ایران بر روی یک گنج شناور نشسته است؛ بیش از ۵۸۰۰ کیلومتر نوار ساحلی در گلوگاه انرژی جهان، تنگه هرمز. اما در بازی بزرگ بانکرینگ و سوخت رسانی به کشتی ها، این کشور تنها یک تماشاگر بوده و سهمی بین ۵ تا ۲۵ درصد از بازار منطقه را در اختیار دارد، در حالی که بندر فجیره امارات با فروش بیش از ۱۶ میلیون تن سوخت در سال ۲۰۲۴، به تنهایی نبض این صنعت را در دست گرفته است.
دو پاشنه آشیل اصلی، صنعت بانکرینگ ایران را زمین گیر کرده است. از یک سو، تحریم های بین المللی و ناتوانی در تولید کافی سوخت کم سولفور (VLSFO) مطابق با استانداردهای جهانی IMO 2020، کشتی های بین المللی را از سواحل ما دور می کند. از سوی دیگر، تصدی گری دولتی و تعارض منافع در ساختار داخلی، مانع جذب سرمایه و توسعه زیرساخت های حیاتی ذخیره سازی و انتقال سوخت شده است.
با این همه، یک فرصت طلایی در جزیره قشم و به ویژه منطقه سلخ، همچنان چشمک می زند. این منطقه به تنهایی ظرفیت سوخت رسانی به بیش از ۴۸ هزار کشتی عبوری از تنگه هرمز را دارد. افتتاح ترمینال بانکرینگ قشم در آوریل ۲۰۲۵ گام نخست در این مسیر است، اما برای رقابت واقعی با غول اماراتی، این گام باید به یک جهش بزرگ تبدیل شود.
کارشناسان معتقدند نقشه راه نجات این صنعت، نیازمند یک برنامه جامع است: افزایش فوری تولید VLSFO، اصلاح حکمرانی و واگذاری امور به بخش خصوصی در قالب مدل های مشارکتی (PPP)، توسعه هاب های کلیدی مانند قشم، جاسک و چابهار با سرمایه گذاری هدفمند، و در نهایت، استفاده از دیپلماسی فعال دریایی برای جذب سرمایه و انعقاد قراردادهای بلند مدت.
ایران بر سر یک دوراهی استراتژیک قرار دارد: ادامه وضعیت فعلی و از دست دادن فرصت میلیارد دلاری بانکرینگ، یا یک جراحی بزرگ اقتصادی و ساختاری برای تبدیل شدن به بازیگر اصلی این حوزه. به نظر شما، آیا با وجود موانع موجود، اراده لازم برای این تغییر بزرگ در کشور وجود دارد؟ نظرات خود را با ما در میان بگذارید.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی