زمین، سیارهای پویا و در حال تغییر، همواره تحت تأثیر نیروهای طبیعی بیوقفه قرار داشته است. طی هزاران سال، زمین دستخوش دگرگونیهای تدریجی و خشونتآمیزی شده، ترک خورده و شکل خود را بازسازی کرده است.
مطالعات علمی اخیر، که در مجله نیچر و سایت ارث منتشر شده است، نگاهی دقیق و نادر به چگونگی افزایش سطح آب دریاها در اوایل دوره هولوسن، حدود ۱۱۷۰۰ سال پیش، ارائه میدهد. این تحقیقات، که توسط مؤسسه تحقیقاتی دلتارس، دانشگاه اوترخت و مؤسسه رویال هلند انجام شده است، سرعت حیرتانگیز ذوب شدن صفحات یخی و شباهتهای نگرانکنندهای با بحران آب و هوایی عصر حاضر را آشکار میسازد.
در آن دوران، دریای شمال کنونی، سرزمینی حاصلخیز و مسکونی بود که رودخانهها، جنگلها و سکونتگاههای اولیه انسان را در خود جای داده بود. اما با افزایش سطح دریا، این سرزمین به زیر آب رفت و اکنون، بقایای آن در لایههای رسوبی بستر اقیانوس حفظ شده است.
دانشمندان با تجزیه و تحلیل لایههای زغال سنگ نارس باستانی و نمونههای بستر دریا، تغییرات سطح دریا را با دقت قابل توجهی بازسازی کردهاند. نتایج این تحقیقات نشان میدهد که افزایش سطح دریا به صورت یکنواخت نبوده، بلکه با جهشهای ناگهانی، مناظر زمین را به طرز چشمگیری تغییر داده است.
در پایان آخرین عصر یخبندان، با افزایش دما، یخچالهای طبیعی عظیمی که بر فراز آمریکای شمالی و اروپا قرار داشتند، شروع به ذوب شدن کردند. آب حاصل از ذوب این یخچالها به تدریج به اقیانوسها سرازیر میشد و گاهی نیز حجم عظیمی از آب به طور ناگهانی آزاد میشد.
این مطالعه، دو رویداد مهم افزایش سریع سطح دریا را شناسایی کرد: یکی حدود ۱۰۳۰۰ سال پیش و دیگری در ۸۳۰۰ سال گذشته. در این دورهها، سطح آب دریاها با سرعتی بیش از یک متر در قرن افزایش یافت، که با بدترین پیشبینیهای آینده قابل مقایسه است.
یکی از دلایل اصلی این افزایش سریع، تخلیه فاجعهبار دریاچه آگاسیز، دریاچه یخچالی عظیمی در آمریکای شمالی بود. با فروپاشی سدهای یخی این دریاچه، حجم عظیمی از آب شیرین به اقیانوس سرازیر شد و به یکی از سریعترین افزایشهای ثبت شده در تاریخ کمک کرد. این رویدادها، خطوط ساحلی را تغییر داد، سکونتگاهها را به زیر آب برد و جوامع انسانی را مجبور به سازگاری یا مهاجرت کرد.
بر اساس این تحقیق، برآورد قبلی افزایش سطح آب دریاها بین ۱۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ سال پیش، که بین ۳۲ تا ۵۵ متر بود، اصلاح شد و رقم جدید حدود ۳۸ متر اعلام شد. این برآورد دقیقتر، بینش مهمی در مورد نحوه واکنش سیستم آب و هوای زمین به گرم شدن سریع ارائه میدهد.
یکی دیگر از یافتههای مهم، نقش انبساط حرارتی آب دریا در هنگام گرم شدن است. اگرچه این عامل، عامل غالب نبود، اما به افزایش کلی سطح دریا کمک کرد و پیچیدگی رابطه بین دما و سطح دریا را نشان داد.
افزایش ۳۸ متری سطح دریا، جهان را به طور کامل دگرگون میکرد و شهرهای ساحلی بزرگی مانند نیویورک، میامی، لندن و شانگهای را به زیر آب میبرد. بنادر، نیروگاهها، جادهها، متروها و بناهای تاریخی از بین میرفتند و ساکنان مناطق کم ارتفاع مجبور به مهاجرت میشدند. این نوع مهاجرت جمعی، فشار زیادی بر منابع غذایی، مسکن، دولتها و اقتصادها وارد میکرد و سیاستها و جوامع را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار میداد.
در حال حاضر، صفحات یخی گرینلند و قطب جنوب به سرعت در حال ذوب شدن هستند و سطح اقیانوسها در حال افزایش است. برخی پیشبینیها، افزایش بیش از یک متر در قرن را نشان میدهند، که همتراز با آنچه در پایان آخرین عصر یخبندان رخ داد، است. اما تفاوت اساسی این است که خطوط ساحلی امروز، محل زندگی شهرها، صنایع و میلیاردها انسان است.
اگرچه ماهوارههای مدرن میتوانند افزایش سطح دریا را با دقت بالا ردیابی کنند، اما رکوردهای زمینشناسی، اطلاعات ارزشمندی در مورد گذشته و آینده زمین ارائه میدهند. این تحقیق نشان میدهد که رویدادهای گذشته، میتوانند در آینده تکرار شوند.
مطابقت خوب بین پیشبینیهای مدل آب و هوایی و دادههای ثبت شده در قرن بیست و یکم، نشان میدهد که اگر انتشار گازهای گلخانهای کنترل نشود، افزایش سطح دریا در دهههای آینده، قابل توجه خواهد بود. پتانسیل افزایش بیشتر سطح آب دریاها، به ویژه پس از سال ۲۱۰۰، وجود دارد و ضرورت تلاش برای تحقق تعهدات توافقنامه پاریس را بیش از پیش نشان میدهد.
بازنشر فانوس دریا به نقل از اقتصاد آبی