به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، اگرچه سیستمهای آبشیرینکن حیاتی هستند، اما با چالشهایی مانند مصرف بالای انرژی، تولید آبنمک و هزینههای بالا مواجه هستند. امارات متحده در سالهای اخیر سرمایهگذاری زیادی روی سیستمهای پایدارتر، انرژیهای تجدیدپذیر و فناوریهای سبز در این حوزه کرده است. از طرف دیگر، باید این نکته را نیز در نظر داشت که آبشیرینکنها امروز به ستونفقرات توسعه پایدار در امارات تبدیل شدهاند. کارشناسان نیز با بررسی وضعیت امروز امارات متحده عربی معتقدند که این کشور، نمونهای از همزیستی هوشمندانه میان فناوری و طبیعت در یکی از خشکترین مناطق زمین است.
امارات متحده عربی کشوری در جنوب خلیجفارس با ۹میلیون نفر جمعیت و ۸۴هزار کیلومترمربع مساحت است که سرانه آب تجدیدپذیر (شامل جریان رودخانهها و آبهای باران) در آن ۱۷مترمکعب به ازای هر نفر در سال۲۰۱۳ بوده است. سازمان ملل کشورهایی را که سرانه آب تجدیدپذیر در آنها کمتر از ۱۰۰متر مکعب در سال باشد، کشورهای مواجه با کمبود آب تعریف میکند و بر این اساس امارات با کمبود شدید منابع آب تجدیدپذیر روبهروست. با وجود این کمبود شدید منابع آبی تجدیدپذیر، امارات توانسته است آب موردنیاز برای توسعه و رشد صنعتی و جمعیتی نسبتا سریع خود را تأمین کند.
براساس آمارهای بانک جهانی، این کشور در ۱۰سال اخیر به طور میانگین ۴درصد رشد تولید ناخالص داخلی و ۹درصد رشد جمعیت داشته است و اگر تنها به منابع آبی تجدیدپذیر اکتفا میکرد در این مسیر با مشکلات زیادی روبهرو میشد. امارات همچنین با اتخاذ راهبرد شیرینسازی آب دریا توانسته است بر مشکل کمبود آب خود غلبه کند. این کشور در طول سالهای گذشته توانسته است با تاسیس ۲۵واحد بزرگ ظرفیت شیرینسازی آب را از صفر مترمکعب در روز در سال۱۹۶۶ به بیش از ۹میلیون مترمکعب در روز در سال۲۰۱۳ برساند. در حال حاضر امارات بزرگترین آبشیرینکن دنیا را دارد.
فرمول حل مشکل آب در امارات
آنطور که گزارشهای رسمی و بینالمللی نشان میدهد، طی دهههای گذشته اماراتیها دریافتهاند که تأمین آب یکی از مهمترین زیرساختهای لازم برای توسعه شهرهایی مانند دوبی است و برای این موضوع، از مزیت دسترسی به آبهای خلیجفارس استفاده کرده و با شیرینسازی آب مشکل خود را حل کردهاند؛ تا جایی که براساس برخی گزارشها، دوبی با بیش از ۲میلیون نفر جمعیت، پرجمعیتترین شهر امارات است که توانسته به یک قطب تجاری بزرگ در خاورمیانه تبدیل شود. بنابراین تأمین آب شرب برای این شهر از اهمیت زیادی برخوردار است. با توجه به کمبود شدید منابع آب تجدیدپذیر در امارات، شیرینسازی آب راهبرد اصلی تأمین آب این شهر است؛ به نحوی که ۹۸.۸درصد از آب موردنیاز این شهر با آبشیرینکنها تأمین میشود.
این در حالی است که از شیرینسازی آب در شهرهای جنوبی ایران مانند آبادان، خرمشهر، بوشهر و چابهار که به سواحل خلیجفارس و دریای عمان دسترسی دارند، غفلت شده و در این مناطق مشکل کمبود آب به شدت احساس میشود و این مشکل به مانعی بر سر راه توسعه اقتصادی و اجتماعی آنها تبدیل شده است. ضروری است دولت با نگاه به تجربه موفق شهرهایی مانند دوبی، احداث آبشیرینکن به میزان موردنیاز در این مناطق را به صورت جدی در دستور کار قرار دهد و مانع بزرگ ایجادشده بر سر راه توسعه اقتصادی و اجتماعی این مناطق را برطرف کند.
بزرگترین ذخیره آب تصفیهشده جهان در کشور امارات و در جادهای از تپههای ماسهای کویر لیوا قرار دارد. منظره کویری این بیابان خالی به نظر میرسد، اما در دل آن بزرگترین دستگاه تصفیه آب صنعتی و ذخایر آب قابلشرب جهان ذخیره شده است. این آبشیرینکن دریایی در روز ۲۶.۵میلیون گالن آب را برای ساکنان کشور امارات تامین میکند. بنابراین با یک حساب سرانگشتی میتوان مصرف روزانه آب در کشور امارات را حدود ۶میلیارد لیتر آب تخمین زد. میتوان حدس زد که نگهداری از این مقدار آب شیرین وسط یک بیابان کار سادهای نیست، اما این مشکل نیز به کمک دانش معماری امارات حل شده است.
رمز و راز سرمایهگذاری امارات در حوزه آب
بررسیها نشان میدهد که طی سالهای گذشته به دلیل رشد جمعیت و افزایش نیاز به آب، زیرساختهای آبی کشور امارات به شدت تحت تاثیر قرار گرفتهاند. بنابراین نیاز به سرمایهگذاری در زمینه تامین زیرساختها و تکنولوژیهای تصفیه آب برای تامین کمبود آب ضروری شده، اما با کاهش بودجه دولت امارات به دلیل کاهش قیمت نفت در سالهای اخیر، اجرای برخی پروژهها با مشکل کمبود بودجه مواجه شده است. بااینحال، امارات با سرمایهگذاری در فناوریهای کارآمد در بخش آب، شیرینسازی آب دریا و آموزش شهروندان خود، به خوبی از پس این بحران بر آمده است.
یکی از پروژههای اجرایی در کشور امارات که بر تصفیه آب ارجحیت دارد، تصفیه آب فاضلاب است. مطابق با پیشبینی آژانس محیط ابوظبی در صورتی که تا سال۲۰۳۰ از اقدامات کاهش تدریجی مصرف آب در این کشور استفاده نشود، منابع آبهای زیرزمینی کشور تمام خواهد شد و دستگاههای آبشیرینکن نیز دیگر کارایی ندارند. بنابراین در مرحله بعدی دولت امارات به فکر تصفیه آب فاضلاب افتاد.
در سال۲۰۱۷ شهردار ابوظبی اعلام کرد که ۷۶درصد از آب مصرفی این کشور در مناظر و چشماندازهای مربوط به آب شیرین تصفیهشده است. بنابراین تصمیم دولت کشور امارات این شد که تا سال۲۰۳۰ تمامی آب مصرفی را از طریق تصفیه فاضلابها تامین کند. از طرف دیگر، در بخش تصفیه و تامین آبشرب تمرکز کشور امارات روی شیرینسازی آب دریا با فناوریهای هستهای و خورشیدی است. بااینحال، راهحل ارزانتر تصفیه آب فاضلاب در کشور امارات همچنان در اولویت است.
برنامه توسعه تکنولوژی آب در امارات
در امارات متحده عربی، آبشیرینکنها نقش حیاتی در تأمین آب آشامیدنی و صنعتی دارند و به این کشور اجازه میدهند تا با وجود کمبود منابع آب شیرین طبیعی، به توسعه اقتصادی و اجتماعی خود ادامه دهد. امارات با استفاده از تکنولوژیهای پیشرفته شیرینسازی آب دریا، توانسته است بخش عمدهای از نیازهای آبی خود را تأمین کند. امارات با توجه به اقلیم خشک و کمآب خود، به شدت به آبشیرینکنها وابسته است. این کشور توانسته با استفاده از این تکنولوژی، نیازهای آبی جمعیت خود و همچنین بخشهای صنعتی و کشاورزی را برآورده سازد. همچنین تأمین آب شیرین، زیرساخت حیاتی برای توسعه اقتصادی امارات، بهویژه در شهرهای بزرگ مانند دوبی است. این امر امکان رشد بخشهای مختلف از جمله گردشگری، صنعت و کشاورزی را فراهم میکند.
استفاده از آبشیرینکنها به امارات اجازه داده تا وابستگی خود به منابع آب زیرزمینی محدود را کاهش دهد. این امر به حفظ این منابع ارزشمند برای نسلهای آینده کمک میکند. امارات بهطور فزایندهای در حال بررسی روشهای کاهش اثرات زیستمحیطی آبشیرینکنهاست. این شامل توسعه روشهای جدید تصفیه پساب و کاهش مصرف انرژی در فرایند آبشیرینکن میشود. با تمام این صحبتها، با توجه به اهمیت حیاتی آب برای امارات، سرمایهگذاری در این بخش و توسعه تکنولوژیهای جدید همچنان در دستور کار این کشور قرار دارد.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد سرآمد