ترجمه و بازنویسی : زینب خدایی تحلیلگر بازار آبزیان و کارشناس همکار اتحادیه
آبزی پروری
ساخت یک کارخانه بزرگ تولید پودر لارو مگس سرباز سیاه
تایلند، سنگاپور: شرکت Full Circle Biotechnology در حال ساخت واحد تولیدی جدید تولید پودر لارو مگس سرباز سیاه (BSFL) با ظرفیت ۷ هزار تن در سال در استان کانچانابوری تایلند است؛ تولید محصولات در این کارخانه قرار است از پایان نوامبر ۲۰۲۵ آغاز شود. این واحد، خوراک و مواد اولیه خوراک با کربن بسیار پایین برای بخش دام و آبزیپروری تولید خواهد کرد و تمام ظرفیت آن پیشاپیش توسط کشاورزان تایلندی رزرو شده است. این شرکت که مقر اصلی آن در سنگاپور است و در تایلند فعالیت دارد، قصد ارائه یک منبع پروتئینی مقرونبهصرفه و پایدار را برای پاسخ به نگرانیهای روبهرشد درباره ردپای کربنی خوراکهای متداول دارد. در این فناوری، پسماندهای کشاورزی با کمک میکروبها ارزشافزوده پیدا میکنند و با لارو مگس سرباز سیاه مخلوط میشود و سپس مراحل فراوری بعدی روی آن انجام میگیرد.
در یک دوره آزمایشی خوراک ۴۵ روزه که سال ۲۰۲۳ توسط دانشگاه کاسِتسارت انجام شد، مشخص شد میگوهایی که از خوراک تولیدی این شرکت استفاده کردند بهطور متوسط ۱۷ درصد وزن بیشتری نسبت به گروه کنترل داشتند. همچنین شرکت Full Circle Biotechnology ادعا میکند ردپای کربنی محصول آنها ۱۰۰ برابر کمتر از کنجاله سویا و نزدیک به ۷۰۰ برابر کمتر از پودر ماهی است.
نخستین مزرعه پرورش سالمون در آفریقا
اولین مزرعه تجاری پرورش سالمون در دریا در قاره آفریقا قرار است در خلیج لودریتز نامیبیا و با همکاری شرکت آبزیپروری آفریقا (AAC) و شرکت نروژی AKVA Group ایجاد شود. این پروژه که مجوز تولید حدود ۵۱ هزار تن سالمون در سال را دارد، در منطقهای با جریانهای پایدار و دمای مناسب سالانه (۱۰ تا ۱۶ درجه سانتیگراد) مستقر خواهد شد. این طرح که مجوز ۱۵ ساله تولید سالمون را دریافت کرده است، به یکی از بزرگترین پروژههای آبزیپروری منطقه تبدیل خواهد شد.
در مرحله نخست، از پنج قفس شناور مجهز به سیستمهای پیشرفته تغذیه، دوربین و راهکارهای دیجیتالی استفاده میشود. نخستین بچهماهیها قرار است در سال ۲۰۲۶ ذخیرهسازی شوند و اولین برداشت در ۲۰۲۷ انجام خواهد شد. پیشبینی میشود این پروژه تا ۵ هزار شغل مستقیم و غیرمستقیم ایجاد کند و درآمد صادراتی قابلتوجهی داشته باشد. اقتصاد نامیبیا بهطور سنتی بر معدن و گردشگری متکی است.
تبدیل کشتیهای قدیمی به مزارع ماهی
چین: یکی از زیرمجموعههای شرکت دولتی China State Shipbuilding Corporation یک کشتی فلهبر قدیمی را به یک مزرعه ماهی شناور تبدیل کرده است. این اقدام بخشی از پروژهای است که با هدف تقویت امنیت غذایی چین، استفاده مجدد از کشتیهای قدیمی برای آبزیپروری را دنبال میکند. هرچند کشتیهای آبزیپروری آبهای عمیق در چین موضوع جدیدی نیستند، اما این نخستین باری است که یک کشتی قدیمی برای چنین کاربردی بازسازی میشود.
کشتی ۲۲۵ متری Zhe Dai Yu Yang 60001 هفت مخزن بزرگ آبزیپروری با مجموع ۸۰ هزار مترمکعب آب دارد و امکان تولید سالانه ۲۸۰۰ تن سالمون را فراهم میکند. این کشتی به تجهیزات مدرن و سامانههای مبتنیبر هوش مصنوعی مرتبط با تغذیه، تبادل آب، پایش، صید، کنترل کیفیت آب و پیشبینی شرایط جوی شدید و رشد جلبک مجهز است. دریچههایی در طرفین و کف بدنه کشتی تعبیه شده است که امکان تبادل پیوسته آب دریا با محیط پیرامون را فراهم میکند.
سال گذشته، وزارت کشاورزی و امور روستایی چین به همراه وزارت منابع طبیعی این کشور دستورالعملهایی مشترک برای توسعه آبزیپروری دریایی همراه با حفاظت از محیط زیست دریا منتشر کردند. در سهماهه نخست ۲۰۲۵، تولید آبزیپروری دریایی چین نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵.۷ درصد افزایش یافت و تولید کل محصولات شیلاتی نیز ۴.۵ درصد رشد داشت. سخنگوی وزارت منابع طبیعی اعلام کرد: «نقش آبزیپروری دریایی در تضمین ثبات تولید و تأمین غذا روزبهروز آشکارتر میشود.»
صید
اجرایی شدن «پیمان آبهای آزاد» در سال ۲۰۲۶
پس از آنکه چهار کشور سریلانکا، سنت وینسنت و گِرِنادینها، سیرالئون و مراکش، اسناد تصویب خود را نزد سازمان ملل ثبت کردند، تعداد کشورهای تصویبکننده «پیمان آبهای آزاد» به ۶۰ کشور رسید؛ حد نصابی که برای لازمالاجرا شدن این توافق لازم بود. این پیمان که نام رسمی آن توافقنامه کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل درباره حفاظت و استفاده پایدار از تنوع زیستی مناطق خارج از صلاحیت ملی (یا توافق BBNJ) است، از ۱۷ ژانویه ۲۰۲۶ بهطور قانونی لازمالاجرا خواهد شد.
این پیمان نخستین توافق بینالمللی الزامآور برای حفاظت از حیات دریایی در آبهای آزاد است، منطقهای که دوسوم اقیانوسهای جهان را تشکیل میدهد و نقشی حیاتی در سلامت کره زمین دارد. این توافق ابزارهای جدیدی برای توقف کاهش تنوع زیستی و جلوگیری از تخریب اقیانوس ارائه میکند؛ از جمله ایجاد مناطق حفاظتشده دریایی در آبهای بینالمللی و الزام به ارزیابی اثرات زیستمحیطی فعالیتهای انسانی برنامهریزیشده. این پیمان همچنین از طریق افزایش دسترسی کشورهای در حال توسعه به دانش و فناوری، تقویت ظرفیتها و تضمین دسترسی و تقسیم منافع منابع ژنتیکی دریایی به عدالت جهانی کمک میکند.
همپیمانی «High Seas Alliance» که در سال ۲۰۱۱ با بیش از ۷۰ سازمان غیردولتی و اتحادیه جهانی حفاظت از طبیعت تشکیل شده است، اعلام کرد مفاد این پیمان برای دستیابی به اهداف جهانی اقلیم و تنوع زیستی ضروری است، از جمله «چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ _ مونترال (GBF)» که هدف آن حفاظت از ۳۰ درصد خشکیها و اقیانوسها تا سال ۲۰۳۰ است.
اجرای توافقنامه یارانههای شیلات WTO
در نشست ویژه شورای عمومی سازمان تجارت جهانی در ۱۵ سپتامبر، اعضا اجرای «توافقنامه یارانههای شیلات» را جشن گرفتند؛ توافقی که کشورها را متعهد میکند میلیاردها دلار یارانه مضر که به کاهش ذخایر ماهی در جهان دامن میزند، محدود کنند. مدیرکل سازمان، Ngozi Okonjo-Iweala، این توافق را «نقطه عطفی برای حکمرانی تجارت جهانی» توصیف کرد و از تعهد کشورهای عضو برای حفاظت از معاش جوامع صیادی تقدیر نمود. او گفت: «این توافق نشان میدهد تجارت چگونه میتواند در خدمت مردم و سیاره قرار گیرد.»
وزرای عضو، «صندوق شیلات WTO» را ایجاد کردهاند تا به کشورهای در حال توسعه و کمترتوسعهیافته کمک فنی و ظرفیتسازی لازم برای اجرای تعهدات جدید و مدیریت پایدار شیلات خود را ارائه کند. تاکنون هفده کشور بیش از ۱۸ میلیون دلار برای این صندوق تعهد کردهاند. همچنین «کمیته یارانههای شیلات» برای نظارت بر اجرای توافق، افزایش شفافیت و تبادل منظم اطلاعات درباره شیوههای صید و یارانهها تشکیل خواهد شد.
این توافق نخستین توافق چندجانبه WTO است که پایداری زیستمحیطی را در مرکز خود قرار داده است. این توافق، حمایت دولتی از فعالیتهای صید غیرقانونی و بهرهبرداری بیشازحد از ذخایر را ممنوع میکند و در نتیجه به حفاظت از حیات دریایی کمک میکند. طبق برآوردهای WTO، دولتها سالانه حدود ۳۵ میلیارد دلار یارانه به صید دریایی پرداخت میکنند که ۲۲ میلیارد دلار آن مضر و سبب کاهش ذخایر جهانی ماهی است.
همکاری هند و FAO برای ارتقای «بنادر آبی»
هند: اداره شیلات وابسته به وزارت شیلات و دامپروری هند یک توافق «برنامه همکاری فنی» با سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) برای تقویت زیرساختهای بنادر آبی در هند امضا کرده است.
سه بندر صیادی، وانکبارا در دیو، کارایکال در پودوچری و جاخائو در گاجرات[۱]، برای توسعه تأیید شدهاند. این توسعه شامل بهکارگیری سیستمهای دیجیتال و ماهوارهای، تجهیزات کممصرف، سیستمهای جمعآوری آب باران، مدیریت پسماند و پاکسازی زبالههای دریایی خواهد بود. این همکاری علاوه بر مدرنسازی زیرساخت بندرهای صیادی، موجب افزایش بهرهوری پس از صید، تضمین قابلیت ردیابی، تقویت زنجیره ارزش شیلات مقاوم به اقلیم و مبتنی بر فناوری خواهد شد. همچنین امنیت غذایی و تغذیهای را تقویت کرده است، رقابتپذیری صادرات را افزایش میدهد و جوامع ساحلی را توانمند میسازد. آموزش و پشتیبانی نیز برای بخش دولتی و خصوصی فراهم خواهد شد تا ظرفیت فنی ارتقا یابد و بهترین شیوهها ترویج شوند.
[۱] Vanakbara in Diu, Karaikal in Puducherry, and Jakhau in Gujarat
دکتر ابهیلکش لیکهی[۲]، دبیر اداره شیلات، گفت که بنادر صید باید «دروازههایی به سوی رشد اقتصادی، پایداری زیستمحیطی و گنجایش اجتماعی» در نظر گرفته شوند.
[۲] Dr Abhilaksh Likhi
تبدیل پنانگ به قطب تون ماهی
مالزی: جزیره پنانگ رسماً بهعنوان بندر آبهای عمیق ویژه تون ممتاز شناخته شده است. این اقدام پس از امضای تفاهمنامهای میان شرکت (AORSB) Asia Ocean Resources و (PPSB) Penang Port انجام شد. تمرکز این توافق بر ورود به بندر، تخلیه و فراوری تون ممتاز فوقمنجمد برای صادرات جهانی است.
مدیرعامل شرکت MMC Port Holdings Berhad که از طرف PPSB تفاهمنامه را امضا کرده است، در سخنانی اظهار داشت: «این سرمایهگذاری فقط درباره توسعه زیرساخت نیست؛ بلکه بیانگر یک تعهد بلندمدت برای ایجاد اکوسیستمی است که با سختگیرانهترین استانداردهای اتحادیه اروپا منطبق باشد.» او اعلام کرد که AORSE برای احداث یک انبار فوقسرد و مخزن تون در بندر[۳]، تحت یک قرارداد اجاره ۲۹ ساله، ۱۹ میلیون رینگیت سرمایهگذاری خواهد کرد.
[۳] tuna skid tank: مخزن برای ذخیره ماهی تون پس از صید و قبل از فراوری
این هاب همچنین شامل تأسیسات مدرن دیگری خواهد بود، از جمله خدمات تأمین آب و مخزن سوخت، مرکز دریانوردان مجهز به رستوران و خدمات غذایی، سردخانهها، یک کارخانه فرآوری دارای گواهی اتحادیه اروپا، و اتصال برق برای کشتیها و کانتینرها.
بازارها / بازاریابی
تشدید تحریمها منجر به افزایش تجارت روسیه-چین شد
فدراسیون روسیه: تجارت بین روسیه و چین همچنان روبهرشد است، از جمله در زمینه ماهی و محصولات شیلاتی. بنابر تحلیل کارشناسان، یکی از عوامل اصلی این روند، تحریمهای کشورهای غربی علیه کالاهای روسیه است که این کشور را به سمت بازارهای دیگر، بهویژه چین، بهعنوان بزرگترین بازار مصرف محصولات شیلاتی و نیز یک مرکز بزرگ فرآوری و صادرات مجدد، هدایت کرده است.
در هفت ماه نخست سال ۲۰۲۵، واردات محصولات شیلاتی روسیه از چین ۲۵ درصد افزایش یافت و به ۵۷ هزار تن رسید، در حالی که ارزش آن ۱۵ درصد رشد کرد و به ۲۳۷ میلیون دلار رسید.
حجم واردات ماکرل[۴] منجمد بیش از دو برابر شد و به ۱۴ هزار تن (۱۹ میلیون دلار) رسید؛ عمدتاً به دلیل کاهش صید داخلی ماکرل در روسیه طی سال ۲۰۲۴. واردات قزلآلای منجمد نیز (۴ هزار تن به ارزش ۳۵ میلیون دلار) روند مشابهی داشت. واردات سائوری[۵] منجمد به ۷۵۰۰ تن و ۱۳ میلیون دلار افزایش یافت، به ترتیب ۴۵ درصد و ۸۵ درصد رشد سالانه. با این حال، واردات فیله مارماهی سرخشده ۲۰ درصد و کالامار[۶] خشک ۳۰ درصد کاهش یافت.
[۴] mackerel
[۵] saury
[۶]Squid
در همین حال، چین همچنان بزرگترین بازار برای محصولات شیلاتی شرق دور روسیه است و نیز مرکز فرآوری و صادرات مجدد برای ورود به بازار روسیه محسوب میشود. طبق اعلام اتحادیه سراسری شرکتهای شیلاتی روسیه (VARPE)، حدود ۹۰ درصد درآمد کل از چهار بازار تأمین میشود: چین، کره جنوبی، برخی کشورهای اتحادیه اروپا و ژاپن.
در آینده، تحریمهای اتحادیه اروپا احتمالاً موجب کاهش چشمگیر حجم صادرات محصولات شیلاتی روسیه به اروپا خواهد شد. طبق پیشبینی VARPE سهم صادرات به کشورهای اروپایی از ۷۷۹.۳ میلیون دلار در سال ۲۰۲۳ به ۵۷۰.۴ میلیون دلار در سال ۲۰۳۰ کاهش خواهد یافت.
رکورد صادرات میگو
اکوادور: براساس آمار اتاق ملی آبزیپروری (CNA)، از ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۵ اکوادور ۸۲۶.۵۷۸ تن میگو صادر کرده است، افزایشی ۱۵.۸۲ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل که یک رکورد تاریخی برای این دوره محسوب میشود.
از این مقدار چین معادل ۴۱۲۵۷۱ تن (با رشد ۷.۹۴ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته)، ایالات متحده سهمی ۱۵۱۴۳۲ تنی از بازار (با افزایش ۱۳.۲۰ درصد) و اروپا ۱۸۴۳۷۴ تن (+۳۲.۱۶ درصد) را به خود اختصاص دادند.
در ماه ژوئیه، صادرات به آمریکا بیشترین رشد را داشت، ۱۴.۳۳ درصد افزایش با ۱۷۰۳۱ تن، چرا که واردکنندگان پیش از اجرای تعرفههای متقابل جدید در اوایل اوت اقدام به ذخیرهسازی کرده بودند. در میانه اوت، CNA تخمین زد که تعرفههای موجود آمریکا ماهانه ۲۰ میلیون دلار هزینه برای تولیدکنندگان اکوادوری ایجاد میکند.
رئیس CNA، خوسه آنتونیو کامپوسانو، اعلام کرد: «اگر این تعرفهها در طول سال حفظ شوند، در سال ۲۰۲۵، ۱۷۰ میلیون دلار هزینه بر دوش بخش میگو خواهد گذاشت.»
گزارش تحلیلگران صنعت نشان میدهد اکوادور همچنان در حال تنوعبخشی گسترده به بازارهای صادراتی خود است؛ روندی که در پاسخ به تغییر الگوهای تجارت جهانی تحت تأثیر تعرفهها و همچنین برای کاهش وابستگی به بازار چین است. در تاریخ ۲ سپتامبر، توافقی جهت همکاری اقتصادی راهبردی (SECA) با جمهوری کره امضا شد که بر اساس آن، ۹۸.۸ درصد از محصولات قابلصادرات اکوادور بدون تعرفه وارد خواهند شد. همچنین یک یادداشت تفاهم با ژاپن برای تقویت تجارت دوجانبه امضا شد؛ امری که وزارت تولید، تجارت خارجی و سرمایهگذاری اکوادور آن را اعلام کرد. همزمان، ابتکارهای بازاریابی همچنان بر اروپا متمرکز است.
میگوی فرآوریشده ممتاز از اکوادور
تمرکز اکوادور بر توسعه محصولات ارزشافزوده میگو نیز رقابتپذیری این کشور را در صادرات جهانی افزایش داده است. این محصولات شامل میگوی پوستکنده، پخته، رگگیریشده، میگوی PUD (پوستکنده بدون رگ) و HLSO (بیسر با پوست) است و نیازهای مصرفکنندگان سطحبالای بازارهای آمریکا و اروپا را پوشش میدهد. در بازار آمریکا، سهم اکوادور از میگوی پوستکنده در اوایل ۲۰۲۵ به ۲۴ درصد رسید (پیشتر ۱۰ درصد بود)، در حالی که سهم هند از ۶۴ درصد به ۵۵ درصد کاهش یافته است.
کاهش صادرات میگو به آمریکا
ویتنام: انجمن صادرکنندگان و تولیدکنندگان آبزیپروری ویتنام (VASEP) گزارش میدهد که از ژانویه تا ژوئیه ۲۰۲۵، صادرات میگو به ۲.۵ میلیارد دلار رسید که نسبت به سال قبل ۲۴ درصد افزایش دارد.
اما صادرات به ایالات متحده، دومین بازار بزرگ پس از چین، تحتفشار شدید سیاستهای تعرفهای است و سفارشها دچار رکود شدهاند. در مقایسه با رقبایی مانند اکوادور (با تعرفه ۱۵ درصدی) یا اندونزی و فیلیپین (۱۹ درصد)، ویتنام با تعرفه جبرانی ۲۰ درصدی رقابتپذیری خود را از دست میدهد. صادرات به این بازار به ۴۰۴ میلیون دلار رسید که فقط ۳ درصد رشد سالانه داشت. VASEP میافزاید صنعت در مرحله سختی قرار گرفته است، زیرا نتایج اولیه POR19 که در ژوئن توسط وزارت بازرگانی آمریکا اعلام شد، نشاندهنده افزایش شدید تعرفههای ضددامپینگ برای بسیاری از صادرکنندگان بزرگ است. اگر این نرخها در نتایج نهایی (دسامبر) اصلاح نشوند، صادرات میگوی ویتنام به آمریکا ممکن است با خطر از دست رفتن بازار روبهرو شود.
عملکرد صادراتی در بازارهای آسیایی، اروپا و اعضای CPTPP بسیار بهتر است. چین (به همراه هنگکنگ) ۲۹ درصد صادرات را جذب کرد، به ارزش ۷۱۰ میلیون دلار (+۷۸ درصد). بازار CPTPP مجموعاً ۶۹۹ میلیون دلار در هفت ماه (+۳۶ درصد) را به خود اختصاص داد. صادرات به اتحادیه اروپا به ۳۰۹ میلیون دلار رسید (+۱۷ درصد) و آلمان و فرانسه بهترتیب رشدی ۲۸ و ۱۷ درصدی را ثبت کردهاند. ژاپن سومین بازار بزرگ برای میگوی ویتنام است و ۱۳ درصد ارزش کل صادرات را به خود اختصاص میدهد. در حال حاضر بیش از ۹۰ درصد صادرات ویتنام به ژاپن شامل محصولات فرآوریشده ارزشافزوده است.
جهان
گزارش رابوبانک: پیشبینی بیثباتی
گزارش جدید رابوبانک نشان میدهد برخی از بزرگترین بخشهای تولید میگو، سالمون و تیلاپیا ممکن است وارد «دورههای طولانی بیثباتی» شوند. این گزارش، تعرفههای آمریکا را یکی از عوامل اصلی میداند و پیشبینی میکند قیمتها برای مصرفکنندگان افزایش یابد و سودآوری تولیدکنندگان، بهویژه در چین و کانادا، تحت تأثیر قرار گیرد.
در بخش میگو، آمریکا برای صادرکنندگان عمده آسیایی مانند هند، ویتنام و اندونزی تعرفههایی تا ۵۰ درصد اعمال کرده است، در حالی که این رقم برای اکوادور، بزرگترین صادرکننده میگو، حدود ۱۳ تا ۱۵ درصد است. صادرکنندگان آسیایی مجبور میشوند محصولات خود را از بازار آمریکا به بازارهای دیگر (مثل چین و اروپا) منحرف کنند که این امر قیمتها را در آن بازارها پایین میآورد. در تئوری، اکوادور میتواند سهم خود را در بازار آمریکا افزایش دهد، اما در عمل یکی از محدودیتها این است که باید ظرفیت فرآوری خود را گسترش دهد.
در بخش سالمون، احتمال اعمال تعرفههای جدید آمریکا (تا ۳۵ درصد) برای سالمون کانادایی همچنان وجود دارد. این عدم قطعیت باعث شده صادرکنندگان کانادایی به سمت بازارهای متنوعتر حرکت کنند. سالمون شیلی و نروژ نیز با تعرفههای ۱۰ و ۱۵ درصدی مواجهاند و افزایش هزینهها به مصرفکننده منتقل شده و بخشی از صادرات به بازارهای دیگر هدایت میشود.
بخش جهانی تیلاپیا هم ضربه قابلتوجهی دیده است. تعرفه ۷۵ درصدی آمریکا روی تیلاپیای چین، آن را از رقابت در این بازار خارج کرده و عرضه به بازار داخلی چین یا کشورهای آفریقایی و آمریکای لاتین منتقل شده است. این تغییر، خطر عرضه مازاد و کاهش قیمتها در آن مناطق را ایجاد میکند.
استفاده از فناوری هستهای برای مقابله با تقلب در محصولات دریایی
آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) از طریق مرکز مشترک FAO-IAEA در حوزه فناوریهای هستهای در غذا و کشاورزی، یک پروژه تحقیقاتی پنجساله برای کمک به کشورها در تقویت سیستمهای کنترل غذا جهت شناسایی و جلوگیری از تقلب در محصولات دریایی آغاز میکند.
طبق گزارش وبسایت IAEA، هدف پروژه حفاظت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان و ارتقای تجارت منصفانه در بخش شیلات و آبزیپروری است. آژانس با استفاده از فناوریهای هستهای و مرتبط، ظرفیت علمی کشورها را برای اطمینان از اصالت محصول و افزایش شفافیت زنجیره تأمین تقویت خواهد کرد.
این پروژه بر پایه طرحهای پیشین در حوزه اصالت غذا بنا شده است و با هدف توانمندسازی کشورها، بهویژه کشورهای کمدرآمد و متوسط، برای استفاده از فناوری هستهای در مقابله با تقلب غذایی طراحی شده است. هدف آن حفاظت از مصرفکننده، افزایش اعتماد به سامانههای کنترل غذا و حمایت از مدیریت پایدار منابع آبزی است.
اهداف پروژه شامل توسعه و اعتبارسنجی روشهای تحلیلی مناسب، ایجاد پروتکلهای استاندارد نمونهبرداری و آمادهسازی، و تولید دادههای تحلیلی جدید برای پر کردن خلأهای دانشی در حوزه تشخیص تقلب در حوزه غذاهای دریایی است. یکی از خروجیهای برنامه، ایجاد پایگاههای مرجع برای اثرانگشتهای ایزوتوپی و مولکولی انواع محصولات دریایی خواهد بود. این پایگاهها در سامانههای دیجیتال ردیابی غذا بهکار میروند و تجارت بینالمللی و رعایت قوانین را تسهیل میکنند.
محصولات آبزی و اقتصاد جهانی
ایالات متحده آمریکا یکی از بازارهای بزرگ محصولات آبزی است و پس از اتحادیه اروپا در رتبه دوم قرار دارد و معمولاً ۱۶ درصد از واردات جهانی ماهی را به خود اختصاص میدهد. بنابراین، سیاستها و الگوی مصرف این کشور تأثیر قابلتوجهی بر بخش شیلات و آبزیپروری جهان دارد. از آوریل ۲۰۲۵، یک تعرفه ۱۰ درصدی اعمال شده است که شامل تمام واردات میشود و بسته به مبدا و نوع محصول، امکان افزایش آن نیز وجود دارد. تعرفههای بالاتر، رشد تجارت جهانی را تحتفشار قرار خواهند داد. با این حال، طبق ارزیابیهای اخیر چندین سازمان بینالمللی و مؤسسه پژوهش اقتصادی، پیشبینی اثر این سیاست تعدیل شده و کمتر از حد انتظار است.
یکی از دلایل احتمالی، «پیشخرید» است؛ یعنی واردات کالا زودتر یا در حجم بالاتر انجام میشود تا از اختلالات پیشبینیشده و هزینههای بیشتر جلوگیری شود. سازمان تجارت جهانی (WTO) اخیراً پیشبینی خود از تجارت کالای سال ۲۰۲۵ را از کاهش جزئی (۰.۲- درصد) به رشد ملایم ۰.۹ درصد اصلاح کرد؛ اصلاحی که بیشتر ناشی از پیشخرید واردات آمریکا پیش از آغاز تعرفههای جدید است، هرچند این رقم همچنان بسیار کمتر از پیشبینی اولیه ۲.۷ درصدی رشد برای سال ۲۰۲۵ پیش از تغییرات سیاستی است.
در اوایل اوت، بیشتر دستههای محصولات آبزی با تعرفههای بالاتر، در مجموع بین ۱۵ تا ۲۵ درصد، مواجه شدند. برای نمونه، در مورد میگو که ارزشمندترین محصول آبزی وارداتی آمریکا است، تا پایان همان ماه، تعرفهها برای کشورهای اصلی تأمینکننده به این صورت بود: هند ۵۰ درصد، ویتنام ۲۰ درصد، اندونزی ۱۹ درصد و اکوادور ۱۵ درصد. از آنجا که واردکنندگان قبل از این افزایشها خریدهای خود را جلو انداخته بودند، میزان ورود میگو به آمریکا بین ژانویه تا ژوئن به ۴۱۴۵۰۰ تن رسید که ۱۵ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل بود. حدود نیمی از این مقدار مربوط به میگوهای نیمهفرآوریشده خام و یخزده «پوستکنده» بود.
شاخص قیمت ماهی FAO که تغییرات ماهانه قیمتهای بینالمللی محصولات شیلات و آبزیپروری را دنبال میکند، نشانههایی از روند بازار جهانی ارائه میدهد. پس از دورهای از قیمتهای نسبتاً پایین در نیمه دوم سال ۲۰۲۴، این شاخص در دسامبر ۲۰۲۴ به ۱۱۴ واحد رسید و در ژانویه ۲۰۲۵ با حمایت افزایش قیمتهای آبزیپروری به ۱۲۰ واحد صعود کرد. از فوریه به بعد، شاخص اصلی کمی کاهش یافت، اما این افت میانگین، نوسانات متفاوتی را پنهان میکرد: قیمت ماهیان صیدشده افزایش یافت، در حالی که قیمت محصولات آبزیپروری کاهش پیدا کرد. زیربخش آبزیپروری از ۱۰۴ واحد در ژانویه به ۹۵ واحد در ژوئن رسید و زیربخش ماهیان صیدشده در همین مدت ۲۳ واحد رشد کرد و به ۱۴۵ واحد رسید. میانگین ۱۱۷ واحدی شاخص در ژوئن ۲۰۲۵ نشاندهنده وضعیت کلی نسبتاً باثبات بازار بود.
در مورد گونههای عمده تجاری، سالمون آتلانتیک در سهماهه نخست سال با افزایش قابلتوجه تولید و تجارت همراه بود. شرایط مناسب پرورشی در نروژ باعث افزایش برداشت و صادرات شد: نروژ در سهماهه اول سال ۲۸۵۱۶۳ تن سالمون صادر کرد؛ افزایشی ۱۶ درصدی نسبتبه سال قبل؛ و بازارهای اصلی آن آمریکا، لهستان و فرانسه بودند.
در بخش ماهیهای کفزی (groundfish) به دلیل کاهش سهمیهها عرضه محدود شد. سهمیه مجاز صید «کاد قطب شمال شمالشرقی» برای سال ۲۰۲۵ به ۳۴۰۰۰۰ تن کاهش یافت که کمترین میزان از سال ۱۹۹۱ است و همین موضوع باعث شده بسیاری از واحدهای فرآوری در صورت امکان از پولاک آلاسکا جایگزین استفاده کنند. جریان تجارت نشاندهنده همین تغییرات است: واردات چین از پولاک آلاسکای منجمد در سهماهه نخست به ۱۸۸۰۰۰ تن رسید که ۸ درصد کمتر از مدت مشابه ۲۰۲۴ بود، در حالی که واردات آلمان از فیلههای منجمد پولاک آلاسکا با ازسرگیری ارسالها از روسیه به ۴۰۵۰۰ تن رسید.
تجارت سفیدماهیهای آبزیپروری نیز دوباره متعادل شده است. در سهماهه اول، واردات جهانی پانگاسیوس منجمد حدود ۱۸۰۰۰ تن بود که ۹۳ درصد آن را ویتنام تأمین کرد. خریدها در چین ۲۶.۲ درصد و در آمریکا ۶.۲ درصد کاهش یافت، اما اتحادیه اروپا حجم واردات خود را ۱۳ درصد افزایش داد و به ۱۹۳۰۹ تن رساند؛ عمدتاً در هلند برای صادرات مجدد، و همچنین در آلمان، اسپانیا، بلژیک و ایتالیا.
تقاضا برای اختاپوس همچنان بالا است و همراه با تأخیرهای فصل صید، موجب افزایش قیمتها در اروپا شده است. در مقابل، صید فراوان ماهی مرکب در بخشهایی از آمریکای جنوبی و اقیانوس اطلس جنوبغربی باعث کاهش قیمتهای ماهی مرکب و کاتلفیش شده، هرچند در برخی آبهای اقیانوس آرام قیمتها کمی افزایش داشته است. احتمال اعمال تعرفههای بالاتر در آمریکا، ریسک افزایشی دیگری برای قیمت این گونهها در بازار مقصد ایجاد کرده است.
در مورد دوکفهایها (bivalves)، تولیدکنندگان با اثرات ترکیبی تغییرات اقلیمی، شکار گونههای مهاجم و رخدادهای دورهای رشد جلبکهای سمی مواجهاند؛ که در مجموع فشار افزایشی بر قیمتها وارد میکند و انتظار میرود این روند تا پایان ۲۰۲۵ ادامه یابد. دادههای تجاری نشان میدهد سال با قدرت آغاز شده: صادرات جهانی صدف دوکفهای (مانند صدفمرواریدی/ماسِل) در سهماهه نخست به حدود ۱۰۰۰۰۰ تن رسید که ۲۵ درصد بیشتر از سال قبل بود، بهویژه با افزایش صادرات از شیلی و هلند.
در مورد ماهیهای کوچک سطحزی (small pelagics) عرضه نسبتاً فراوان بوده است. صادرات جهانی ساردین منجمد در سهماهه اول با سهم قابلتوجه شیلی، چین و نروژ افزایش یافت. صادرات ژانویه نروژ از نظر حجم و ارزش چشمگیر بود و قیمتهای رکوردی برای محصولات کامل منجمد گزارش شد. بازارهای آسیایی، از جمله کره جنوبی و ویتنام، بخش مهمی از این محصول را جذب کردند.
تعداد بازدید: ۲
لینک کوتاه: کپی کن!
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان