طوفانی جدید در حال نزدیک شدن به کریدور های تجاری ایران است. فعال شدن احتمالی «مکانیسم ماشه» و بازگشت تحریم های چند جانبه شورای امنیت سازمان ملل، میتواند فصل تازه ای از محدودیت ها را برای صنعت حمل و نقل، تجارت و انرژی کشور رقم بزند. هرچند این صنعت سال هاست که با تحریم های یک جانبه دست و پنجه نرم میکند، اما جهانی شدن دامنه تحریم ها، چالشی از جنسی متفاوت است که میتواند بقای ایران در نقشه مسیر های حمل و نقل جهانی را به آزمونی سخت بگذارد.
مهم ترین پیامد های این رخداد، مستقیما شریان های حیاتی تجارت دریایی را هدف میگیرد. از محدودیت در ارائه سوخت به کشتی های ایرانی (بانکرینگ) و افزایش سرسام آور هزینه بیمه نفتکش ها و کشتی های باری گرفته تا دشوارتر شدن محدودیت های بانکی برای تسویه حساب های ارزی، همگی هزینه تمام شده تجارت با ایران را بالا میبرند. این فشار مضاعف در حالی است که به گفته کارشناسان، ایران ممکن است برای حفظ مشتریان خود مجبور به ارائه تخفیف های بیشتر بر روی کالا های صادراتی اش شود.
در این میان، دیدگاه های متفاوتی در داخل کشور وجود دارد. مقامات دولتی مانند سعید رسولی، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی، با تاکید بر تجربه اندوزی و ظرفیت های داخلی، معتقدند کشور از این مرحله نیز عبور خواهد کرد. در مقابل، فعالان بخش خصوصی مانند مسعود پل مه، دبیرکل انجمن کشتیرانی، نگاهی واقع گرایانه تر دارند. او با بیان اینکه بسیاری از این محدودیت ها هم اکنون نیز وجود دارند، معتقد است فعال شدن مکانیسم ماشه میتواند شرایط را تا ۳۰ درصد تشدید کند و مهم ترین اثر آن، افزایش بیشتر هزینه های تبادل کالا خواهد بود.
با این حال، کارشناسانی مانند یحیی آل اسحاق، رئیس پیشین اتاق بازرگانی تهران، به یک بعد پنهان اما خطرناک اشاره میکنند: «جو روانی و اجتماعی». به گفته او، حتی اگر تحریم های جدید از نظر فنی شدیدتر از تحریم های فعلی آمریکا نباشند، ایجاد یک اجماع جهانی علیه ایران، بهانه را به دست کشور های دیگر میدهد تا همکاری های خود را محدودتر کنند. این فشار روانی میتواند ریسک همکاری با ایران را بالا برده و سرمایه گذاران را فراری دهد.
در نهایت، به نظر میرسد چالش پیش رو صرفا یک بحران فنی نیست. ایران در برابر یک آزمون استراتژیک قرار گرفته است که موفقیت در آن نیازمند مدیریت هوشمندانه منابع، حفظ کانال های حیاتی تجاری و کاهش آسیب پذیری هاست. در غیر این صورت، خطر حذف تدریجی از مسیر های تجاری جهانی و جایگزینی توسط رقبای منطقه ای، بسیار جدی خواهد بود.
با توجه به این دیدگاه های متفاوت، به نظر شما کدام جنبه از فعال شدن مکانیسم ماشه خطرناک تر است: چالش های عملی و فنی مانند بیمه و بانک، یا فشار روانی و دیپلماتیک بر شرکای تجاری ایران؟
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی