ایران با بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر مرز آبی و قرار گرفتن در چهارراه تجارت جهانی، تمام امکانات لازم برای تبدیل شدن به یک قطب لجستیکی قدرتمند را در اختیار دارد؛ اما این ظرفیت عظیم، زیر سایه سیاستگذاریهای ناکارآمد و فرصتسوزیهای مکرر، به یک پتانسیل تقریبا خاموش تبدیل شده است. دکتر مسعود پلمه، دبیرکل انجمن کشتیرانی و خدمات وابسته ایران، با به صدا درآوردن این زنگ خطر، هشدار میدهد که دریا هنوز نتوانسته جایگاه واقعی خود را در اقتصاد ایران پیدا کند، در حالی که رقبای منطقهای مانند ترکیه و امارات، گوی سبقت را ربودهاند.
یکی از تلخترین نمونههای این عقبماندگی، سرنوشت کریدور شمال جنوب است. این پروژه که میتوانست ایران را به شاهراه اصلی تجارت میان روسیه و هند تبدیل کند، پس از گذشت دو دهه، هنوز اندر خم یک کوچه است. عبور تنها بخش ناچیزی از کالاهای روسی از مسیر ایران و گره کور پروژه خط ریلی رشت-آستارا به دلیل مشکلات مالی و مدیریتی، نماد آشکار این فرصتسوزی بزرگ است. تکمیل این خط آهن کوتاه اما استراتژیک، میتواند به تنهایی معادلات ترانزیتی منطقه را به نفع ایران تغییر دهد.
این تعلل داخلی در حالی است که تهدیدهای ژئوپلیتیکی در حال شکلگیری هستند. به گفته پلمه، پروژههای موازی مانند کریدور زنگزور، تلاشی آشکار برای کنار زدن ایران از مسیرهای حیاتی ترانزیت و کاهش قدرت چانهزنی کشور در منطقه است. مقابله با این تهدیدات نیازمند یک دیپلماسی اقتصادی فعال و همکاریهای پایدار با همسایگان است؛ چیزی که امروز کمتر دیده میشود. اگرچه تحریمها هزینههای تجارت دریایی را افزایش دادهاند، اما به گفته دبیرکل انجمن کشتیرانی، این مانع با تکیه بر ناوگان ملی و راهکارهای مدیریتی مهارشدنی است؛ مشکل اصلی، موانع و ناکارآمدیهای داخلی است.
راه عبور از این بحران، روشن و واضح است: اعتماد و مشارکت دادن به بخش خصوصی. تجربه تمام هابهای موفق لجستیکی در جهان نشان میدهد که توسعه زیرساختها و جذب سرمایه، تنها با یک همکاری واقعی میان دولت و بخش خصوصی امکانپذیر است. زمان به سرعت در حال گذر است و پنجره فرصت برای ایران در حال بسته شدن است. به نظر شما، مهمترین و فوریترین اقدام برای بازگرداندن ایران به رقابت لجستیکی منطقه چیست؟ تکمیل زیرساختها، اصلاح سیاستها یا یک دیپلماسی فعال اقتصادی؟ دیدگاه خود را با ما در میان بگذارید.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی