به نقل از سی نیوز، با میانجیگری کاخ سفید، ارمنستان و آذربایجان بر سر ایجاد گذرگاه زنگزور، که اکنون «مسیر ترامپ» نام گرفته، به توافق رسیدند. این پروژه که مدیریت آن به یک شرکت آمریکایی سپرده شده، با هدف اتصال قفقاز و آسیای مرکزی به اروپا بدون عبور از ایران یا روسیه طراحی شده است. تهران این اقدام را یک تهدید ژئوپلیتیکی و تلاشی برای محاصره ترانزیتی ایران و گسترش نفوذ ناتو تا مرزهای شمالی خود میداند.
این توافق فراتر از یک مسیر تجاری ساده است. پروژه «مسیر ترامپ» شامل مجموعهای کامل از زیرساختهای استراتژیک، از جمله جاده، خط آهن، خطوط لوله نفت و گاز و کابلهای فیبر نوری است که قرار است استان سیونیک ارمنستان را به نخجوان و در نهایت به ترکیه متصل کند. نکته نگران کننده برای ایران، سپردن مدیریت این شاهراه حیاتی برای دههها به یک شرکت آمریکایی است که عملا پای آمریکا و ناتو را به حساسترین نقطه ژئوپلیتیکی در مجاورت مرزهای شمال غربی ایران باز میکند.
مقامات ایرانی پیش از این نیز نسبت به پیامدهای چنین طرحی هشدار داده بودند. علی اکبر ولایتی، مشاور رهبر ایران، هرگونه تلاش برای تغییر ژئوپلیتیک منطقه بدون در نظر گرفتن منافع ایران را مستلزم «برخورد محکم» دانسته بود. وزارت امور خارجه نیز با ابراز نگرانی از «مداخله خارجی» در نزدیکی مرزهای مشترک، تاکید کرده است که توافقات منطقهای باید بدون حضور قدرتهای فرامنطقهای شکل بگیرد.
تحلیلگران معتقدند که ظاهر اقتصادی و توسعه محور این پروژه، یک پوشش برای اهداف امنیتی و نظامی بزرگتر است. فعال شدن این کریدور نه تنها ایران را از مسیر ترانزیت کالا میان آسیا و اروپا حذف میکند، بلکه با تقویت محور ترکیه و آذربایجان، توازن قدرت در قفقاز جنوبی را به ضرر ایران و روسیه تغییر میدهد. این یک بازی پیچیده و چندلایه است که در یک سو ادعای صلح و رفاه و در سوی دیگر، خطر انزوای استراتژیک و محاصره اقتصادی ایران قرار دارد.
در این شرایط، کارشناسان بر لزوم یک راهبرد چند وجهی از سوی ایران تاکید دارند. دیپلماسی فعال برای آشکار ساختن اهداف پنهان پروژه، سرعت بخشیدن به تکمیل کریدورهای رقیب مانند کریدور شمال–جنوب و ایجاد ضمانتهای حقوقی و امنیتی برای جلوگیری از استفاده نظامی از این مسیر، از جمله راهکارهای پیشنهادی برای مقابله با این سناریوی خطرناک است.
اکنون ایران در برابر یک سوال کلیدی قرار گرفته است: آیا «مسیر ترامپ» پلی برای توسعه منطقه خواهد بود یا قطعه نهایی پازل برای به حاشیه راندن نقش تاریخی ایران؟
به نظر شما، موثرترین راهکار برای ایران در مواجهه با این چالش بزرگ ژئوپلیتیکی چیست؟ دیدگاههای خود را با ما در میان بگذارید.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی