تیلاپیا در ویتنام شاهد رشد قابل توجهی است، به طوری که ارزش صادرات آن در هشت ماه اول سال ۲۰۲۵ تقریباً سه برابر شده و به تدریج در حال تبدیل شدن به یک محصول کلیدی جدید در بخش شیلات است.
- هدف صادرات تیلاپیا رسیدن به مرز ۱۰۰ میلیون دلار است
- نخستوزیر شاهد اولین محموله صادرات pangasius، basa و تیلاپیا به برزیل بود
- توسعه زنجیره ارزش پرورش تیلاپیای قرمز برای صادرات
- زمان آن رسیده که تیلاپیای ویتنامی برند ملی خود را داشته باشد
- رشد چشمگیر و ظرفیت گسترده صادرات
در ۲۵ مهر ۱۴۰۴، اداره شیلات و ارزیابی وزارت کشاورزی و محیط زیست با همکاری اداره کشاورزی و محیط زیست بندر هایفونگ ، میزبان رویداری با عنوان «توسعه تولید و مصرف تیلاپیا» در شهر Hai Phong بود. این رویداد با هدف شناسایی راهکارهایی برای ایجاد یک زنجیره ارزش پایدار و با ارزش بالا برای تیلاپیا برگزار شد.
به گفته سازمان شیلات در هشت ماه نخست سال جاری، ارزش صادرات تیلاپیا در ویتنام حدود ۶۳.۳ میلیون دلار آمریکا برآورد شده است؛ رقمی که تقریباً سه برابر ۲۳ میلیون دلار ثبتشده در مدت مشابه سال ۲۰۲۴ است. در سال ۲۰۲۴، این بخش از مجموع تولید ۳۱۶ هزار تُن، درآمدی معادل ۴۱ میلیون دلار به دست آورد. نکته قابل توجه این است که ویتنام اکنون به دومین تأمینکننده بزرگ فیله منجمد تیلاپیا برای ایالات متحده تبدیل شده است، در حالی که تنها چین در جایگاه بالاتری قرار دارد.
در توضیح این پیشرفت چشمگیر، آقای Nhu Van Can معاون مدیرکل این سازمان زیر مجموعه وزارت کشاورزی و محیط زیست، بیان کرد که اخیراً یک «فرصت طلایی» پدید آمده است؛ زیرا رقابت شدید در تجارت جهانی و موانع تعرفهای اعمالشده از سوی ایالات متحده بر برخی کشورها، فضای جدیدی در بازار برای تیلاپیای ویتنامی ایجاد کرده است.
با بهرهگیری از این فرصت، بسیاری از شرکتها بهسرعت سرمایهگذاریهای خود را از سر گرفته و تقویت کردهاند. به عنوان مثال، یکی از شرکتهای بزرگ در جنوب ویتنام تصمیم گرفته است ۴۰ درصد از زمینهای پرورشpangasius خود را به پرورش تیلاپیا اختصاص دهد و در عین حال یک زنجیره تولید بسته شامل مراحل تولید بچهماهی، خوراک، فرآوری و صادرات را تکمیل کند.
به گفتهی آقای Nhu Van Can، بخش شیلات مدتهاست به دنبال توسعه محصولات کلیدی جدید برای تنوعبخشی و کاهش ریسکها بوده است. در واقع، با وجود تحقیقات گستردهای که از دهه ۱۹۹۰ بر روی نژادهای باکیفیت تیلاپیا مانندGIFT و Monosex Tilapia انجام شده، تنها در حال حاضر است که تیلاپیا واقعاً با یک فرصت بزرگ برای ورود به بازارهای اصلی جهان روبهرو شده است.
او افزود: «تیلاپیا اکنون جایگاه خود را به عنوان یکی از گونههای مهم آبزیپروری در تمام مناطق اکولوژیکی از جنوب تا شمال تثبیت کرده است. شهرHai Phong بهتنهایی در میان استانهای شمالی در تولید تیلاپیا پیشتاز است و سالانه بیش از ۳۹ هزار تُن تولید دارد. در سطح ملی نیز، پس از استانهایDong Thap وCan Tho در رتبه سوم قرار دارد».
فرصتها در کنار چالشها
در بخش گفتوگو، اذعان شد که با وجود ظرفیت بسیار بالا، صنعت تیلاپیا در ویتنام همچنان با چالشهای متعددی روبهرو است. یکی از موانع اصلی، کیفیت بچهماهیها و مولدها است؛ کمبود مولدهای باکیفیت، افت ژنتیکی و وابستگی به واردات از جمله مشکلات عمده به شمار میآیند. برنامههای اصلاح نژاد داخلی هنوز به مرحله تجاریسازی گسترده نرسیدهاند.
علاوه بر این، بیماریهای پیچیده و متعدد باعث خسارات قابل توجهی میشوند، در حالی که هزینههای بالای تولید بهویژه خوراک – حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد از کل هزینههای تولید را تشکیل میدهد.
علاوه بر این، زیرساختها در بسیاری از مناطق پرورش همچنان ناهماهنگ هستند و محیطهای آبی را در برابر آلودگی آسیبپذیر میکنند. تولید هنوز پراکنده است و فاقد ارتباط نزدیک در مراحل مختلف، از تکثیر و پرورش گرفته تا فرآوری و مصرف میباشد. این کمبود باعث ایجاد مشکلاتی در کنترل کیفیت و توسعه برند شده است. علاوه بر این، الزامات سختگیرانه در مورد استانداردهای بینالمللی (مانند ASC، BAP و VietGAP) و قابلیت ردیابی و همچنین تعرفههای جهانی متغیر، فشار زیادی بر شرکتهای ویتنامی وارد میکند.
برای غلبه بر این محدودیتها و کمک به تیلاپیای ویتنامی برای حضور در بازارهای بینالمللی، مجموعهای از راهکارهای هماهنگ پیشنهاد شده است. بر همین اساس، اداره کل شیلات و نظارت بر هشت اقدام کلیدی تأکید کرده است، از جمله: بازنگری در برنامهریزی مناطق پرورش و سرمایهگذاری در زیرساختها؛ تکمیل نظام تولید بچهماهیهای باکیفیت؛ بهکارگیری فناوریهای پیشرفته آبزیپروری مانند RAS و Biofloc و تقویت مدیریت زیستمحیطی؛ توسعه خوراکهای صنعتی پایدار؛ تقویت ارتباط و پیوستگی در زنجیره ارزش؛ سرمایهگذاری سنگین در فرآوری و تنوعبخشی به بازارها؛ تدوین سیاستهای حمایتی مشخص و ترویج علم و فناوری؛ و گسترش برنامههای گواهی کیفیت و ردیابی منشاء محصولات.
مؤسساتشماره ۲۱ و ۲ تحقیقات شیلات گزارش دادند که تلاشها در زمینه اصلاح نژاد انتخابی همچنان ادامه دارد و آنها موفق به توسعه نژادهایی از تیلاپیای راهراه و قرمز با رشد سریع و سازگاری بالا شدهاند. همچنین با استفاده از زیستفناوری مولکولی مانند فناوریهای MAS و GS پیشبینی میشود نژادهایی برتر از نظر سرعت رشد و مقاومت در برابر بیماریها تولید شود.
شرکتها (تولیدکنندگان) نیز چندین راهحل پیشنهاد دادند، از جمله افزایش کنترل بر کیفیت مواد اولیه، ترویج استفاده از مواد خام پایدار و تعیین جایگاه روشن برای بخش صادرات تیلاپیا از طریق تمرکز بر محصولات باکیفیت و استاندارد مانند فیلهها و تکههای ضخیمتر و مرغوبتر از فیلهی ماهی و پرهیز از اختلاط منشاء تولید. علاوه بر این، آنها بر لزوم ایجاد زنجیره تأمین پایدار و شفاف و افزایش ارزش برند تیلاپیای ویتنامی در ارتباط با مواد اولیه پایدار تأکید کردند.
آقایNhu Van Can به واحدهای مرتبط دستور داد تا پیشنهادهای مطرحشده از سوی نمایندگان را بررسی کرده و طرحهایی مناسب برای رفع چالشها و گلوگاههای موجود در مسیر فعالیت مناطق، کسبوکارها و پرورشدهندگان ارائه دهند.
با این حال، نمایندهی شیلات تأکید کرد که پرورشدهندگان باید در زمینهی تولید و اقدامات تجاری خود رویکردی فعال و پیشبرنده داشته باشند و ذهنیت خود را تغییر دهند؛ به این معنا که شرکت در یک نشست یا گردهمایی صرفاً نباید به معنای این باشد که «چه نوع حمایتی از دولت دریافت خواهیم کرد».
او افزود: «ما متعهد هستیم که همچنان از فعالان این صنعت حمایت کنیم و با گوش دادن به بازخوردها، سیاستها را بهبود دهیم تا بهترین شرایط ممکن برای شکوفایی پرورشدهندگان و شرکتها فراهم شود. با تلاشهای مشترک تمامی ذینفعان، صنعت تیلاپیای ویتنام در مسیر ایجاد زنجیره ارزشی شفاف، باکیفیت و پایدار قرار گرفته و آمادهی ورود به سختگیرانهترین بازارهای جهانی است».
میتوان گفت ایجاد برند تیلاپیای ویتنامی بر پایهی اصول «پاک – پایدار – قابلردیابی – دارای ارزش افزوده»، گامی حیاتی به شمار میرود. از این رو، همکاری نزدیک میان دولت، جامعهی علمی، شرکتها و پرورشدهندگان در دورهی پیشرو نقشی کلیدی خواهد داشت تا با تشکیل یک زنجیرهی ارزش بسته و بهرهگیری از سیاستهای حمایتی چون دسترسی به تسهیلات مالی، کاهش هزینهی اجارهی منابع آب، سرمایهگذاری در زیرساختها و نوآوریهای فناورانه، زمینه برای تحول و استفاده از «فرصت طلایی» صنعت تیلاپیا در بازار جهانی فراهم شود.
تعداد بازدید: ۲
لینک کوتاه: کپی کن!
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان