در عصری که کمبود آب به یک چالش جهانی تبدیل شده، نگاهها بیش از هر زمان دیگری به سمت اقیانوسها و دریاها دوخته شده است. دیگر شیرین سازی آب دریا یک فرآیند پرهزینه و آلاینده نیست؛ بلکه به لطف نوآوریهای فناورانه، در حال تبدیل شدن به یک صنعت پایدار، هوشمند و استراتژیک است که میتواند آینده توسعه پایدار دریا محور را تضمین کند. این تحول، داستان غلبه هوش انسانی بر یکی از بزرگترین محدودیتهای طبیعت است.
نسل جدید شیرین سازی: پاک، پایدار و اقتصادی
روزگاری پروژههای عظیم شیرین سازی آب به دلیل مصرف بالای سوختهای فسیلی و هزینههای سرسام آور مورد انتقاد بودند، اما این تصویر به سرعت در حال تغییر است. امروزه، کارخانههای مدرن با انرژیهای تجدیدپذیر کار میکنند. به عنوان مثال، نیروگاهی در آگادیر مراکش با استفاده از انرژی خورشیدی و بادی، روزانه ۲۷۵ هزار متر مکعب آب شیرین تولید میکند. این الگو در سراسر جهان در حال گسترش است و پیشبینی میشود تا سال ۲۰۲۵، صنعت جهانی شیرین سازی آب به بازاری ۲۰ میلیارد دلاری تبدیل شود.
قهرمانان پنهان: از غشاهای هوشمند تا پلاسمای سرد
در قلب این تحول، فناوریهای پیشرفتهای قرار دارند که کارایی را به حداکثر رساندهاند. غشاهای خودپاک شونده موسوم به «Hybrid Dynamic» با استفاده از کریستالهای حرارتی، رسوبات را به طور خودکار پاک کرده و جریان آب را تا ۵۰ درصد افزایش میدهند. در همین حال، غشاهای Janus با الهام از طبیعت، بیش از ۹۹.۹ درصد نمک را حذف میکنند.
اما شاید انقلابیترین فناوری در این حوزه، تصفیه آب با پلاسمای سرد باشد. به گفته کارشناسان، این تکنولوژی با یونیزه کردن گاز در دمای پایین، ذرات فعالی تولید میکند که قادرند بیش از ۹۹.۹ درصد از باکتریها، ویروسها و میکروارگانیسمهای مقاوم به آنتیبیوتیک را در عرض چند دقیقه نابود کنند. مزیت بزرگ این روش، عدم نیاز به هرگونه ماده شیمیایی مانند کلر است که محصولی پاکتر و سالمتر را نتیجه میدهد.
مدیریت یکپارچه آب: فراتر از دریا
امنیت آبی پایدار تنها به تولید آب جدید محدود نمیشود، بلکه نیازمند مدیریتی هوشمند در تمام چرخهها است. فناوریهایی مانند بازچرخانی مستقیم آب شرب (DPR)، فاضلاب شهری را با استفاده از سیستمهای پیشرفته غشایی به آبی با کیفیت برابر با آب شهری تبدیل میکنند؛ پروژههایی که هم اکنون در شهرهایی مانند سن دیگو با موفقیت در حال اجرا هستند. در بخش کشاورزی نیز، کشاورزی هوشمند با استفاده از حسگرهای رطوبت خاک، پهپادها و الگوریتمهای هوش مصنوعی، مصرف آب را بهینه کرده و از هدررفت حتی یک قطره نیز جلوگیری میکند.
نگاه به آینده: فشار اعماق دریا و برداشت آب از هوا
نوآوریها همچنان ادامه دارد. پروژههای شیرین سازی در اعماق دریا در نروژ و کالیفرنیا در حال آزمایش هستند که با استفاده از فشار طبیعی آبهای عمیق، مصرف انرژی را تا ۴۰ درصد کاهش میدهند. همزمان، دستگاههای تولید آب از اتمسفر (AWG) با استخراج رطوبت موجود در هوا، حتی در خشکترین بیابانها نیز آب تولید میکنند و هیچگونه پساب شوری از خود به جای نمیگذارند.
از غشاهای هوشمند تا پلاسمای سرد و کشاورزی دقیق، این فناوریها دیگر در حد تئوری نیستند، بلکه در سراسر جهان در حال پیاده سازی و تغییر معادله امنیت آبی هستند. سرمایهگذاری در این حوزه نه تنها یک انتخاب اقتصادی هوشمندانه، بلکه یک ضرورت امنیتی و زیست محیطی برای هر کشوری است که به دنبال توسعه پایدار است.
به نظر شما، ایران برای بهرهبرداری از این فناوریهای نوین و تقویت اقتصاد دریا محور خود باید بر کدام یک از این حوزهها تمرکز بیشتری داشته باشد؟
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی