هر سال، رویای موجهای آبی دریای کاسپین و نسیم خنک ساحل، میلیونها ایرانی را راهی گیلان میکند. اما رویایی که در مبدا سفری آرامشبخش به نظر میرسد، در مقصد به کابوسی از ازدحام غیرقابل تحمل، زبالههای پراکنده و کمبود فاحش امکانات اولیه تبدیل میشود. این گنجینه بینظیر گردشگری که میتوانست به طلای اقتصاد منطقه بدل شود، امروز زیر بار بیبرنامگی، به زخمی کهنه بر چهره شمال ایران شبیه است.
مشکل اصلی، یک کلمه است: بیصاحبی. در حالی که کشورهای همسایه هر متر از ساحل خود را به منبع درآمدی پایدار تبدیل کردهاند، سواحل گیلان مانند یک «ملک بیمالک» میان دستگاههای متعدد پاسکاری میشود. نتیجه این مدیریت پراکنده را میتوان در طرحهای نیمهکاره، کلبههای فرسوده و دیوارهای سیمانی دید که رویای توسعه را به سخره گرفتهاند. مسافران در این آشفته بازار، از ابتداییترین حقوق خود مانند یک سرویس بهداشتی تمیز، دوش آب، پارکینگ مناسب یا حتی یک سایهبان محروم هستند و این سفر را به خاطرهای تلخ تبدیل میکند. فاجعه زیست محیطی نیز بعد از هر تعطیلی چهره کریه خود را با ساحلی پوشیده از زباله نشان میدهد که حیات دریای کاسپین را به طور جدی تهدید میکند.
اما راه حل چیست؟ کلید خروج از این بحران، نه در طرحهای نمایشی، بلکه در دو اقدام اساسی نهفته است: ایجاد مدیریت یکپارچه و توانمندسازی جامعه محلی. سواحل باید به یک دستگاه واحد و متخصص سپرده شود که با نظارت دقیق، امور را به بخش خصوصی حرفهای واگذار کند. مهمتر از آن، باید پای مردم محلی به میدان باز شود. تشکیل «تعاونیهای ساحلی» متشکل از جوانان، صیادان، زنان هنرمند و دهیاریها میتواند معجزه کند. این تعاونیها میتوانند مدیریت بخشهایی از ساحل، ارائه خدمات گردشگری، فروش صنایع دستی و غذاهای محلی را بر عهده بگیرند و به بهترین حافظان محیط زیست منطقه خود تبدیل شوند، زیرا منافع توسعه پایدار مستقیماً به جیب خودشان خواهد رفت.
در کنار اینها، معرفی و تبلیغ سواحل بکر و کمتر شناخته شده گیلان از چابکسر تا آستارا میتواند بخشی از فشار جمعیت را از مناطق اشباع شده کم کرده و سرمایهگذاران جدید را به منطقه جذب کند. سواحل کاسپین یک ثروت خفته است که یا به موتور محرک اقتصاد گیلان تبدیل میشود، یا به افسوس همیشگی مردم آن.
به نظر شما تجربه تلخ سفر به سواحل شمال چگونه قابل بهبود است؟ آیا مدل تعاونیهای محلی میتواند در منطقه شما نیز موفق باشد؟ دیدگاههای خود را با ما در میان بگذارید.
- منبع دادهها: گزارشها، مصاحبههای محلی و تحلیلهای کارشناسان، گیلخبر
- شیوه جمعآوری دادهها: مشاهدات میدانی و مرور مستندات موجود
- بازه زمانی: سالهای اخیر (۲۰۲۳)
- روش تحلیل دادهها: تحلیل مشکلات و راهکارها
- محدودیتها: عدم دسترسی به اطلاعات بهروز درباره پروژهها و بودجهها
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی