مقامات دولتی از شیلات به عنوان «کلید طلایی توسعه پایدار» در سواحل جنوبی کشور یاد می کنند، اما صیادان و فعالان این حوزه می پرسند که این کلید قرار است کدام قفل بسته را باز کند؟ در حالی که برنامه هفتم توسعه با آمار و ارقام بلندپروازانه، آینده ای درخشان برای صنعت شیلات ایران ترسیم می کند، نگاهی به وضعیت اسکله ها، بازار ها و دریا، داستانی کاملاً متفاوت را روایت می کند؛ داستانی از فاصله عمیق میان اهداف روی کاغذ و چالش های واقعی میدان.
برنامه هفتم توسعه اهداف کمی بسیار بزرگی را تعیین کرده است: رسیدن به تولید ۱.۸ میلیون تن انواع آبزیان و دستیابی به درآمد یک میلیارد دلاری از محل صادرات. این اعداد به معنای جهشی بزرگ در تولید و تحولی اساسی در سرانه مصرف کشور است. اما این اهداف چگونه محقق خواهند شد، در حالی که مهم ترین سرمایه این صنعت، یعنی ذخایر آبزیان خلیج فارس و دریای عمان، به دلیل صید بی رویه، آلودگی و تغییرات اقلیمی به شدت تحت فشار قرار گرفته است؟
راه حل پیشنهادی برای کاهش فشار بر دریا، توسعه آبزی پروری صنعتی و پرورش ماهی در قفس است. این روش ها پتانسیل بالایی برای تولید پایدار و صادرات محور دارند، اما در عمل، سرمایه گذاران و تولید کنندگان در پیچ و خم بوروکراسی های پیچیده برای صدور مجوز و نبود زیرساخت های حیاتی مانند زنجیره سرد کامل، صنایع بسته بندی مدرن و بازار های تخصصی گرفتار شده اند.
در این میان، معیشت جامعه صیادی به عنوان ستون اصلی این صنعت، با مشکلاتی مانند ناوگان فرسوده، هزینه های سرسام آور سوخت و نبود امنیت شغلی و بیمه ای پایدار، روز به روز شکننده تر می شود. علاوه بر این، نقش کلیدی زنان در فرآوری و فروش محصولات شیلاتی، در سیاست گذاری های کلان تقریباً نادیده گرفته شده است. تا زمانی که برای این چالش های ریشه ای راه حلی واقع بینانه اندیشیده نشود، کلید طلایی توسعه همچنان در باز کردن قفل های این صنعت ناکام خواهد ماند.
به نظر شما، کدام یک از این چالش ها برای صنعت شیلات ایران حیاتی تر است و دولت باید برای حل آن از کجا شروع کند؟ آیا آبزی پروری به تنهایی می تواند راه حل باشد؟
- منبع دادهها: خبرگزاری موج/صبح ساحل، ایرنا، خبرگزاری مهر، اقتصاد سرآمد، رسانههای تخصصی
- شیوه جمعآوری دادهها: جستجو در اخبار روز گذشته تا دو روز اخیر و اسناد رسمی سازمان شیلات
- بازه زمانی دادهها: انتشار اخبار از ابتدای سال ۱۴۰۳ تا خرداد و مرداد ۱۴۰۴
- روش تحلیل: مقایسه اهداف برنامه هفتم با ظرفیتهای موجود از جمله ذخایر، زیرساخت و بازار؛ تحلیل چالشهای ساختاری و راهکارهای پایدار
- محدودیت ها: کمبود آمار تفکیکی بومی، اطلاعات مالی پروژهها و دادههای میدانی دقیق در استانها
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی