در زیر آبهای آرام دریای خزر، یک مسابقه بزرگ و خاموش برای تصاحب گنجینه عظیم نفت و گاز در جریان است؛ مسابقه ای که برنده آن کشوری است که سریعتر و با فناوری پیشرفته تر عمل کند. در حالی که همسایگان شمالی ایران با سرعت در حال برداشت از این سفره مشترک هستند، به نظر میرسد ایران از این رقابت نفس گیر بر سر زمان و فناوری جا مانده است و هر روز فرصت های اقتصادی و استراتژیک ارزشمندی را از دست میدهد.
پیشتازی رقبا با چراغ سبز سرمایه خارجی
کشورهای ساحلی دیگر منتظر نمانده اند. جمهوری آذربایجان با کمک غول های نفتی جهان مانند BP، ترکمنستان با قراردادهای چند میلیارد دلاری و قزاقستان با توسعه میدان غول پیکر کاشاگان، هر روز سهم بیشتری از این منابع را به خود اختصاص میدهند. آنها با جذب سرمایه و تکنولوژی روز دنیا، سکوهای حفاری خود را در اعماق خزر مستقر کرده و جریان تولید و صادرات را برقرار کرده اند.
چالش های دوگانه ایران: سد فناوری و خلاء سرمایه
اما چه چیزی سد راه ایران در این رقابت شده است؟ کارشناسان دو مانع اصلی را شناسایی کرده اند: ۱. فناوری حفاری در آبهای عمیق: بخش قابل توجهی از ذخایر ایران در مناطق عمیق قرار دارد که حفاری در آنها نیازمند تجهیزات فوق پیشرفته است. تحریم ها دسترسی ایران به این فناوری های کلیدی را بسیار دشوار کرده است. ۲. کمبود سرمایه گذاری: پروژه های دریایی نیازمند میلیاردها دلار سرمایه اولیه هستند. فضای اقتصادی و محدودیت های بین المللی، مانع از ورود سرمایه گذاران خارجی به پروژه های نفت و گاز ایران در خزر شده است.
هزینه سنگین تعلل: از دست رفتن سهم همیشگی
این عقب ماندگی تنها یک فرصت از دست رفته نیست، بلکه یک تهدید مستقیم به منافع ملی است. در میادین مشترک، هر بشکه نفتی که توسط همسایگان برداشت میشود، سهمی است که برای همیشه از دسترس ایران خارج میشود. این مسئله نه تنها درآمدهای ارزی آینده را به خطر می اندازد، بلکه موقعیت ژئوپلیتیک ایران را نیز در منطقه تضعیف میکند.
برای خروج از این وضعیت، کارشناسان مرکز پژوهشهای مجلس یک نقشه راه چند وجهی پیشنهاد میدهند که شامل تامین مالی از منابع داخلی مانند صندوق توسعه ملی، دیپلماسی فعال انرژی برای تعریف پروژه های مشترک با همسایگان و همکاری فناورانه با کشورهای آسیایی برای بومی سازی دانش فنی است.
این یک رقابت تمام عیار است. به نظر شما، برای جبران این عقب ماندگی، اولویت اصلی ایران باید کدام یک از این راهکارها باشد: جذب سرمایه خارجی، سرمایه گذاری داخلی یا دیپلماسی انرژی؟
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی