ترجمه و بازنویسی : زینب خدایی تحلیلگر بازار آبزیان و کارشناس همکار اتحادیه
تبدیل پسماند تیلاپیا به کلاژن
یک پروژه در هاب نوآوری همزیستی آگریتک (AgriTech Symbiosis Innovation Hub) در دانشگاه ایالتی وسترن پارانا در پردیس تولِدو (State University of Western Paraná – Unioeste, Toledo campus) در حال تبدیل پوست و فلس تیلاپیا به کلاژن است. این پروژه که در سال ۲۰۲۵ آغاز شده است، مسیرهای فناورانه تولید کلاژن هیدرولیزه از پوست و فلس ماهی را با تمرکز بر پایداری، نوآوری و تقویت زیست اقتصاد در پارانا بررسی میکند.
در حال حاضر تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد از وزن زنده تیلاپیا برای مصرف انسانی استفاده میشود. در مقابل، پوست و فلس بهعنوان محصولات جانبی (byproducts) با ارزش تجاری پایین در نظر گرفته میشوند. تبدیل آنها به کلاژن نهتنها منجربه استفاده کامل از ماده خام میشود، بلکه ایجاد اشتغال، نوآوری و ارزشافزوده را در بخشی راهبردی برای اقتصاد پارانا به همراه دارد.
کلاژن استخراجشده از تیلاپیا مزایای چشمگیری نسبت به منابع سنتی مانند گاو و خوک دارد. طبق گفته مونیکا فیورِزه (Monica Fiorese)، هماهنگکننده پروژه، کلاژن تیلاپیا سازگاری زیستی بالا (high biocompatibility) دارد، خطر انتقال بیماریهای مشترک انسان و دام در آن پایین است و ساختار مولکولی آن مشابه کلاژن انسانی است؛ موضوعی که به جذب بهتر آن، بهویژه در کلاژن هیدرولیزه، کمک میکند. همچنین این محصول برای مصرفکنندگانی مناسب است که به دلایل مذهبی، فرهنگی یا غذایی از مواد مشتق از خوک یا گاو پرهیز میکنند.
اولین واکسن دنیا برای میگو
افزایش بیماریهای عفونی بزرگترین چالش در تولید جهانی میگو است. بندپایانی مانند زنبور و میگو سیستم ایمنی آنتیژنی/آنتیبادی (antigen/antibody immune system) مانند مهرهداران ندارند، بنابراین استفاده از واکسنها برای آنها پیشترغیرممکن تصور میشد.
در ژانویه ۲۰۲۳، شرکت آمریکایی Dalan Animal Health تأییدیه مشروط USDA را برای اولین واکسن زنبورعسل در جهان علیه بیماری آمریکن فاولبروُد (American foulbrood) دریافت کرد. این شرکت اکنون بر اساس همان فناوری، در حال توسعه اولین واکسن میگو در جهان است.
این فناوری نوآورانه از سازوکاری به نام پرایمینگ ایمنی مادری (maternal immune priming) استفاده میکند؛ در این سازوکار، سیستم ایمنی ذاتی میگو قبل از تولد آموزش داده میشود تا ایمنی طولانیمدت و گستردهای نسبت به عوامل بیماریزا ایجاد کند. مادر پس از مواجهه با پاتوژنها میتواند ایمنی را به نسل بعد منتقل کند؛ پدیدهای شبیه واکسیناسیون طبیعی حتی در بیمهرگان که قبلتر ممکن بهنظر نمیرسید.
دالان ابتدا روی ویروس لکه سفید (WSSV) و باکتریهای ویبریو (Vibrio bacteria) تمرکز کرده است؛ دو پاتوژنی که بیشترین خسارت اقتصادی را در پرورش میگو دارند. آزمایشهای اولیه میدانی نتایج نویدبخشی نشان دادهاند و انتظار میرود این فناوری طی ۱۸ تا ۲۴ ماه آینده و پس از آزمایشهای گستردهتر و دریافت مجوزهای قانونی، تجاریسازی شود. مذاکراتی نیز با چند تولیدکننده بزرگ میگو در آسیا برای تسریع آزمایشها انجام شده است.
بهرهبرداری از خرچنگهای مهاجم
شرکت Decameal در دانمارک روی بهرهبرداری کامل از خرچنگ ساحلی معمولی (common shore crab یا Carcinus maenas) متمرکز است؛ گونهای مهاجم که طی ۲۰ سال گذشته تعدادش بهشدت افزایش یافته است و اثرات منفی گستردهای بر اکوسیستمهای دریایی دارد. این خرچنگ از تخم و لارو ماهیها، صدفها و نرمتنان تغذیه میکند و باعث فروپاشی ذخایر صدف خوراکی در بسیاری از مناطق شده است. همچنین این خرچنگها زیستگاههای چمندریایی (eelgrass meadows) را تخریب میکنند.
این شرکت یک محصول پودر خرچنگ (crab meal) تولید کرده است که بیش از ۴۳درصد پروتئین، کلسیم، رنگدانه آستاگزانتین و ترکیب اسیدآمینه مناسب دارد. این محصول میتواند بهعنوان مکمل پروتئینی برای خوراک مرغهای تخمگذار ارگانیک استفاده شود. در آزمایشهای دانشگاه آرهوس دانمارک، افزودن بیش از ۵ درصد از این محصول باعث درشتتر و سنگینتر شدن تخم مرغها و پررنگتر شدن زرده شده است. این استارتاپ حدود ۱.۷ میلیون یورو برای افزایش تولید پروتئین از خرچنگهای مهاجم جذب کرده است.
محصول مخمر چندسویه برای ترمیم زخم در ماهی
شرکت فرانسوی لالماند R&D (Lallemand Research & Development) محصولی شامل اجزای غیرفعال مخمر (inactivated yeast fractions) از سویههای مختلف توسعه داده است. این محصول با نام YANG (Yeast Association New Generation) در آزمایشها نشان داده که فرآیند ترمیم زخمهای ناشی از انتقال ماهی را تسریع میکند.
طبق اعلام شرکت، هرگونه انتقال ماهی، حتی به آرامی، تا حدی باعث آسیب به پوست و لایه مخاطی میشود. پژوهشها همچنین نشان دادهاند که YANG میتواند تنظیم ایمنی گسترده و متعادلی ایجاد کند و بر گیرندههای ایمنی در گونههای مختلف مانند قزلآلا، سالمون، سیبریم و سیباس اثرات همافزایی داشته باشد.
استفاده از تجهیزات مبتنیبر هوش مصنوعی برای تخلیه شکم سالمون
شرکت مارل (Marel) دستگاه EVi را معرفی کرده؛ یک ماشین هوشمند، خودکار و دادهمحور برای تخلیه احشاء سالمون (salmon gutting machine). این دستگاه از فناوری اختصاصی بینایی AOI (Automated Optical Inspection) استفاده میکند تا با توجه به تفاوتهای فردی هر ماهی، برش و تخلیه احشاء را با دقت بالا انجام دهد. هر ماهی پس از بازرسی بهطور خودکار به بخش مناسب هدایت میشود.
مارل میگوید که EVi با گذشت زمان یاد میگیرد و بهتر میشود و طی زمان نیاز به نیروی انسانی را کاهش میدهد.
دستگاه سنسور زیستی قابل حمل
با حمایت برنامه BlueInvest اتحادیه اروپا، استارتاپ پرتغالی Nitrogen Sensing Solutions (NS2) دستگاههای بایوسنسوری فشردهای توسعه داده که آمونیاک، نیتریت و نیترات را در آب بهصورت لحظهای اندازهگیری میکنند. این دستگاهها از نوارهای تست یکبارمصرف (disposable test strips) و یک خوانشگر قابل حمل (portable reader) استفاده میکنند و دادهها را مستقیم به گوشی، تبلت یا داشبورد ارسال میکنند. این فناوری امکان اقدامهای فوری برای جلوگیری از آلودگی نیتروژن را برای پرورشدهندگان ماهی و نهادهای محیطزیستی فراهم میکند.
تشخیصم محتویات چربی در ماهی تون با هوشمصنوعی
در آوریل ۲۰۲۵، شرکت فوجیتسو (Fujitsu Limited) و شرکت سُونوفای (Sonofai Inc.) از راهاندازی یک دستگاه بازرسی خودکار خبر دادند که میزان چربی تونalbacore را اندازهگیری میکند.
شرکت ایشیدا تک (Ishida Tec Co., Ltd.)، تولیدکننده تجهیزات فرآوری مواد غذایی، و دانشگاه توکای (Tokai University) نیز در این همکاری مشارکت داشتند.
طبق بیانیه خبری فوجیتسو، دستگاه SONOFAI T-01 که از فناوری تحلیل اولتراسوند فوجیتسو، مبتنیبر هوش مصنوعی، استفاده میکند، اولین دستگاهی است که میتواند چربی تون منجمد را بهصورت کاملاً غیرمخرب اندازهگیری کند.
این دستگاه امکان ارزیابی کاملاً خودکار و بسیار دقیق را بدون نیاز به بازرسی چشمی انسان فراهم میکند. روشهای متداول نیازمند کارگران ماهری هستند که برشِ یخزداییشده دم ماهی را بهصورت چشمی بررسی کنند؛ فرآیندی که پرهزینه، زمانبر و وابسته به مهارت فردی است و از این رو امکان خطا با قدرت تشخیص متفاوت افراد و کمبود نیروی کاری بالا میرود.
این دستگاه در ۱۲ ثانیه یک ماهی را بهطور کامل بازرسی میکند و تنها با یک اپراتور قابل استفاده است؛ و میتواند تا ۸۰درصد صرفهجویی در نیروی کار و هزینههای عملیاتی ایجاد کند. همچنین دقت بالاتری دارد و احتمال برچسبگذاری اشتباه بخشهای پرچرب و گرانقیمت ماهی موسوم به «بینتورو» (bintoro) را کاهش میدهد.
شرکت Sonofai قصد دارد قابلیتهای بیشتری مانند تشخیص تازگی، سفتی گوشت و… را اضافه کند و دامنه گونههای قابل اندازهگیری را گسترش دهد.
افزون بر این، با بهکارگیری این دستگاه در سیستم برنامهریزیشده شرکت Ishida Tec برای درجهبندی و ارزیابی کیفیت تون هوور یخزده (skipjack tuna) بلافاصله پس از تخلیهی صید، امکان دستهبندی فوری بر اساس کیفیت در بنادر بزرگ صیادی فراهم میشود؛ امری که میتواند به صرفهجویی قابلتوجه در نیروی کار و افزایش ارزش افزوده کمک کند.
فراوری دقیق میگو
Shrimp Works یک پلتفرم فراوری خودکار و قابل تنظیم است که برای صنعت پرورش میگو طراحی شده است و هزینههای لجستیک و نیروی کار را کاهش میدهد. این سیستم چندین عملکرد را در یک دستگاه ادغام میکند، از جمله: جدا کردن سر میگو، تمیزکردن رودهها (deveining)، پوستگیری، برش پشتی و شکمی (EZ-peel) و طبقهبندی بر اساس اندازه، و به اپراتورها امکان میدهد خدمات خاص را انتخاب و با هم ترکیب کنند تا نیازهای تولید خود را برآورده کنند. هر میگو اندازهگیری میشود و بر اساس دادهها، بدون توجه به اندازه میگو، سر آن بهطور ثابت و در همان محل جدا میشود.
این انعطافپذیری به مصرفکنندگان نهایی، مانند رستورآنها و فروشگاههای مواد غذایی، اجازه میدهد محصولات خود را سفارشیسازی کنند و ارائه دهند.
اطلاعات بیشتر: Novo-Tech Engineering LLC، ایالات متحده آمریکا (https://nteglobal.com/shrimpworks)
تاسیسات ضد کنه آبزیان
دستگاه تازه معرفیشده UVCuro UV یک سیستم تصفیه آب برای مقابله با کنه سالمون است. این دستگاه از نور ماوراء بنفش برای پاکسازی مداوم لایه بالایی آب در قفسهای ماهی استفاده میکند و لاروهای کنه و سایر انگلها را قبل از آلوده کردن ماهیها هدف قرار میدهد و از بین میبرد.
این سیستم تصفیه آب با یک skirt اطراف قفس و یک پمپ کممصرف ترکیب شده است که آب را از طریق واحد UVCuro عبور و آب قفس را تحت تابش قرار میدهد. فرآیند UV در یک سیستم بسته انجام میشود و ماهیها کاملاً محافظت میشوند. برخلاف لامپهای UV سنتی مبتنیبر جیوه که هنوز در بازار غالب هستند، UVCuro از نور LED-UVC مدرن استفاده میکند که بازده انرژی بالاتر، طول عمر بیشتر و هزینههای عملیاتی کمتری دارد.
تعداد بازدید: ۰
لینک کوتاه: کپی کن!
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان