اقیانوس ها یک اقتصاد ۳ تریلیون دلاری را در خود جای داده اند که ستون فقرات تجارت جهانی است، اما این موتور قدرتمند اقتصادی در حال از کار افتادن است. در روز جهانی دریانوردی، این حقیقت تلخ بیش از همیشه خودنمایی میکند: ما در حال نابود کردن منبعی هستیم که حیات و معیشت میلیاردها نفر به آن وابسته است و در این میان، ایران به عنوان نگهبان یکی از حساس ترین آبراه های جهان، نقشی انکارناپذیر بر عهده دارد.
ابعاد این بحران تکان دهنده است. بر اساس آمارها، ۹۰ درصد از جمعیت ماهیان بزرگ اقیانوس ها از بین رفته و نیمی از صخره های مرجانی جهان تخریب شده اند. نگران کننده تر آنکه، تعداد «مناطق مرده» در اقیانوس ها که به دلیل کاهش شدید اکسیژن تقریبا فاقد حیات هستند، از ۴۵ نقطه در دهه ۶۰ میلادی به بیش از ۷۰۰ منطقه در حال حاضر رسیده است؛ رشدی فاجعه بار که مستقیما گونه های دریایی و زنجیره غذایی جهانی را تهدید میکند.
این تخریب زیست محیطی، هزینه های اقتصادی سرسام آوری نیز به همراه دارد. برآوردها نشان میدهد که ادامه روند فعلی میتواند تا سال ۲۰۵۰، سالانه ۴۲۸ میلیارد دلار به اقتصاد جهانی خسارت وارد کند. تنها زباله های دریایی به تنهایی سالانه بیش از ۱۸ میلیارد دلار هزینه برای صنایع مختلف از جمله گردشگری و شیلات ایجاد میکنند. این اعداد به وضوح نشان میدهند که حفاظت از اقیانوس ها دیگر یک انتخاب نیست، بلکه یک سرمایه گذاری اقتصادی ضروری است.
در این چشم انداز جهانی، موقعیت ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز، که گذرگاه ۲۰ تا ۳۰ درصد نفت دریایی جهان است، اهمیتی دوچندان پیدا میکند. ایران نه تنها یک بازیگر کلیدی در امنیت انرژی جهانی است، بلکه به عنوان یک قدرت منطقه ای، مسئولیت سنگینی در حفاظت از این اکوسیستم حساس بر عهده دارد. اقدامات اخیر ایران، مانند ارائه پیشنهاد به سازمان منطقه ای حفاظت از محیط زیست دریایی (ROPME) برای مبارزه با طوفان های گرد و غبار، نشان دهنده آگاهی از این نقش و تلاشی برای پیشگامی در دیپلماسی سبز است.
سازمان بین المللی دریانوردی (IMO) و سازمان ملل متحد با تعیین اهدافی مانند حفاظت از ۳۰ درصد اقیانوس ها تا سال ۲۰۳۰، نقشه راه جهانی را ترسیم کرده اند. با این حال، تحقق این اهداف تنها با همکاری های منطقه ای و اقدامات جدی در نقاط استراتژیکی مانند خلیج فارس ممکن خواهد بود.
ایران به عنوان یک قدرت دریایی در منطقه خلیج فارس، چگونه میتواند میان بهره برداری اقتصادی از این آبراه استراتژیک و رهبری تلاش های منطقه ای برای حفاظت از آن، توازن ایجاد کند؟ اولویت با کدام است؟
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی