بررسی عمیق تر و مدیریت دقیق دارد.
- ماهیگیری بیش از حد و فشار زیستمحیطی: تقاضای وایرال شده برای گونههای خاص میتواند باعث افزایش برداشت ناپایدار شود. محبوبیت پخش زنده میتواند مصرف «مد روز» را افزایش دهد، جایی که تقاضا برای یک گونه ناگهان به یک روند تبدیل میشود و در نتیجه بیش از حد مورد بهرهبرداری قرار میگیرد.
- فشار نیروی کار: تقاضاهای به موقع برای تدارکات پخش زنده به معنای ساعات طولانیتر، مهلتهای سختگیرانهتر و در برخی موارد، شرایط کاری ناامن در کارخانههای فرآوری و بستهبندی است. گزارشهایی از سوءاستفاده از نیروی کار در برخی از زنجیرههای تأمین غذاهای دریایی قبلاً منتشر شده است و میتواند با تقاضاهای پخش زنده تشدید شود.
- ضایعات مواد غذایی: تأکید بر تازگی و تحویل در همان روز، در صورت عدم هماهنگی عرضه و تقاضا، خطرات فساد را به همراه دارد. سفارشات برگشتی یا رد شده میتوانند ضایعات قابل توجهی ایجاد کنند، مگر اینکه مدیریت زنجیره سرد بیعیب و نقص باشد.
- شکافهای نظارتی: در حالی که چین قوانینی را برای تجارت پخش زنده مانند ممنوعیت تأییدیههای نادرست، الزامات صدور مجوز و استانداردهای سختگیرانهتر ایمنی مواد غذایی وضع کرده است، اجرای آنها همچنان متناقض است. در بازارهایی با مقررات پراکنده یا توسعه نیافته، اطمینان از رعایت قوانین و حمایت از مصرفکننده حتی چالش برانگیزتر است.
با گسترش جهانی فروش غذاهای دریایی پخش زنده فشار فزاینده ای بر دولت ها برای تدوین سیاستهایی وجود خواهد داشت که نوآوری و رشد بازار را با پایداری شیوه های اخلاقی کار و اعتماد مصرف کننده متعادل کند.
نتیجه گیری آینده دیجیتال غذاهای دریایی
صنعت غذاهای دریایی در حال ورود به عصر دیجیتال جدیدی است، عصری که در آن مدل تجارت پخش زنده چین، سرعت میگیرد. آنچه که به عنوان یک تاکتیک بازاریابی جدید آغاز شد، به یک موتور قدرتمند خردهفروشی تبدیل شده است که انتظارات مصرفکننده، رفتار تولیدکننده و پویایی بازار را بازتعریف و تغییر شکل میدهد.
برای فروشندگان سنتی غذاهای دریایی، ضرورت واضح است: سریعاً سازگار شوید یا ریسک عقب ماندن را بپذیرید. برای بازیگران جهانی، دیگر سوال این نیست که آیا پخش زنده رواج پیدا خواهد کرد یا خیر، بلکه این است که چقدر سریع میتوانند این رویکرد را بومیسازی، نوآوری و مقیاسبندی کنند.
با ترکیب مناسب زیرساختها، ضمانتهای نظارتی و داستانسرایی جذاب، تجارت پخش زنده میتواند فروش غذاهای دریایی را پایدارتر، شفافتر و فراگیرتر کند.
کسانی که امروز این تغییر را میپذیرند، این فرصت را دارند که نه تنها نحوه فروش غذاهای دریایی، بلکه نحوه ارزشگذاری آن را در جهانی که به طور فزایندهای به هم متصل و مصرفکنندهمحور است، شکل دهند.
منابع:
- ۱. iiMedia Research. (2024). گزارش بازار تجارت الکترونیک پخش زنده چین. بازیابی شده از https://www.iimedia.cn
- ۲. China Internet Watch. (2023). پلتفرمهای برتر محرک تجارت زنده در چین. بازیابی شده از https://www.chininternetwatch.com
- ۳. McKinsey & Company. (2023). آینده خرده فروشی در چین. بازیابی شده از https://www.mckinsey.com
- ۴. سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAO). (2022). وضعیت شیلات و آبزی پروری جهان ۲۰۲۲. رم : FAO. https://www.fao.org
- ۵. SeafoodSource. (2023). فروش غذاهای دریایی پخش زنده چین از جهان پیشی میگیرد. بازیابی شده از https://www.seasource.com
- ۶. Bloomberg. (2024). خرید به سبک تیک تاک در حال تغییر است. فروش مواد غذایی، با شروع غذاهای دریایی. برگرفته از https://www.bloomberg.com
درباره نویسنده:
جما میرمانز ماتیناهو بیش از ۱۸ سال تجربه در بخش شیلات دارد و مدیریت سیاست، مدیریت استراتژیک، مدیریت و تخصص فنی در تجارت، بازاریابی و تجارت بینالمللی را با هم ترکیب میکند.
در حال حاضر، او به عنوان مدیر موقت INFOFISH، متعهد به پیشبرد آبزیپروری پایدار، مدیریت مسئولانه شیلات و تجارت بینالمللی غذاهای دریایی است. او دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته تجارت بینالملل از دانشگاه موناش استرالیا و مدرک کارشناسی اقتصاد (مطالعات بازرگانی) از دانشگاه پاپوآ گینه نو است.
تعداد بازدید: ۲
لینک کوتاه: کپی کن!
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان