به نقل از مانا، بحران در بزرگترین دریاچه جهان به نقطه هشدار رسیده است. بر اساس جدیدترین آمارها، سطح آب دریای خزر طی سه دهه گذشته دو متر کاهش یافته، اما فاجعه اصلی در سرعت این روند نهفته است؛ نیمی از این کاهش تنها در چهار سال اخیر رخ داده و فقط در سال گذشته، این دریا ۲۶ سانتی متر دیگر عقب نشینی کرده است. این آمار تکان دهنده که توسط مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر اعلام شده، آیندهای تیره را برای این اکوسیستم منحصربهفرد و اقتصاد دریا محور کشورهای حاشیه آن ترسیم میکند.
پیشبینی ترسناک برای آینده
این روند نگران کننده تنها آغاز یک بحران بزرگتر است. پیشبینیهای علمی حکایت از آن دارد که تا پایان قرن حاضر، سطح آب خزر بین ۹ تا ۱۸ متر دیگر کاهش خواهد یافت. چنین فاجعهای به معنای از دست رفتن دستکم یک چهارم از کل مساحت دریا و خشک شدن بخشهای وسیعی از سواحل شمالی آن، به ویژه در روسیه و قزاقستان، خواهد بود.
ریشههای بحران: از اقلیم تا سدسازی
دلایل این بحران چند وجهی است. تغییرات اقلیمی و افزایش تبخیر از یک سو و کاهش ورودی آب از سوی دیگر، تراز آبی خزر را به شدت منفی کردهاند. بخش بزرگی از این مشکل به کاهش ورودی آب از رودخانه ولگا، شریان حیاتی خزر، و همچنین ساخت ۱۹ سد بزرگ توسط روسیه بر روی رودخانه اورال بازمیگردد. این اقدامات انسانی در کنار بهرهبرداریهای صنعتی، روند خشکی دریا را تسریع کرده است.
اقتصاد و اکوسیستم در خطر
عقب نشینی دریا، اقتصاد و حیات وحش منطقه را به طور مستقیم هدف قرار داده است. صنعت خاویار، که خزر مهد آن به شمار میرود، در معرض نابودی قرار گرفته است. حیات فوک خزری، تنها پستاندار این دریا، و بیش از ۱۳۰ گونه ماهی ارزشمند با تهدیدی جدی مواجه است. این بحران همچنین به معنای از دست رفتن بنادر، نابودی صنعت شیلات و تشدید فرسایش سواحل برای هر پنج کشور ساحلی یعنی ایران، روسیه، آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان است.
عقب نشینی دریای خزر تنها یک بحران زیست محیطی نیست، بلکه یک چالش بزرگ اقتصادی و امنیتی برای تمام کشورهای منطقه است. با وجود امضای توافقات بینالمللی مانند کنوانسیون تهران، اقدامات عملی برای نجات این دریاچه ارزشمند کافی نبوده است.
به نظر شما، چه اقدام عملی و فوری باید در سطح ملی و منطقهای برای کند کردن این روند فاجعه بار انجام شود؟
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی