ضرورت احداث خط تست برای آزمون های میدانی از جمله پروفیل چرخ واگن

عباس قربانعلی بیک: تست میدانی پروفیل چرخ P8br  در مقایسه با پروفیل S1002 با سیر حدود ۲۵۰ هزارکیلومتری واگن های مورد آزمون، پنج سال (۱۳۹۳ تا ۱۳۹۸) به طول انجامید، این پروفیل که سازگار با شیب زیر ریل ۱:۲۰ در مقایسه با پروفیل S1002 و سازگار با شیب زیر ریل ۱:۴۰ بوده طبق مطالعات و شبیه سازی با نرم افزار UM توسط دانشکده راه آهن و با نظارت مرکز تحقیقات انجام شد، نشان داد که استفاده از این پروفیل  برای بوژیهای H  حدود ۴۰ درصد به کاهش سایش کمک می کند (با حفظ شاخص های ایمنی در حد استاندارد)، لذا پس از اطمینان از نتایج شبیه سازی ها این تست بر روی واگن های لبه بلند چهار محوره انجام و نتایج میدانی نشان داد حداقل ۴۰ تا ۵۰ درصد طول عمر چرخ این واگن ها با استفاده از این پروفیل (P8br) برای چرخ ها افزایش می یابد. در صورت وجود خط تست ریلی، این آزمون میدانی پنج ساله می توانست در مدت کمتر از ۶ ماه انجام و نتایج آن به کار گرفته شود.

• بارمحوری راه آهن BHP (از معادن نیومن به بندر پورت هدلند استرالیا) از ۲۸ تن در ۱۹۷۰ با تحقیق و توسعه به ۳۵ تن در اوایل دهه ۹۰ میلادی رسیده بود و همچنان این افزایش ادامه داشت و در ۲۰۰۵ به ۴۰ تن رسید (تین ۲۳۷۰۴۹)، در این راستا یکی از دستاوردهای دیگر این مجموعه افزایش عمر چرخ (منوبلوک) بود که از ۳۴۰ هزار تن کیلومتر در سال ۱۹۸۰ به ۱۹۰۰ هزار تن کیلومتر (نزدیک پنج برابر) در ۲۰۰۵ رسید (به دلیل افزایش پیوسته بارمحوری از این شاخص استفاده شده) و همزمان در همین مدت در مسیر مستقیم عمر ریل از ۳۵۰ میلیون تن ناخالص به ۱۸۰۰ میلیون تن ناخالص (بیش از ۵ برابر) رسید (تین ۲۲۹۹۸۵).

• بهره وری واگن باری در دو راه آهن متعلق به BHP در ۲۰۰۵ از ۶ تا بیش از ۱۱ میلیون تن کیلومتر خالص بر واگن (۴ محوره) در سال بوده که با احتساب بار خالص ۱۲۰ تن، سیر سالانه متوسط هر واگن به ۷۱ (تا ۹۲) هزارکیلومتر میرسد (تین ۲۹۸۷۷۹).

• (افزایش عمر چرخ، ریل و … مانند استرالیا نیاز به بهینه یابی مشخصات و آزمون های مکرر دارد مانند آنچه مرکز تحقیقات انجام داد).

• در سال ۱۴۰۳ تن کیلومتر بار خالص راه آهن ۲۸.۷ میلیارد و تعداد واگن ۳۱۱۲۱ (۱۵۷۵۵ کل لبه بلند، ۶ محوره حدود ۲۰۰۰) بوده و جابجایی هر دستگاه ۹۲۲ هزار تن کیلومتر شده که با بار ۶۰ تن، متوسط سیر سالانه هر واگن ۱۵۳۶۷ کیلومتر خواهد شد.

• بهره وری پایین و به ویژه سیر اندک واگن ها و محدودیت بارمحوری در عملیات روزمره، سبب تاخیر آشکارشدن ضعف های طراحی و ساخت شده و همین امر سبب بروز خرابی واگن های لبه بلند ۶ محوره یک دهه پس از تحویل گیری آنها شد (تین ۲۹۳۲۴۵). 

• در صورت وجود خط تست این خرابی ها در دوران گارانتی مشخص و واگن های مذکور با کیفیت بالاتر و هزینه کمتر وارد چرخه عملیات می گردید، در چنین شرایطی در یک مسیر حلقوی بسته به طول حدود ۴ تا ۸ کیلومتر با قوس های تند … امکان سیر پیوسته روزانه تا ۱۰۰۰ کیلومتر (با سرعت متوسط ۲۵ تا ۷۵) به صورت باردار و حتی با اضافه بار برای تسریع بروز ضعف ها فراهم می گردید که نتیجه آن کاهش مدت آزمون به کمتر از ۱۰ درصد زمان عادی می رسید (در بهترین حالت سیر معمولی هم این نسبت صحیح است).

• خط تست برای آزمون های پرفشار و سختگیرانه لوکوموتیوهای باری (تین ۲۴۶۷۸۱) و آزمایشات ریل، ادوات خط (تین ۲۱۶۱۶۴) و … نیز بسیار مفید است به ویژه در شرایط کنونی و ترافیک سنگین  بار و مسافر در اغلب خطوط و مخاطرات سرعت و بار اضافه واگن ها.

• تاسیسات جدید آزمون های شتاب یافته (FAST) که در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۵ معرفی شده برای قطارهای باری ۱۶۰۰۰ تنی با واگن های ۱۴۲ تنی (با بار محوری ۳۵.۴ تن) طراحی شده با قابلیت عبور ۱۲۶ میلیون تن در سال (۳۱ قطار عبوری روزانه)، طول خط تست اولیه این تاسیسات زیر نظر AAR و برنامه تحقیقات راهبردی (SRI) بالغ بر ۸ کیلومتر با ۵ قوس و ۲۲ مکان تست بوده و در ۱۹۷۶ با قطارهایی با ۶۰ تا ۷۰ واگن و با لوکوموتیوهای ۴ محوره در چند شیفت روزانه و در ۵ روز هفته کار خود را آغاز نمود.

• این خط تست برای آزمون تجهیزات پایش وضعیت ناوگان مانند پردازش تصویر پروفیل چرخ هم استفاده می شود (تین ۲۹۰۳۲۱).

• خط تست برای اثبات عوامل سوانح نیز بسیار مفید است و همین ویژگی سبب شد اداره کل خط در شرایط پرتکرار خروج از خط واگن های باری در  لرستان که به واکنش شدید وزیر در سال ۱۳۷۶ منتج شد (تین ۲۷۸۱۱) و با شروع بازسازی و بهسازی در محل عملیات هم مکررا رخ می داد، پس از تحلیل (تین ۱۱۲۴۹۹)، پیشنهاد احداث خط تست بدون بودجه را ارائه دهد (نامه ۷۹۰۳۰۳).