- صنعت میگو در میان بیماری و بدهی در حال فروپاشی است
- تعداد هچریها در حال کاهش است، واردات غیرقانونی نوزادان افزایش یافته است
- ممنوعیت صید میگوی مولد از دریا کمبودها را تشدید و پرورش دهندگان را دچار مشکل کرده است
- با وجود بهبود نسبی اخیر، صادرات بهشدت کاهش یافته است
صنعت میگوی که زمانی دومین منبع بزرگ صادراتی بنگلادش بود، اکنون در آستانه سقوط قرار دارد. این صنعت که روزگاری ستون فقرات اقتصاد مناطق ساحلی محسوب میشد و معیشت میلیونها نفر را تأمین میکرد، اکنون درگیر بحران ناشی از بیماری، کیفیت پایین نوزادان، واردات غیرقانونی و شرایط اقلیمی شدید است؛ بحرانی که هم پرورش دهندگان و هم صاحبان هچری را تهدید میکند.
نمونهای از این وضعیت را میتوان در داستان جاگادیش روی، ساکن روستای فوریا در منطقه پایکگاشای ناحیه کولنا دید؛ او بیش از ۲۰ سال است که به پرورش میگوی ببری سیاه مشغول است. با این حال میگوید که هرگز در این شغل احساس امنیت نکرده است.
او گفت: «نوزادانی که از هچری های محلی میخریم ارزانتر هستند، اما کیفیت خوبی ندارند. آنها حداکثر تا ۶۰ روز زنده میمانند، در حالی که میگو برای رسیدن به اندازه کامل به حدود ۱۰۰ روز زمان نیاز دارد. همچنین در دوره ممنوعیت صید در آبهای عمیق با کمبود شدید نوزاد مواجه میشویم، چون در آن زمان امکان جمعآوری میگوهای مادر از دریا وجود ندارد.»
او افزود که نوزادان بیکیفیت اغلب حامل بیماری هستند و بسیاری از پرورش دهندگان برای جبران کمبود به واردات غیرقانونی میگو از هند متوسل میشوند. اما این میگوها نیز معمولاً زود میمیرند، استخرها را نابود کرده و پرورش دهندگان را در بدهیهای سنگین فرو میبرند.
روی گفت: «حدود ۹۰ درصد از پرورشدهندگان میگو در منطقه ما بدهکار هستند. زمین اینجا برای هیچ فعالیتی جز پرورش میگو مناسب نیست، بنابراین نمیتوانیم این کار را رها کنیم. وقتی یک پرورش دهنده ورشکست میشود، دیگری جایش را میگیرد، اما همه همچنان زیر بار وام میمانند.»
او توضیح داد که ویروسها معمولاً زمانی حمله میکنند که میگوها در ۳۰ تا ۳۵ روزگی پوستاندازی میکنند، و در یک لحظه ماهها کار و سرمایه از بین میرود.
دشواری جاگادیش در سراسر سواحل جنوب غربی تکرار میشود. نوزادان میگوی تولیدشده در کاکسبازار، مزارع کولنا، ساتکهیرا و باگرهات را تأمین میکنند. شوری آب ساحلی این منطقه را برای هچریها مناسب کرده است، اما این بخش در حال کوچک شدن است. زمانی حدود ۶۰ هچری در این منطقه فعال بود، اما اکنون تنها ۲۵ تا ۳۰ مرکز تکثیر باقی مانده است.
ذاکِرالله، مدیرعامل یکی از هچری های کاکسبازار گفت: «اگر همین حالا کار را رها کنم، با حدود ۵ کرور تاکا بدهی روبهرو خواهم شد. ما بهطور میانگین هر ۱۰۰۰ نوزاد میگو را به قیمت ۲۵۰ تاکا میفروشیم، در حالی که هزینه تولید ما حدود ۳۰۰ تاکاست. فقط برای جلوگیری از ورشکستگی به کار ادامه میدهیم.»
بسیاری از صاحبان اولیه هچری ها این کسبوکار را ترک کردهاند و اکنون آن را به مستأجران واگذار کردهاند. هارونالرشید، مدیرعامل هچری بلی در کولاتولی، گفت خروج فعالان باتجربه همزمان با کاهش تقاضا رخ داده است. او افزود: «بسیاری از پرورش دهندگان که از بدهی خسته شدهاند، پرورش میگو را کنار گذاشتهاند. صادرات نیز کاهش یافته و قیمتهای سر مزرعه را بیشتر پایین آورده است.»
ممنوعیت صید در آبهای عمیق که ماههای ژوئن و ژوئیه را در بر میگیرد، این چالشها را تشدید کرده است. در این مدت هیچ شناوری اجازه جمعآوری میگوهای مادر را ندارد و تولید نوزادان محلی متوقف میشود.
صالِحین رحمان موهیان، عضو اجرایی اتحادیه هچری داران میگو بنگلادش و مدیر هچری نیربیلی توضیح داد که صاحبان هچری ها اغلب در فصل اوج کار، بیکار میمانند. او افزود: «برخی هچری ها لارو را از مراکز تکثیر هندی وارد میکنند. این واردات غیرقانونی معمولاً بیکیفیت است و زیان سنگینی برای کشاورزان به همراه دارد.»
اِس.اِم. بابر، دبیر اتحادیه هچری داران میگوی بنگلادش گفت کاکسبازار سالانه حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ کرور[۱] بچه میگو تولید میکند(۷ تا ۸ میلیارد قطعه پست لارو). او گفت: «در مقطعی، ۵۸ هچری در اینجا وجود داشت، اما اکنون فقط ۲۵ تا ۳۰ مرکز باقی مانده است.» او افزود که ۲۵ تا ۳۰ هچری جدید نیز در ساتک هیرا ایجاد شدهاند که از آب دریا که با قایقهای صیادی حمل میشود استفاده میکنند.
[۱] کرور، یکایی در سامانه عددی هندی است که امروزه در بنگلادش، هند، مالدیو، نپال، پاکستان و سریلانکا به کار می رود. این یکا با تعریف متفاوت سابقا در ایران استفاده می شد ولی امروزه بهطور رسمی بهکار برده نمیشود. یک کرور هندی برابر ۱۰میلیون یا ۱۰۰ لک است که هر لک برابر صدهزار می باشد. (کرور نزد ایرانیان، معادل ۵۰۰٬۰۰۰ بوده است)
مدیریت هچری ها همچنین به دلیل ضعف در شیوههای پرورش میگوهای مولد و گاه تقلبهای اتفاقی پیچیدهتر شده است.
نازمل هودا، مدیر شیلات ناحیه کاکسبازار، وضعیت را «بسیار پیچیده» توصیف کرد. او گفت: «دمای آب استخرها در سواحل جنوب غربی از آوریل تا ژوئن بین ۳۷ تا ۴۴ درجه سانتیگراد افزایش مییابد که شرایط نامناسبی برای میگو ایجاد میکند. رسوبات گلولای باعث کاهش عمق استخر میشود و شیوع بیماریها مکرر است. برخی هچری ها ناپلی های تقلبی وارد میکنند، آنها را پرورش داده و بهعنوان نوزاد محلی میفروشند.»
در طول دوره ممنوعیت صید، مقامات شیلات ، هچری های کاکسبازار و ساتکهیرا را زیر نظر دارند تا از نرسری کردن پُستلاروهای غیرقانونی جلوگیری کنند. هودا گفت: «اگر هچریای پیدا کنیم که پُستلارو را بهصورت غیرقانونی وارد کرده باشد، فوراً آنها را از بین میبریم.»
با این وجود، شکایات مربوط به پرورش پنهانی همچنان ادامه دارد، زیرا برخی تاجران برای تأمین تقاضای بالا در دوره ممنوعیت، به این کار روی میآورند.
در سراسر مناطق ساحلی، حدود ۳۰ لک [۲] (سه میلیون) نفر بهطور مستقیم در پرورش میگو، هچری ها و فرآوری آنها مشغولاند و حدود ۲۰ لک نفر دیگر نیز بهطور غیرمستقیم به این بخش وابسته هستند. با این حال تولید در دهه گذشته بهشدت کاهش یافته است.
[۲] lakh(لک) یک لغت هندی- انگلیسی است که در زبان هندو معادل ۱۰۰ هزار است. لک یا لَگ، یکایی در سامانه عددی هندی است و یک لک برابر است با صد هزار این یکا در افغانستان نیز به کار برده میشود. البته شماره لک از دوره کهن در اشعار فارسی آمده است و شماره های یک و ده و صد و هزار و بیور و لک و هزار هزار برای یک تا میلیون استفاده شده است.
بین سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۴، بنگلادش بین ۱۲۰ تا ۱۳۳ هزار تن میگوی ببری سبز (با نام مجلی بگدا) تولید میکرد؛ اما تا سال ۲۰۲۰ این رقم به ۴۲ هزار تن سقوط کرد. صادرات میگو که در سال مالی ۲۰۱۴ به اوج ۵۵۰ میلیون دلار رسیده بود، بهشدت کاهش یافت و در سال مالی ۲۰۲۴–۲۵ به ۲۹۶ میلیون دلار رسید.
در ژوئیه ۲۰۲۵، صادرات ۴۷ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش یافت و به ۳۱ میلیون دلار رسید، اما فعالان صنعت میگویند این افزایش ناشی از بالا رفتن قیمتها و نرخ دلار آمریکا بوده است، نه افزایش واقعی تولید.
فعالان صنعت تأکید میکنند که چالشها به همان اندازه که مالی هستند، ساختاری نیز محسوب میشوند. موهیان گفت: «بهدلیل اشتباهات مکرر سیاستی، صنعت میگو در حال فروپاشی است.»
او افزود: «بنگلادش سهم خود را در بازار جهانی میگوی واَانَمی بهدلیل تأخیر در تصویب سیاستها از دست داد. اکنون خریداران اروپایی بار دیگر به میگوی بگدا بهدلیل طعم آن علاقه نشان میدهند، بنابراین دولت باید برای تأمین بچه میگوی باکیفیت، دارو و خوراک مناسب وارد عمل شود تا تولید و درآمدهای صادراتی افزایش یابد.»
تعداد بازدید: ۱
لینک کوتاه: کپی کن!
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان