تغییرات اقلیمی دیگر یک تهدید آینده نیست، بلکه یک واقعیت کنونی است که پایداری آبزیپروری در سراسر جهان را به چالش میکشد. افزایش دما، رویدادهای شدید آبوهوایی و اسیدیشدن اقیانوسها تنها بخشی از خطراتی هستند که بهرهوری این بخش را به خطر میاندازند. با آگاهی از این فوریت، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) با همکاری مرکز تحقیقات آبزیپروری (INCAR) شیلی، یک ابزار کلیدی را توسعه داده است: چارچوب سازگاری آبزیپروری با تغییرات اقلیمی:(Aqua-Adapt) این سند فنی، یک نقشهراه شفاف و ساختارمند برای دولتها، تولیدکنندگان و همه ذینفعان این بخش ارائه میدهد تا راهبردهای مؤثر برای افزایش تابآوری آبزیپروری را طراحی و اجرا کنند. آکوا-اداپت صرفاً یک سند نظری نیست؛ بلکه یک راهنمای عملی است که برای تبدیل برنامهریزی به اقدام طراحی شده است. این مقاله به ویراستاری دکتر دوریس سوتو (پژوهشگر اصلی درINCAR) و فرناندو گارسیا-سامپایو (کارشناس شیلاتFAO) شامل یک ارزیابی جهانی از مطالعات مربوط به سازگاری با تغییرات اقلیمی در آبزیپروری، یک راهبرد پیشنهادی همراه با ابزارهای سازگاری و دو مطالعه موردی، یکی درباره پرورش سالمون و دیگری درباره پرورش صدف خوراکی است که به اصلاح چارچوب برای آزمودن فناوریهای سازگاری و بهبود قابلیت کاربرد عملی آن کمک کردند. پژوهشگران INCAR شامل دکتر مارسلو فوئنتس، دکتر کارلوس چاوز، دکتر خورخه درسنر، دکتر خورخه لئون مونوز و دکتر کارلوس مولینت نیز در این کار مشارکت داشتند. آکوا-اداپت چیست و چرا برای این بخش ضروری است؟ آکوا-اداپت یک چارچوب است که یک فرآیند ششمرحلهای برای ساخت یک راهبرد سازگاری قوی و منسجم پیشنهاد میدهد. هدف آن راهنمایی کاربران در شناسایی خطرات اقلیمی خاص فعالیتهایشان، ارزیابی آسیبپذیری و انتخاب مناسبترین و مقرونبهصرفهترین اقدامات سازگاری است. این چارچوب با اصول رویکرد اکوسیستمی به آبزیپروری (EAA) همسو است، به این معنا که راهحلهایی را ترویج میدهد که نه تنها به نفع تولید باشند، بلکه سلامت اکوسیستم، رفاه انسانی و عدالت برای همه ذینفعان را نیز در نظر بگیرند. «آسیبپذیری آبزیپروری در برابر تغییرات اقلیمی نیازمند راهبردهای سازگاری فوری و عملی است. تقویت تابآوری این بخش مستلزم تلاشهای هماهنگ در سطوح مختلف، از مزارع و جوامع گرفته تا پژوهش، نوآوری و نظامهای حکمرانی است. مطالعات گوناگون بر نیاز به شیوههایی مقاومتر در برابر تغییرپذیری اقلیمی و همچنین راهنمایی روشنتر برای شناسایی فناوریها و نوآوریهای مؤثر تأکید کردهاند، که این کتاب نیز هدف دارد همین موضوع را پوشش دهد.» پژوهشگران در این سند توضیح میدهند. ۶ گام چارچوب آکوا-اداپت برای یک راهبرد سازگاری موفق فرآیندی که آکوا-اداپت پیشنهاد میدهد منطقی، مشارکتی و بر پایه بهترین علم موجود است. شش گام کلیدی آن به شرح زیر است: گام ۱: تعریف واحد سازگاری آبزیپروری اولین گام، تعریف شفاف دامنه تلاش سازگاری است. آیا ما بخش آبزیپروری یک کشور کامل، یک منطقه خاص، یک گروه گونه مانند سالمونیدهها یا یک سیستم تولید خاص مانند استخرهای آب شیرین را بررسی میکنیم؟ این «واحد سازگاری» میتواند از یک تولیدکننده فردی تا یک منطقه جغرافیایی یا ژئوپلیتیکی متغیر باشد و تعریف درست آن برای اثربخشی راهبرد، حیاتی است. گام ۲: ارزیابی پیشبینیها و سناریوهای اقلیمی نمیتوان بدون دانستن آنچه در پیش است، برنامهریزی کرد. این گام شامل تحلیل پیشبینیهای اقلیمی موجود برای واحد سازگاری تعریفشده است. با استفاده از سناریوها، هیئت بیندولتی تغییرات اقلیمی (IPCC) مانند RCP یا SSP، هدف شان درک تغییرات متغیرهای کلیدی (دما، بارش و غیره) در کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت است. گام ۳: انجام ارزیابی مخاطره و آسیبپذیری این مرحله قلب تشخیص است. خطرات اقلیمی تابعی از سه مؤلفه است: خطر (Hazard) :خود رویداد اقلیمی (مثلاً موج گرما، خشکسالی). مواجهه (Exposure): حضور فعالیت آبزیپروری، داراییها و افراد در منطقهای که خطر رخ میدهد. آسیبپذیری: (Vulnerability)حساسیت سیستم به آسیب که به نوبه خود به حساسیت (میزان تأثیرپذیری) و ظرفیت سازگاری (توانایی تنظیم و بازیابی) بستگی دارد. ارزیابی این مؤلفهها کمک میکند تا نه تنها بزرگی خطر بلکه عواملی که میتوان آنها را برای کاهش خطر تغییر داد نیز شناسایی شوند. گام ۴: طراحی یک برنامه سازگاری پس از تکمیل تشخیص، زمان طراحی برنامه اقدام است. اقدامات سازگاری باید بر کاهش خطر تمرکز کنند که از سه طریق اصلی محقق میشود: کاهش مواجهه: مثلاً از طریق برنامهریزی برای جلوگیری از استقرار مزارع در مناطق پرخطر. کاهش حساسیت: بهبود امنیت زیستی،کاهش تراکم ذخیرهسازی برای کاهش استرس آبزیان یا ترویج کشت چند گونه ای. افزایش ظرفیت سازگاری: اجرای سیستمهای پایش و هشدار زودهنگام، استفاده از نژادهای ژنتیکی مقاومتر یا پذیرش فناوریهای نو مانند سیستمهای آبزیپروری بازچرخشی (RAS). برنامه باید شامل یک جدول زمانی، تعریف مسئولیتها و موضوع بسیار مهم تحلیل مقرونبهصرفه بودن هر اقدام باشد. گام ۵: اجرای راهبرد این گام شامل به اجرا گذاشتن برنامه است. نیازمند حکمرانی مناسب، تخصیص منابع انسانی و مالی، و حمایت سیاستها و مشوقهایی است که پذیرش اقدامات برنامهریزیشده را تسهیل کنند. گام ۶: پایش و ارزیابی سازگاری، یک فرآیند ایستا نیست. ضروری است که بهطور مستمر اجرای برنامه پایش و اثربخشی آن ارزیابی شود. آیا اقدامات انجامشده واقعاً زیانها را کاهش میدهند؟ آیا این راهبرد با توجه به اطلاعات جدید اقلیمی همچنان مرتبط است؟ این چرخه بازخورد اجازه میدهد تا برنامه در طول زمان تنظیم و بهبود یابد؟ کاربرد عملی: درسهایی از آبزیپروری در شیلی برای اعتبارسنجی مفید بودن، آکوا-اداپت در دو سیستم تولید کلیدی در شیلی به کار گرفته شد: پرورش سالمون: خطر افزایش انگل هایی (مانند شپش دریایی) در سالمون ارزیابی شد؛ خطری که با افزایش شوری در فلاتها به دلیل کاهش بارندگی تشدید میشود. این مطالعه به شناسایی مناطق پرورشی با بالاترین خطر کمک کرد و نشان داد اقداماتی مانند کاهش بیوماس در مناطق بحرانی یا بهبود زیستامنیتی میتواند آن را کاهش دهد. تولید تخم صدف خوراکی: تحت تأثیر کاهش بارندگی ، خطر از دست دادن شرایط جمعآوری تخم های طبیعی که برای پرورش صدف شیلی حیاتی است مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. گزینههای سازگاری در اینجا شامل بهبود مدیریت بسترهای طبیعی و بررسی سیستمهای جمعآوری تخم صدف ها به طریق کارآمدتر بود. این موارد نشان دادند که چارچوب آکوا-اداپت یک ابزار قدرتمند و چندمنظوره برای هدایت تصمیمگیری است، چه در آبزیپروری صنعتی در مقیاس بزرگ و چه در آبزیپروری کوچکمقیاس که به منابع طبیعی متکی است. به سوی آیندهای مقاومتر چارچوب آکوا-اداپت سازمان FAO راهحلهای جادویی ارائه نمیدهد، اما نظم، ساختار و منطق لازم را برای مقابله […]
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان