گروه اقتصاد دریا – عادل لک علیآبادی – گزارشهای رسمی منتشرشده توسط کارشناسان، نشان میدهد که ایران باوجود ظرفیتها و پتانسیلهای بینظیر در حوزه اقتصاد دریامحور و دسترسی به آبهای بینالمللی هنوز تا نقطه مطلوب برای بهره بردن از مواهب اقتصاد دریا فاصله معناداری دارد.
به گزارش روزنامه اقتصاد سرآمد، عادل لکعلیآبادی، از کارشناسان ادارهکل تامین و نگهداری تجهیزات، سازمان بنادر و دریانوردی با نگاهی به اطلاعات موجود در مرکز داده آنکتاد، به بررسی جایگاه امروز ایران در حوزههای مختلف صنایع دریانوردی جهان پرداخته است. بررسی اطلاعات رسمی موجود در این مرکز داده بینالمللی نشان میدهد که ایران در حال حاضر در هیچیک از بخشهای چهارگانه، جایگاه جهانی برجستهای ندارد. این مطلب را در ادامه میخوانید:
براساس مرکز داده آنکتاد، سهم کشور ایران در چهاربخش مختلف صنعت دریانوردی از کل جهان به شرح ذیل است. از این رو با توجه به گزارش بررسی حملونقل دریایی۲۰۲۴، نسبت به مقایسه این موارد اقدام میشود.
سهم صنایع دریایی ایران از ساخت کشتی جهان
سهم ایران از ساخت کشتی در جهان، بسیار کم است. این در حالی است که چین، کره و ژاپن حدود ۹۵درصد از ساخت و تولید بازار جهانی را در سال۲۰۲۳ در اختیار داشته و از مزایای درآمد ارزی عظیم، اشتغالزایی، رونق صنایع بالادستی، انتقال فناوری، پشتیبانی از ناوگان ملی و غیره بهره بردهاند.
جایگاه ایران از مالکیت تناژ کشتیهای جهان
براساس این اطلاعات از نظر مالکیت تناژ وزن مرده (dwt) سهم ایران از کشتیهای جهان نزدیک ۸۵/۰درصد است. در حالی که ۱۰کشور برتر از نظر مالکیت ناوگان جهانی به ترتیب عبارتند از:
یونان با ۱۶.۹درصد سهم از کل جهان کره جنوبی با ۴.۲درصد سهم از کل جهان
چین با ۱۳.۳درصد سهم از کل جهان آلمان با ۳.۲درصد سهم از کل جهان
ژاپن با ۱۰.۴درصد سهم از کل جهان تایوان با ۲.۶درصد سهم از کل جهان
سنگاپور با ۶.۳درصد سهم از کل جهان جزیره من با ۲.۴درصد سهم از کل جهان
هنگکنگ با ۵.۸درصد سهم از کل جهان نروژ با ۲.۳درصد سهم از کل جهان
سهم ایران در ثبت کشتیها
سهم ایران در ثبت کشتیها نیز در حدود ۹/۰درصد است. در این رابطه طی سال۲۰۲۳، ۳۵کشور دارای بزرگترین دفاتر ثبت کشتی، حدود ۹۴درصد از ظرفیت ناوگان جهانی را پوشش میدادند. از میان این کشورها، ۱۸کشور از اقتصادهای در حال توسعه بودند که در مجموع ۷۶درصد از ظرفیت ناوگان جهانی را به خود اختصاص دادهاند. همچنین ۱۰پرچم برتر جهان، ۷۸درصد از کل ظرفیت ناوگان جهانی را شامل میشوند. این کشورها عبارتند از: لیبریا، پاناما، جزایر مارشال، هنگکنگ، سنگاپور، چین، مالت، باهاما، یونان و ژاپن.
جایگاه ایران در بخش بازیافت کشتیها
در بخش بازیافت کشتیها، سهم ایران صفر است. در حالیکه بات وجه به عمر کشتیها، میانگین سنی ناوگان جهانی (حدود ۴۲درصد از کل کشتیها بیش از ۲۰سال عمر دارند)، مضافاً تناژ کشتیهای فروختهشده برای اسقاط در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳، میتوان با ایجاد مراکز اسقاط یا بازیافت کشتی با سرمایهگذاری متوسط از مزیت پتانسیلهای اقتصادی و زیستمحیطی آن بهره برد. در این ارتباط حدود ۸۰درصد وزن یک کشتی از فولاد تشکیل شده است، به همین دلیل، صنایع فولاد بهعنوان اصلیترین مشتریان صنعت بازیافت کشتی شناخته میشوند. براساس گزارش الزامات تاسیس صنعت بازیافت کشتی در ایران، مزایای تأسیس این صنعت در کشور بهعنوان یک کسبوکار متوسط علاوهبر ایجاد درآمد و حدود ۱۰۰۰فرصت شغلی مستقیم و ۱۰۰۰۰فرصت شغلی غیرمستقیم در کنار مواردی نظیر صرفهجویی در مصرف سنگآهن، گاز طبیعی، زغال کک، سنگآهک، آب و کاهش انتشار گازهای گلخانهای، توسعه صنایع بازیافت و ورود به عرصه اقتصاد چرخشی را در پی خواهد داشت.
شایان ذکر است، در سال ۲۰۲۳، تنها ۴۳۱کشتی اسقاط شدند که ۱۱عدد کمتر از سال۲۰۲۲ بوده است. با این حال برخی کشورها مانند هند، برزیل و مصر در حال ورود یا بررسی ورود به صنعت اسقاط کشتی هستند.
جمعبندی:
بررسی اطلاعات موجود در مرکز دادههای آنکتاد نشان میدهد که ایران در حال حاضر در هیچ یک از بخشهای چهارگانه، جایگاه جهانی برجستهای ندارد. بااینحال، میتواند با رفع موانع داخلی و بینالمللی به ارتقای سهم خود بپردازد و از منافع آن بهرهمند شود.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد سرآمد