زنگ های خطر برای اقتصاد جهانی به صدا درآمدهاند؛ شریان های حیاتی تجارت دریایی با سرعتی نگران کننده در حال کند شدن هستند. بر اساس جدیدترین گزارش سازمان تجارت و توسعه ملل متحد (UNCTAD) با عنوان Review of Maritime Transport 2025، پیش بینی می شود رشد تجارت دریایی در سال ۲۰۲۵ به تنها +۰.۵٪ برسد، رقمی که از یک رکود عمیق در این صنعت خبر می دهد و نسبت به رشد ۲.۲ درصدی سال گذشته، کاهشی چشمگیر است.
ریشه این بحران در دو عامل اصلی نهفته است: تنشهای ژئوپولیتیکی و هزینههای فزاینده زیستمحیطی. درگیریها در اوکراین و خاورمیانه، و به ویژه ناامنیها در مسیر حیاتی دریای سرخ، شرکت های کشتیرانی را مجبور کرده است تا مسیرهای خود را تغییر دهند. دوری از کانال سوئز و انتخاب مسیرهای طولانیتر مانند دماغه امید نیک، نه تنها زمان سفر را به شدت افزایش داده، بلکه هزینههای سوخت، بیمه و عملیات بندری را سر به فلک کشیده است. این ریسکها عبور و مرور از تنگههای استراتژیکی مانند هرمز را نیز تحت تاثیر قرار داده و کل زنجیره تامین جهانی را با عدم قطعیت مواجه کرده است.
همزمان، مقررات جدید زیستمحیطی که توسط سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) وضع شده، فشار مضاعفی بر این صنعت وارد میکند. الزام به استفاده از سوخت های پاک تر، کاهش انتشار گازهای گلخانه ای و نوسازی ناوگان، سرمایه گذاری های هنگفتی را می طلبد. این موضوع اگرچه برای حفظ محیط زیست ضروری است، اما هزینه های عملیاتی را به شدت بالا برده و شرکت های کشتیرانی کوچکتر را در معرض ورشکستگی قرار داده است. این دو چالش بزرگ، دست به دست هم داده و به تاخیر در بنادر، انباشت محمولهها و نوسانات شدید در نرخ حمل و نقل کانتینری منجر شدهاند.
صنعت دریایی جهان در یک نقطه عطف تاریخی قرار گرفته است. کشورها و شرکت هایی که بتوانند با سرمایه گذاری هوشمندانه در زیرساخت های بندری، نوسازی ناوگان و یافتن مسیرهای جایگزین، خود را با این واقعیت های جدید تطبیق دهند، برنده این بازی بزرگ خواهند بود. اما آنهایی که در روش های سنتی باقی بمانند، بی شک سهم خود را از تجارت جهانی از دست خواهند داد.
در این دریای متلاطم، به نظر شما بنادر و ناوگان کشتیرانی ایران چگونه می توانند از این چالش ها به عنوان یک فرصت برای تقویت جایگاه منطقه ای خود استفاده کنند؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.
- منبع دادهها: گزارش «Review of Maritime Transport 2025» از UNCTAD؛ گزارش ایمنی و کشتیرانی (Safety and Shipping Review 2025) از Allianz Commercial؛ مقالات اخیر خبرگزاریها مانند Reuters و Global
- شیوه جمعآوری دادهها: بررسی اخبار و گزارشهای منتشرشده در ۲۴ ساعت اخیر و گزارشهای رسمی بینالمللی؛ تلفیق دادههای کمی (رشد درصدی، نرخ رشد معاملات دریایی، تغییرات مسیرها) و کیفی (اظهارات مسئولان، تحلیلگران).
- بازه زمانی دادهها: عمدتا نیمه دوم سال ۲۰۲۵ تا کنون، با تمرکز ویژه بر تحولات و پیشبینیها در همین بازه زمانی.
- روش تحلیل دادهها: مقایسه پیشبینیها با روندهای قبلی، شناسایی متغیرهای تأثیرگذار (ژئوپلیتیک، هزینه زیستمحیطی، سیاستها) و بررسی تأثیر آنها بر هزینهها، مسیرها و توان رقابتی بنادر/کشتیرانی.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی