به نقل از سی نیوز، در پی تشدید بحرانهای زیستمحیطی و الزام فزاینده کشورها به کاهش آلایندگی، بنادر جهان با سرعتی بیسابقه در حال حرکت به سوی گذار انرژی و توسعه زیرساختهای کاملاً الکتریکی هستند. این روند نه تنها برای حفظ سلامت کره زمین ضروری است، بلکه بهطور مستقیم بر کیفیت زندگی ساکنان مناطق بندری تاثیر گذاشته و آینده تجارت دریایی را نیز شکل میدهد.
نمونهای برجسته از این تحول جهانی، بندر سیاتل در ایالات متحده آمریکا است که اخیراً “استراتژی انرژی پاک در اسکلههای بندر” خود را معرفی کرده است. این برنامه جامع، هدفی بلندپروازانه برای الکتریکیسازی کامل تمامی تأسیسات بندری تا سال ۲۰۵۰ ترسیم میکند؛ هدفی که مستلزم سرمایهگذاری سنگین بین ۲۰۸ تا ۴۵۷ میلیون دلار برای ارتقاء شبکه توزیع برق، نصب پستها و ترانسفورماتورهای جدید و بهکارگیری فناوریهای نوین است. هدف اصلی، حذف تدریجی سوختهای فسیلی و جایگزینی آن با انرژی الکتریکی، بهویژه از طریق فراهم کردن “برق ساحلی” (Shore Power) برای کشتیهای پهلوگرفته، تجهیزات جابجایی بار سنگین و وسایل نقلیه داخلی بندر است. این اقدام بهطور چشمگیری به کاهش آلایندههای هوا و صدا در مناطق اطراف بندر کمک میکند و آسایش و سلامت ساکنان این مناطق را بهبود میبخشد.
با این حال، در کشور ما با وجود موقعیت جغرافیایی استراتژیک و وجود بنادر کلیدی نظیر شهید رجایی، چابهار، امام خمینی و امیرآباد، زیرساختهای انرژی پاک در بنادر همچنان با عقبماندگی جدی مواجه هستند. بر اساس بررسیهای میدانی و گزارشهای رسمی، نه امکان اتصال برق ساحلی برای کشتیهای اقیانوسپیما فراهم است و نه زیرساختهای برقی موجود برای تأمین نیاز تجهیزات الکتریکی با بار مصرفی بالا طراحی شدهاند. نبود یک استراتژی ملی مدون برای گذار انرژی در اسناد توسعه بنادر و عدم استفاده از تجهیزات برقی مانند جرثقیلها و کامیونهای بندری حتی در فاز آزمایشی، نشان میدهد که بنادر ایران فاصله قابل توجهی تا همگامی با تحولات جهانی و الزامات زیستمحیطی بینالمللی دارند.
کارشناسان تأکید میکنند که برای نزدیک شدن به استانداردهای جهانی و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی در عملیات بندری، اقدامات فوری حیاتی هستند. تدوین یک استراتژی ملی برای بنادر بدون آلایندگی، مشابه آنچه در سیاتل انجام شد، نخستین گام است. این استراتژی باید شامل برنامهریزی دقیق برای اتصال برق ساحلی، بهویژه در بنادر مهم مانند شهید رجایی و چابهار، و همچنین ارتقاء فوری زیرساختهای شبکه برق داخلی بنادر باشد تا بتوانند نیازهای رو به افزایش مصرف تجهیزات برقی را تأمین کنند. جایگزینی ناوگان تجهیزات دیزلی با نمونههای برقی و جذب سرمایهگذاریهای کلان، چه از طریق صندوق توسعه ملی و چه با جذب فاینانس خارجی، برای تحقق این پروژههای پرهزینه نیز ضروری است.
در شرایط کنونی که بحث توافق هستهای و تسهیل روابط بینالمللی مطرح است، برخی معتقدند که در صورت حصول توافق با ایالات متحده، فرصتهای قابل توجهی برای بنادر ایران فراهم خواهد شد. این فرصتها شامل تسهیل همکاریهای فنی، انتقال فناوریهای نوین مانند سیستمهای برق ساحلی و جذب سرمایهگذاری خارجی است که میتواند روند الکتریکیسازی بنادر ایران را به شکل چشمگیری تسریع کند. همگامی با این روند نه تنها به رشد اقتصادی و بهبود موقعیت ایران در رقابتهای جهانی حملونقل دریایی کمک میکند، بلکه بنادر را به مراکزی سبز و بدون آلودگی تبدیل خواهد کرد که به نفع محیط زیست و سلامت شهروندان است.
جهان به سرعت به سوی آیندهای سبز در حوزه حملونقل دریایی پیش میرود و عقبماندن از این تحول، پیامدهای جدی برای ایران خواهد داشت. عدم سرمایهگذاری در زیرساختهای انرژی پاک نه تنها بنادر کشور را از رقابت منطقهای و جهانی خارج میکند، بلکه در آینده نزدیک پذیرش کشتیهای مدرن و با استاندارد آلایندگی پایین را نیز دشوار خواهد ساخت. اگر ایران میخواهد جایگاه خود را در زنجیره تجارت جهانی حفظ کند، آغاز فوری و قاطعانه پروژههای الکتریکیسازی بنادر، انتخابی نیست بلکه یک ضرورت است.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی