با وجود چالشها، رشد متوسطی انتظار میرود.
عرضه جهانی ماهی سالمون آتلانتیک در سال ۲۰۲۴ پایدار باقی ماند و تنها تغییرات جزئی در تولیدکنندگان اصلی مشاهده شد. با وجود چالشهایی مانند فشارهای زیستمحیطی، محدودیتهای قانونی و نوسانات بازار، انتظار میرود صنعت در سال ۲۰۲۵ رشد متوسطی داشته باشد. پیشبینی میشود که نروژ، شیلی و اسکاتلند افزایش کمی در تولید داشته باشند، در حالی که ایالات متحده آمریکا و کانادا با چالشهای خاص محیط زیستی و بازار روبرو هستند که ممکن است روند تولید آنها در آینده کاهش یابد.
تولید جهانی بر اساس گونهها
سالمون آتلانیتک
عرضه جهانی ماهی سالمون آتلانتیک در سال ۲۰۲۴ حدودا ۲,۸۱۹,۳۰۰ تن بود که نسبت به سال قبل تقریباً بدون تغییر باقی ماند (افزایش ۰.۰۷ درصدی). نروژ و شیلی بهعنوان تولیدکنندگان اصلی حدود ۸۰ درصد از کل تولید را به خود اختصاص دادند. تولید نروژ در سال ۲۰۲۴ برابر با ۱,۵۰۸,۹۰۰ تن بود که نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۳ تا حد زیادی پایدار باقی ماند (افزایش ۰.۶ درصدی). تولید شیلی نیز ۷۰۲,۹۷۹ تن بود که نسبت به سال قبل ۹.۵ درصد کاهش داشت.
سایر گونههای ماهیان سالمونسان
تولید ماهی سالمونCoho در شیلی در سال ۲۰۲۴ به ۲۳۱,۴۴۴ تن رسید که نسبت به سال ۲۰۲۳، ۸.۸ درصد کاهش داشت. برداشت ماهی قزلآلای رنگینکمان نیز ۶۳,۸۱۱ تن بود که نشاندهنده افزایش قابل توجه ۲۶.۵ درصدی نسبت به سال قبل است.
وضعیت بدنه صنعت
نروژ
صنعت سالمون نروژ در سال ۲۰۲۴ با موانع قابل توجهی مواجه شد که عمدتاً ناشی از شرایط دشوار زیستمحیطی و بیولوژیکی بود. به عنوان مثال، افزایش دمای آب دریا باعث رشد شدید شپشهای دریایی شد که سلامت و تولید ماهیها را تحت تأثیر قرار داد. در پاسخ به این شرایط، دولت و فعالان صنعت متعهد شدهاند استراتژی بلندمدتی را دنبال کنند که هدف آن کاهش نیمی از نرخ مرگومیر تا سال ۲۰۳۰ است. این برنامه شامل ترکیبی از اقدامات قانونی، افزایش پژوهشها در زمینه روشهای پرورش پایدار و نوآوریهای فناورانه میشود.
اسکاتلند
صنعت پرورش سالمون در اسکاتلند همچنان با چالشهایی در روند تأیید برای ایجاد سایتهای جدید مزارع روبرو است. اگرچه در سال ۲۰۲۲ پیشنهاد شده بود که سازمانهای نظارتی در یک نهاد مجوزدهی واحد ادغام شوند و این پیشنهاد در ابتدا توسط دولت پذیرفته شده بود، اما فعالان صنعت معتقدند که این فرآیند هنوز ناکارآمد و کند باقی مانده است.
جزایر فارو
دولت جزایر فارو چارچوب مالیاتی جدیدی برای پرورش سالمون تصویب کرده است که از اول ژانویه ۲۰۲۵ تا سال ۲۰۳۲ اجرایی خواهد بود. این بهروزرسانی جایگزین مدل مالیاتی مبتنی بر درآمد شد که در سال ۲۰۲۴ معرفی شده بود و به دلیل نوسانات زیاد و عدم پیشبینیپذیری مورد انتقاد قرار گرفته بود.
بر اساس سیستم جدید، نرخ مالیات حداکثری بر درآمد از ۲۰ درصد به ۷.۵ درصد کاهش یافته و قیمت مرجع به شاخص SISALMONI[۱] وابسته خواهد بود تا شرایط بازار محلی بهتر منعکس شود. هزینه متوسط تولید به صورت میانگین ساده از سه تولیدکننده برتر محاسبه میشود که برای سال ۲۰۲۵، ۴۴.۷۷ کرون دانمارک (معادل ۶.۱۵ دلار آمریکا) به ازای هر کیلوگرم تعیین شده است.
[۱] شاخص SISALMONI یک شاخص بازار است که قیمتهای سالمون را ردیابی و منعکس میکند. این شاخص معمولاً بهعنوان مرجعی برای تعیین قیمتها در معاملات و قراردادهای مرتبط با سالمون به کار میرود تا نوسانات بازار بهصورت شفافتر و دقیقتر در قیمتها لحاظ شود.
علاوه بر این، مالیات جدیدی به میزان ۱۲ درصد بر درآمد شرکتهای پرورش آبزیان وضع شده که در مجموع نرخ مالیات مؤثر این بخش را به ۳۰ درصد میرساند. اگرچه این تغییرات نگرانیهای مربوط به سیستم قبلی را تا حدی برطرف کرده، فعالان صنعت همچنان درباره بار مالیاتی کلی و تأثیر آن بر سودآوری ابراز تردید میکنند.
با این حال پیش بینی می شود رشد صنعت در سال ۲۰۲۵ تحت حمایت شاخصهای زیستی قوی و افزایش ۷ درصدی در حجم برداشت ، مثبت خواهد بود.
ایالات متحده آمریکا
تورم و افزایش هزینههای زندگی باعث تغییر در عادات هزینهکرد خانوارها شده و تقاضا برای سالمون کاهش یافته است. همزمان، فعالان صنعت نگرانی خود را درباره تأثیر تغییرات اخیر و پیشبینیشده در سیاستهای تجاری و تعرفهها ابراز کردهاند.
وضعیت پیچیدهتر شده است چرا که حجم واردات آمریکا تحت تأثیر کاهش تولید در کشورهای اصلی صادرکننده، بهویژه نروژ و شیلی قرار گرفته است. این محدودیتهای عرضه باعث افزایش نوسانات بازار آمریکا شده و نگرانیها درباره تأمین و ثبات قیمت در کوتاهمدت را شدت بخشیده است.
با وجود این چالشها، نسبت به پتانسیل رشد بلندمدت بازار آمریکا خوشبینی محتاطانهای وجود دارد. تلاشهای صنعت بیشتر معطوف به هماهنگی محصولات با روندهای در حال تغییر مصرفکنندگان شده است، چرا که کسبوکارها به دنبال سازگاری با محیط تجاری جهانی رقابتیتر و غیرقابل پیشبینیتر هستند.
کانادا
دولت کانادا برنامهای برای انتقال صنعت پرورش سالمون در بریتیش کلمبیا اعلام کرده است که بر اساس آن پرورش در قفسهای باز تا تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۹ به تدریج حذف خواهد شد. این برنامه در سال جاری نهایی خواهد شد و هدف آن حفظ پایداری جمعیتهای سالمون وحشی و پرورشی است. چارچوب جدید شامل دورهای پنج ساله برای تمدید مجوزهاست که شرایط سختگیرانهتری، بهویژه در زمینه مدیریت شپش دریایی و گزارشدهی، در آن اعمال میشود.با این حال، منتقدان معتقدند که دوره انتقال بسیار کوتاه است و اجرای کامل سیستمهای قفس بسته یا پرورش در خشکی به دلیل چالشهای لجستیکی و اقتصادی، به ویژه در مناطق ساحلی دورافتاده، دشوار خواهد بود.
شیلی
در سال ۲۰۲۴، صنعت سالمون شیلی با چالشهای قابل توجهی مانند افزایش دمای آب دریا و نرخهای بالای مرگومیر مواجه شد که فشار بیشتری بر هزینههای عملیاتی و عملکرد کلی وارد کرد. اگرچه دولت در زمینه تصویب قانون جدید آبزیپروری پیشرفتهایی داشته است، اما دیدگاههای متفاوت بین بازیگران دولتی و خصوصی باعث کندی در تدوین یک چشمانداز ملی یکپارچه شده است. نمایندگان صنعت اشاره میکنند که دیگر کشورهای بزرگ تولیدکننده برنامههای راهبردی تا سال ۲۰۵۰ دارند، در حالی که شیلی هنوز فاقد نقشه راه یکپارچهای است که بتواند پایداری بلندمدت و رقابتپذیری جهانی آن را تضمین کند.
چشمانداز سال ۲۰۲۵ با احتیاط خوشبینانه باقی مانده و تلاشها برای بهبود انطباق با مقررات زیستمحیطی، سلامت ماهیها و هماهنگی میان بخشها همچنان ادامه دارد.
آسیا-اقیانوسیه
تقاضای پس از سال نو چینی برای سالمون نروژی با کیفیت بالا، که معمولاً در رستورانها و تهیه غذا برای ساشیمی و سوشی استفاده میشود، از مارس ۲۰۲۵ کاهش یافته است. در مقابل، تقاضای خردهفروشی در جنوب شرق آسیا و خاور دور در اواخر مارس با قیمتهای ثابت دوباره افزایش یافت. ماهی سالمون و قزلآلای منجمدِ یخزداییشده معمولاً در پیشخوان «تازه فروشی» فروشگاه ها عرضه میشوند.
آسیا: واردات سالمون تازه و منجمد، به تن
Source: Author’s own elaboration based on GTT. 2025. Global Trade Tracker. [Cited 3 April 2025]. www.globaltradetracker.com
تجارت و بازارها
نروژ
بر اساس گزارش شورای غذای دریایی نروژ (NSC)، این کشور در سال ۲۰۲۴ مقدار ۱,۲۵۵,۶۵۴ تن سالمون صادر کرد که ارزش آن به رکورد بیسابقه ۱۲۲.۹ میلیارد کرون نروژ (معادل ۱۱.۰۲ میلیارد دلار آمریکا) رسید و با افزایش ۶۱۷ میلیون کرون (۵.۵۶۴ میلیارد دلار) رکورد قبلی سال ۲۰۲۳ را شکست. این مقدار نشاندهنده افزایش ۲ درصدی در حجم و ۱ درصدی در ارزش نسبت به سال قبل بود.
لهستان، ایالات متحده و فرانسه بزرگترین خریداران سالمون نروژی در سال ۲۰۲۴ بودند. همچنین، NSC عملکرد قویتر در بازارهای آسیایی را برجسته کرد، جایی که سالمون در کشورهایی مانند تایلند، چین، ویتنام و کره جنوبی به عنوان یک کالای لوکس روزمره توسط مصرفکنندگان شناخته میشود.
سال ۲۰۲۴ همچنین سال رکوردشکنی در ارزش صادرات قزلآلا بود. نروژ ۷۵,۱۳۵ تن قزلآلا به ارزش ۶.۸ میلیارد کرون (۶۲۰ میلیون دلار) صادر کرد که نسبت به رکورد قبلی ۲۰۲۳ با افزایش ۱.۳ میلیارد کرون (۱۱۷.۷ میلیون دلار) همراه بود. این نشاندهنده رشد ۳۲ درصدی در حجم و ۲۳ درصدی در ارزش نسبت به سال قبل بود. از نظر ارزش، قزلآلا چهارمین گونه مهم در صادرات محسوب میشود.
NSC این افزایش تولید را به تغییر تمرکز بسیاری از پرورشدهندگان ماهی نسبت میدهد که در سه سال گذشته بیشتر به پرورش قزلآلا توجه کردهاند تا سالمون. رکورد قبلی حجم قزلآلا ۷۳,۷۲۷ تن در سال ۲۰۰۸ ثبت شده بود.
از نظر بازارهای صادراتی، اوکراین، ایالات متحده و تایلند بزرگترین مقاصد صادراتی قزلآلای نروژی در سال ۲۰۲۴ بودند.
ایالات متحده آمریکا
در سال ۲۰۲۴، بازار سالمون آتلانتیک آمریکا پس از ۱۴ سال برای نخستین بار کاهش کلی در حجم واردات را تجربه کرد که این امر حاصل ترکیبی از مشکلات تولید جهانی، موانع اقتصادی و افزایش قیمتها بود. این کشور ۴۰۳,۲۷۸ تن سالمون آتلانتیک به ارزش ۵ میلیارد دلار وارد کرد که نشاندهنده کاهش ۶ درصدی در حجم و ۷ درصدی در ارزش نسبت به سال ۲۰۲۳ است. این کاهش پس از عملکرد رکوردشکن سال ۲۰۲۳ رخ داد و نوسانات بازار را برجسته کرد.
با وجود این روند نزولی، ایالات متحده همچنان یکی از مقاصد اصلی سالمون آتلانتیک است و شیلی به عنوان تامینکننده اصلی باقی مانده است. در سال ۲۰۲۴، واردات سالمون شیلی به میزان ۱۹۹,۴۵۰ تن به ارزش ۲.۵ میلیارد دلار بود که سهم بازار ۴۹ درصدی را حفظ کرد. در حالی که هر دو کشور شیلی و نروژ کاهش در حجم صادرات داشتند، کانادا صادرات خود را ۱۰ درصد افزایش داد و در این بازار رقابتی سهم بازار بیشتری به دست آورد.
شیلی
بر اساس گزارش سازمان زیرمجموعه صیادی و آبزیپروری شیلی (Subpesca) ، در سال ۲۰۲۴، مقدار ۷۵۵,۴۰۱ تن ماهیان سالمونسان به ارزش ۶ میلیارد و ۴۸۲ میلیون دلار از شیلی صادر شد که به ترتیب کاهش ۲.۴ درصدی در حجم و ۲.۵ درصدی در ارزش نسبت به سال قبل را نشان میدهد.
سالمون آتلانتیک همچنان گونه پیشرو در این دسته بود و با وجود کاهش صادرات نسبت به سال ۲۰۲۳، ۶۲ درصد از حجم و ۷۲ درصد از ارزش صادرات را به خود اختصاص داد.
اصلیترین مقاصد صادراتی ماهیان سالمونسان شیلی، ایالات متحده، برزیل و ژاپن بودند که در مجموع تقریباً ۷۰ درصد از کل صادرات را جذب کردند.
آسیا – اقیانوسیه
در سال ۲۰۲۴، بازار آسیا حدود ۲۷.۵ درصد از تجارت جهانی سالمون تازه و منجمد، از جمله فیلهها، را به خود اختصاص داد. در حالی که واردات جهانی به ۲.۴ میلیون تن افزایش یافت (در مقایسه با ۲.۳۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۳)، واردات به آسیا با کاهش ۷.۵۶ درصدی به مجموع ۶۶۰,۸۶۹ تن رسید. این کاهش عمدتاً به دلیل افت ۸۱,۹۴۵ تنی واردات سالمون منجمد بود، اگرچه سالمون تازه (کل و فیله) رشد داشت که ناشی از افزایش رستورانهای ژاپنی در سراسر منطقه بود.
بزرگترین واردکنندگان سالمون تازه و سرد در آسیا در سال ۲۰۲۴، کشورهای ژاپن، چین، تایلند، کره جنوبی و ویتنام بودند. برای فیله سالمون تازه، بازارهای اصلی شامل ژاپن، کره جنوبی، چین، تایلند، سنگاپور و مالزی بودند.
نروژ در سال ۲۰۲۴ همچنان تأمینکننده کلیدی آسیا باقی ماند. صادرات سالمون تازه نروژ به این منطقه ۳.۴۴ درصد افزایش یافت و به حدود ۱۵۰,۰۰۰ تن رسید، که رشد قابل توجهی در صادرات فیلهها مشاهده شد. مقاصد اصلی سالمون نروژی در آسیا، ژاپن، کره جنوبی و چین بودند. شیلی نیز نقش مهمی ایفا کرد و ۱۹,۱۷۰ تن سالمون تازه کامل به بازارهای آسیایی عرضه کرد.
آسیا همچنان به عنوان مقصدی استراتژیک برای محصولات سالمون ممتاز، بهویژه سالمون تازه که بازار خدمات غذایی و خردهفروشی را هدف قرار میدهد، برجسته است. پروفایل واردات در حال تحول نشاندهنده سازگاری مستمر صادرکنندگان برای پاسخگویی به افزایش تقاضا برای غذاهای دریایی با کیفیت بالا در منطقه آسیا-اقیانوسیه است.
قیمتها
بر اساس دادههای شورای غذای دریایی نروژ (NSC) که توسط پورتال قیمت Undercurrent News [۲]گزارش شده است، قیمتهای صادراتی سالمون آتلانتیک تازه به صورت FOB [۳]در مرز نروژ در هفته دوازدهم سال ۲۰۲۵ به ۸۹.۴۳ کرون نروژ (معادل ۸.۴۷ دلار آمریکا) رسید که نسبت به هفته قبل تا حد زیادی ثابت باقی ماند. با وجود افزایش قیمت در سه هفته غیرمتوالی، روند کلی قیمتها از ابتدای سال ۲۰۲۵ نزولی بوده است؛ به طوری که قیمتها از ۱۲۵.۶۳ کرون (۱۱.۰۵ دلار) شروع شده بودند.
[۲] Undercurrent News یک منبع خبری معتبر و تخصصی در حوزه صنایع آبزیپروری، شیلات و تجارت محصولات دریایی است که اخبار، تحلیلها و گزارشهای بهروزی درباره بازار جهانی آبزیان، روندهای تجاری، فناوریهای نوین، مسائل زیستمحیطی و سیاستهای مربوط به این صنعت ارائه میدهد. این پلتفرم به فعالان صنعت آبزیپروری، تجار، محققان و سیاستگذاران کمک میکند تا با آخرین تحولات بازار و فناوریها آشنا شوند و تصمیمات آگاهانهتری اتخاذ کنند.
[۳] FOB مخفف عبارت Free On Board است و به معنی «تحویل کالا روی عرشه کشتی» است. این اصطلاح در تجارت بینالملل استفاده میشود و نشان میدهد که فروشنده مسئولیت کالا را تا زمانی که کالا روی عرشه کشتی قرار میگیرد بر عهده دارد و هزینهها و خطرات پس از آن به خریدار منتقل میشود.
همزمان، حجم فروش هفتگی و قیمتهای FOB مربوط به صادرات قزلآلای تازه نروژی (HOG- Head-On, Gutted) در مرز نروژ در هفته دوازدهم سال ۲۰۲۵ به ۸۱.۱۱ کرون نروژ (۷.۸۷ دلار) رسید که نشاندهنده کاهش ۳.۴۷ درصدی نسبت به هفته قبل بود. روند قیمتها در سال ۲۰۲۵ همچنان نوسانی است و تقریباً هر هفته تغییراتی را نشان میدهد.
قیمتهای فیله سالمون آتلانتیک تازه شیلی که به بازار آمریکا صادر میشود، در هفته چهاردهم سال ۲۰۲۵ به طور متوسط ۶.۲۱ دلار به ازای هر کیلوگرم بود که نسبت به هفته قبل ۱.۷۵ درصد کاهش داشت. اگرچه قیمتها از ۵.۹۸ دلار در هفته اول به ۶.۴۵ دلار در هفته چهارم افزایش یافته بود، اما روند کلی از آن زمان به بعد نزولی بوده و تنها گاهی افزایشهای کوتاهمدت را تجربه کرده است.
در همین حال، سالمون آتلانتیک تازه اسکاتلندی (با وزن ۳ تا ۶ کیلوگرم، با سر و شکمخالی) که به کارخانههای بریتانیا ارسال میشود، در هفته هفدهم سال ۲۰۲۵ با قیمت ۷.۷۰ پوند (۱۰.۲۷ دلار) به ازای هر کیلوگرم فروخته شد که ۲۰ درصد نسبت به هفته قبل افزایش داشت. قیمت این محصول از ابتدای سال نوسانات قابل توجهی داشته است؛ قیمتها از ۹.۷۵ پوند (۱۲.۱۹ دلار) شروع شده، به ۶.۹۰ پوند کاهش یافته و سپس بین هفتههای ۵ تا ۱۴ در حدود ۷.۳۰ پوند (۸.۶۳ تا ۹.۴۸ دلار) تثبیت شده بود. پس از آن، افت شدیدتری تا ۶.۰۰ پوند (۷.۷۹ دلار) ثبت شد و اخیراً به سطح فعلی بازگشته است.
در چین، قیمت سالمون تازه نروژی در بازار عمدهفروشی پس از پایان دوره اوج مصرف در جشن سال نو قمری در فوریه ۲۰۲۵ در ماه مارس کاهش یافت. اما تا اواسط آوریل قیمتها ۱۰ درصد افزایش یافت. سالمون نروژی کامل و شکمخالی (ارسال هوایی) با وزن ۶ تا ۷ کیلوگرم در مناطق بزرگ شهرهایGuangzhou و شانگهای به قیمت ۱۲ تا ۱۳ دلار به ازای هر کیلوگرم عرضه میشد.
در بازار خردهفروشی جنوب شرق آسیا، کاهش عرضه سالمون نروژی با قزلآلای ترکیه جبران میشود که با قیمت بالای ۳۰.۲۵ دلار به ازای هر کیلوگرم به فروش میرسد. استیکهای ماهیcoho منجمد و آبشده شیلی به قیمت ۱۶.۳۰ دلار به ازای هر کیلوگرم عرضه میشوند و استیکهای مزهدار آماده پخت نیز با قیمت ۱۸.۶۰ دلار به ازای هر سینی ۱۰۰ گرمی فروخته میشوند.
چشم انداز
تولید در سال ۲۰۲۵ در بیشتر کشورهای اصلی تولیدکننده محدود باقی خواهد ماند و رشد قابل توجهی پیشبینی نمیشود. محدودیتهای مقرراتی و زیستمحیطی احتمالاً همچنان بر روند تولید تأثیرگذار خواهند بود، بهویژه در نروژ و کانادا. در نروژ، اثرات نظام مالیاتی جدید یکی از عوامل کلیدی است و در کانادا، روند تعطیلی سایتها در بریتیش کلمبیا که انتظار میرود تولید داخلی را تحت تأثیر قرار دهد.
پیشبینی میشود جریانهای تجاری پایدار باقی بمانند، اگرچه ریسکهای سمت تقاضا ممکن است رشد را محدود کنند. قیمتهای نسبتاً بالایی که در سال ۲۰۲۴ مشاهده شد، به درآمد مثبت صادرات کمک کرد، اما حجم کلی تولید کمی کاهش یافت. اگر شرایط محدودیت عرضه ادامه یابد، قیمتها در سال ۲۰۲۵ میتوانند همچنان ثابت باقی بمانند. با این حال، فشارهای کلاناقتصادی شامل تورم، نوسانات نرخ ارز و کاهش تقاضا در برخی بازارهای کلیدی ممکن است عملکرد فروشگاهها و انتقال قیمتها در زنجیره ارزش را تحت تأثیر قرار دهد.
در شیلی، افزایش حجم برداشت و بهبود عملکرد صادرات در سال ۲۰۲۴ نشاندهنده شرایط مطلوب بود. با این حال، این بخش همچنان با افزایش هزینههای عملیاتی و عدم قطعیتهای مقرراتی روبرو است. در آینده، اجرای اصلاحاتی که در حال بررسی هستند ممکن است در تصمیمات تولید و سرمایهگذاری در میانمدت تأثیرگذار باشد.
در جزایر فارو و اسکاتلند، سطح تولید احتمالاً ثابت باقی میماند و نشانههای قابل توجهی از ظرفیت گسترش در کوتاهمدت دیده نمیشود.
به طور کلی پیش بینی می شود عرضه جهانی سالمون آتلانتیک در سال ۲۰۲۵ محدود باقی بماند و تحت شرایط کنونی مقرراتی و بازار، پتانسیل رشد قابل توجهی نداشته باشد
Source: Author’s own elaboration based on GTT. 2025. Global Trade Tracker. [Cited 3 April 2025]. www.globaltradetracker.com
Source: Author’s own elaboration based on the European Price Report ۲۰۲۴. GLOBEFISH. [Cited 3 April 2025]. www.fao.org/in-action/globefish/en
تعداد بازدید: ۲
لینک کوتاه: کپی کن!
بازنشر فانوس دریا به نقل از اتحادیه تولید و تجارت آبزیان